Bizarre Bijbel #8 ~ Nobele onbekende Samgar

Rechters 3, 31 ~ Nobele onbekende Samgar

Na Ehud kwam Samgar, de zoon van Anat. Hij doodde 600 Filistijnen met een ossenprik. Zo bevrijdde ook hij Israël.

De man op wie hier zo geroemd wordt, komt verder nog eens kort aan bod in Rechters 5,6: Onder Samgar, de zoon van Anat, in de tijd van Jaël, begaf geen karavaan zich nog op weg. [...] Aanvoerders ontbraken.

600 strijders op een ossenprik. Is dit nu de grote heldendaad?

Hans Debel • Haha. Het is inderdaad een dubieus verhaal, zoals wel meerdere verhalen in het Bijbelboek Rechters. Over Samgar is niet veel bekend. Er worden maar 2 verzen aan hem besteed. Hij wordt zelfs niet uitdrukkelijk rechter genoemd. In hoofdstuk 4 ontdekken we iets meer over de genoemde periode: Na Ehud deed het volk weer wat de HEER mishaagt.

De vraag rijst of het vers over Samgar wel altijd hier gestaan heeft. In de Griekse vertaling staat het na het verhaal van Simson. Ook het optreden van de Filistijnen doet denken aan de tijd van Simson. Die ongerijmdheid doet het vermoeden rijzen dat het personage maar later aan de lijst van rechters is toegevoegd om het aantal op 12 te brengen, het symbolische getal dat verwijst naar de 12 stammen van Israël.

Wie waren die rechters eigenlijk?

In tegenstelling tot wat het woord doet vermoeden, waren het geen magistraten, maar leiders en militaire bevelvoerders. Ze gaven richting aan Israël, wat tot uiting komt in de in Nederland gangbare term Richteren. Ze moesten Israël uit de macht van concurrerende volkeren houden of ervan bevrijden.

Maar heel vaak blijken die rechters te handelen uit andere motieven. Neem nu de beter gekende Simson, gedreven door pure wraak. En uiteindelijk realiseert hij heel weinig.

Die ossenprik! Je moet je eens proberen voor te stellen hoe je daarmee 600 strijders kunt verslaan. Dat is pure folklore: 1 tegen allen. Het mooie aan dit soort verhalen is dat je ziet dat de Bijbel echt een product is van een levendige traditie.

Dat de Bijbel mensenwerk is, belet niet dat God erdoor tot ons kan spreken.

Hans Debel is oudtestamenticus en werkt mee aan het tijdschrift Ezra.
Over de historisch-kritische methode en de interpretatie van de Bijbel in de Kerk kun je dit Vaticaans document raadplegen.