"Hier ben Ik, als een lam, ecce homo"

Kardinaal De Kesel heeft een hechte band met Gent:
.met de stad waar hij vele jaren als priester werkzaam was,
.met de kathedraal in wiens schaduw hij toen woonde en waar zijn geliefde oom, wijlen hulpbisschop Leo-Karel De Kesel ligt begraven,
.met het wereldvermaarde retabel van de gebroeders Van Eyck dat al bijna liefst zes eeuwen in de kathedraal geen bezoeker onberoerd laat.

Toen monseigneur De Kesel in 2002 tot hulpbisschop van Brussel werd benoemd en een wapenschild diende te laten ontwerpen, liet hij er dan ook heel spontaan dat Lam op plaatsen. In zijn toespraak in de Sint-Baafskathedraal bij de opening van het Van Eyckjaar legde de kardinaal onder meer uit wat dat Lam voor hem wezenlijk betekent.

Het lam is gewond en het bloedt

Kardinaal De Kesel: ”In het midden en het hart van het retabel staat een lam. Heel de grootse compositie is op dit lam gericht. Het lam is gewond en het bloedt. Maar niet zoals Zurbaran het zo adembenemend geschilderd heeft: daar ligt het neer, dood, de poten vastgebonden. Hier niet. Het lam is wel geslacht maar het staat. Zo spreekt ook de Apocalyps over het lam. Daar staat te lezen hoe een ontelbare menigte verzameld is rondom de troon en het Lam.

Het lam is beeld van Christus: verworpen en veroordeeld, vermoord en gedood, maar opgestaan en verrezen. Het is een lam. Niet een stier. Niet een leeuw.

Een lam: dat is wel het laatste dier waarmee een heerser of overwinnaar zich zal identificeren. En het is daarenboven geslacht. Geen overwinnaar maar slachtoffer. Het is het lam waarover we lezen in de Deuterojesaja, woorden die de Kerk op Goede Vrijdag nog altijd leest: “Hij heeft zijn mond niet geopend, zoals een schaap dat naar de slachtbank wordt geleid, als een schaap dat stom is voor zijn scheerders. Hoewel hij geen onrecht heeft gedaan en er in zijn mond geen bedrog is geweest”.

Gevaar

"Het doet me denken aan wat Jezus zegt in het Matteüs-evangelie:

'Ge weet dat de heersers der volkeren hun macht doen gelden. Dit mag bij u niet het geval zijn. Ook de Mensenzoon is niet gekomen om gediend te worden maar om te dienen en zijn leven te geven als losprijs voor velen'.

Als men, na tasten en zoeken, de waarheid gevonden heeft en als die waarheid dan evident geworden is, dan bestaat het gevaar dat men anderen ermee te lijf gaat. Dat is het gevaar dat kerk en godsdiensten altijd lopen. Daarom is mij het beeld van het lam zo dierbaar. Het is in de Bijbelse en christelijke symboliek tevens het paaslam. Ik weet dat het retabel mij ook confronteert met de pracht en praal van het Bourgondische hof en met de rijkdom van onze toenmalige gewesten; van verbluffende schoonheid. Maar in het midden van dit alles staat het geslachte en bloedende lam. En nu de restauratie de overschilderingen heeft weggenomen, wordt het alleen nog krachtiger. Het zijn niet zozeer meer de ogen van een lam maar de blik van Diegene die mij zo indringend aankijkt en zegt: Hier ben Ik, als een lam, ecce homo. En zo koos ik het beeld van het lam bovenaan mijn wapenschild.”

Herbekijk de opening van het Van Eyckjaar: klik hier

Bekijk ook de knappe kortfilm die Kerknet maakte over de betekenis van het retabel Het Lam Gods: klik hier