Samen verder op de synodale weg in het aartsbisdom

In een eerste deel van de namiddag presenteerde Monseigneur Koen Vanhoutte zijn lezing van de conclusies van de vergadering in Rome in oktober. De bisschop was namens zijn collega's gekozen als hun vertegenwoordiger in de synode. Voor Mgr. Vanhoutte is deze etappe een belangrijk moment geweest van luisteren en uitwisselen, met een grote openheid van geest en de mogelijkheid om zonder taboes over alle thema's te spreken.

Er zijn nog geen conclusies getrokken, maar de Kerk is aan het veranderen: ze wil minder klerikaal en meer synodaal zijn. Ze erkent de gelijkwaardigheid en medeverantwoordelijkheid van alle gedoopten. Gewijde ambtsdragers worden niet beschouwd als een aparte groep die door hun roeping superieur zou zijn aan de rest van de gedoopten. In dit licht werd onder meer gevraagd dat een studie over de mogelijkheid van het diaconaat voor vrouwen haar conclusies vóór de tweede synodesessie zou afronden. Afrondend stelde Mgr. Vanhoutte:

Een synodale Kerk is niet op zichzelf gericht. Integendeel, ze wil luisteren naar de stem van de wereld, in de overtuiging dat de Geest ook hier aan het werk is.

Geen hervorming, maar een synode

Tijdens de erop volgende uitwisseling tussen de drie deelnemers aan de synode vanuit België, stipte diaken Geert De Cubber aan dat hij vooral het "spreken met en niet over" van de voorbije synodemaand onthoudt. Mgr. Vanhoutte onderstreepte dan weer het vertrouwen in de bekeringsbereidheid van de Kerk. En kardinaal De Kesel is duidelijk onder de indruk van de inbreng van de Afrikaanse deelnemers. De kardinaal verwees ook naar de ronde tafels waaraan alle deelnemers zaten in plaats van in een aula, wat de uitwisseling sterk bevorderde. In een uitstekende sfeer kon de hele wereld die daar bijeen was een grote eenheid ervaren in de verscheidenheid. De omstandigheden van de continenten zijn zeker zeer verschillend, maar de onderliggende problematiek blijft hetzelfde. Mgr. Vanhoutte van zijn kant wees ook nog op de voorbereidende retraite, waar iedereen de tijd nam om naar het verleden te kijken, zijn fouten te erkennen en zich te bekeren, in het bijzonder op het gebied van misbruik. De kardinaal liet ook nog klinken dat de synode niet de hervorming van de Kerk beoogt, maar de synodaliteit; een werk en weg van vele jaren. In groepen van 5-6 werd vervolgens nagedacht over wat de sprekers hadden laten klinken. 

Ontroerend afscheid van aartsbisschop Jozef De Kesel

De namiddag werd afgesloten met een eucharistieviering waarin het aartsbisdom kardinaal De Kesel uitwuifde als aartsbisschop. Tijdens zijn eerbetoon trok zijn opvolger, Mgr. Luc Terlinden, parallellen tussen de synode en de wijze waarop de kardinaal steeds dienstbaar is geweest aan onze Kerk. Mgr. Terlinden: "Uw deelname aan de synode heeft u er nog meer van overtuigd dat de weg naar een synodale Kerk, een weg van bekering is.  Niet alleen van ieder van ons, maar ook van de Kerk als gemeenschap. De overgang van een klerikale naar een synodale Kerk vraagt tijd en inzet en zeker ook de bereidheid om ons te laten leiden door de Heilige Geest. (...)

Wie u kent, kan getuigen dat u niet van plan was om aartsbisschop te worden, laat staan kardinaal, u had geen carrièreplan. Als u deze functies met liefde en toewijding heeft uitgeoefend, dan is dat omdat u ertoe geroepen was. Het was niet de zoektocht naar macht die u leidde, maar trouw aan de roep van de Heer.

Klik hier voor de volledige tekst van het dankwoord van aartsbisschop Terlinden.

In zijn homilie ging de kardinaal dieper op het verrassende antwoord van de bruidegom aan vijf bruidsmeisjes: "Ik ken u niet". Wat betekent "kennen"? Wanneer kennen we iemand echt? Wanneer kennen we Jezus? Kardinaal De Kesel: "Jezus kennen is geen kwestie van Hem eens gehoord en gezien te hebben. Je leert Hem alleen kennen als je verbonden met Hem leeft, zoals zijn leerlingen. Hij heeft hen niet alleen geroepen om uitgezonden te worden, maar ook om het leven met Hem te delen in een geest van echte fraterniteit onder elkaar. Het is in het luisteren naar Hem, het leven delend met Hem en met elkaar, dat ze Hem stilaan zijn gaan begrijpen.

Dat geldt ook voor de synode. Er mogen nog zo dringende en noodzakelijke beslissingen genomen worden, als die niet de vrucht zijn van dat luisteren en delen, worden we nooit een synodale Kerk.

Klik hier voor de integrale homilie van kardinaal De Kesel.

Aan het einde van de viering schilderde Marie-Françoise Boveroulle van het vicariaat Brussel een portret van de kardinaal als een man van gemeenschap die intens luistert. Ook Gisela Vanwinckel uit het vicariaat Vlaams-Brabant en Mechelen sprak over zijn kwaliteiten als pastor en zijn engagement en benadrukte hoezeer de kardinaal al decennia geleden onverbloemd sprak over de grote uitdagingen van de Kerk in onze tijd. Myriam en Jean-François Frys uit Waals-Brabant benadrukten tot slot zijn liefde voor de Kerk evenzeer als zijn aanwezigheid in de wereld. 

Klik hier voor het dankwoord van de vicariaten Brussel, Vlaams-Brabant en Mechelen, Waals-Brabant

Ontroerd door deze getuigenissen en het applaus, drukte de kardinaal zijn dankbaarheid uit dat hij altijd hartelijk verwelkomd en goed omringd werd. Mgr. De Kesel:

Zonder de Heer kunnen we niets doen, maar zonder elkaar kunnen we ook niets doen. Dat is synodaliteit!

(Verslag D. Coerten, A. Van daele en G. De Kerpel)