Jacques Haers over de Universitaire Parochie

Bij de start van het academiejaar 2014-2015 volgde Jacques Haers, s.j. Johan Vanpée op als pastor van de Universitaire Parochie (UP) in Leuven. Samen met een talrijk team van medewerkers en vrijwilligers staat hij in voor de werking van UP ten dienste van de studenten en personeelsleden van de universiteit. We vonden de tijd rijp voor een gesprek over zijn taak, over de werking van UP en over de zingeving waar studenten naar hunkeren.

Ik ben intussen zes maanden bezig. Twee spanningen bepalen onze UP. De eerste is die tussen Kerk en universiteit. We zijn een rectorale dienst van de KU Leuven waarin de universiteit behoorlijk veel financiële middelen, energie en goodwill investeert. Als universitaire dienst werken we binnen een veelzijdige gemeenschap en wordt van ons ook gevraagd dat we vanuit een duidelijk katholieke inspiratie openstaan voor andere levensbeschouwingen. Anderzijds zijn we ook parochie, erkend door de kerkelijke overheid. We hebben dus ook een kerkelijk-pastorale opdracht.

De tweede spanning is binnenkerkelijk, tussen personele en territoriale pastoraal. UP is een personele parochie die zich inzet voor de personeelsleden en studenten van de KU Leuven en die afhangt van de Belgische Bisschoppenconferentie. Maar tegelijkertijd verhoudt UP zich ook tot de klassieke territoriale parochies, in het bijzonder in het dekenaat Leuven.

Dit zijn niet altijd gemakkelijke spanningen, maar ze zijn kritisch en creatief vruchtbaar voor onze werking, voor de KU Leuven en voor de brede kerkelijke gemeenschap. Ik ben hier een soort brugfiguur, die investeert in goede communicatie.

Wij willen jonge zinzoekers ontmoeten en ondersteunen. Wat verlangen die jongeren? Waar staan ze? Hoe kunnen we hen bereiken? Hebben we een toegankelijke taal en liturgie, laagdrempelig genoeg om niet af te schrikken? 

Dat jongeren zinzoekers zijn, ervaar ik in mijn cursussen RZL (Religie, Zingeving en Levensbeschouwing). Net als bij volwassenen is dat zinzoekende niveau bij hen heel kwetsbaar. Het raakt makkelijk ondergesneeuwd onder allerlei andere taken en activiteiten. Als UP willen we zinzoekers aanmoedigen en ervoor zorgen dat er tijd en ruimte wordt aangeboden om met levensvragen en levensbeschouwing bezig te zijn. Daar hebben individuele studenten baat bij, maar ook de universiteit, de kerk en de hele samenleving. Want, zoals het boek Spreuken (29, 18) al vaststelde, ‘waar het visioen ontbreekt, verwildert het volk’.   

We werken op vier domeinen. Gemeenschapsopbouw wordt beoefend in onze twaalf gemeenschapshuizen waar studenten samenwonen en waar de aandacht voor zingeving wordt aangewakkerd en verstevigd. Ook onze onthaaldagen aan het begin van elk academiejaar zijn hier een belangrijk element: vaak blijven die groepen elkaar over de jaren heen ontmoeten.

We organiseren inleefreizen, benadrukken vrijwilligerswerking, verlenen actieve medewerking aan duurzaamheidsinitiatieven, die onze visioenen over een andere samenleving warm houden.

Onze werking op vlak van vorming en begeleiding is zeer intens en op verschillende niveaus: van individuele en groepsbegeleiding, ook in rouwprocessen, over lezingen en workshops tot onze zomerschool. Dit jaar willen we bijzonder de band tussen mentale gezondheidszorg en spiritualiteit benadrukken. Sommige van onze initiatieven zijn laagdrempelig, andere dan weer zeer klassiek en veeleisend: we werken rond meditatie en stiltebeleving, én ook vanuit de Geestelijke Oefeningen van Ignatius. En dat alles proberen we te doen in verschillende talen. Momenteel bereiken we studenten en universitaire medewerkers in het Nederlands, Frans, Engels en Spaans.  

We verzorgen ook liturgie en sacramenten. De ploeg die de vieringen voorbereidt en catechese omkadert bestaat uit vele vrijwilligers. Het is een kritisch publiek, dat geen genoegen neemt met voorgekauwde en al te gemakkelijke zingevingsantwoorden. 

Ik denk dat we als UP een creatief-kritische ruimte bieden in de Kerk: dat is onze loyaliteit. Vandaag zijn nieuwe vormen nodig in de structuren van kerkgemeenschappen – kijk maar naar de vele hervormingen in de territoriale pastoraal. Dit soort noodzakelijke transformaties verloopt moeizaam. Ik ben ervan overtuigd dat de hervormingen nog te vaak gedacht worden vanuit het ambt van de priester. UP biedt een ruimte waarin nagedacht kan en mag worden over hoe een kerkgemeenschap er binnen tien of vijftien jaar uitziet. Welke is de rol van een priester in een kerkelijke gemeenschap? Hoe worden de verantwoordelijkheden en het leiderschap er waargenomen? Zijn we in staat om hier, in trouw aan Gods Geest en in het spoor van Jezus Christus, ‘out of the box’ te denken? UP mag hier met een loyaal kritische stem spreken, die onderscheiding binnen de Kerk aanmoedigt.

Ook binnen de universiteit wordt van UP een kritische en onderscheidende stem verwacht. Als rectorale dienst zitten we dicht bij het beleid. UP draagt medeverantwoordelijkheid voor een beleid dat aandacht heeft voor het zoeken van zin bij studenten en medewerkers. Ook onder de professoren en universiteitsmedewerkers, ook bij de vrouwen en mannen die het universitaire beleid uitstippelen, zijn zinzoekers die met vallen en opstaan het visioen koesteren van een betere en meer rechtvaardige wereld, die zich daarbij laten inspireren door de belofte van de God van Jezus en de levensbeschouwelijke diversiteit aan de universiteit als een rijkdom en geschenk waarderen.