Theologe in spe: ‘Uit onze bubbel en handen uit de mouwen’

Het vak Religie en Samenleving is nog vrij nieuw in de opleiding theologie aan KU Leuven. Na het bestuderen van sociale encyclieken als Rerum Novarum (paus Leo XIII, 1891) en het recentere Laudato Si’ en Fratelli Tutti gaan studenten van de derde bachelor het veld in om de theorie met de praktijk te verbinden.

Professor Ellen Van Stichel begeleidt de 'service learning'. Ze ging zelf vrijwilligerswerk doen bij de voedselbank om de vinger aan de pols te houden. Paus Franciscus spoort ons in zijn sociale encyclieken aan om uit onze comfortzone te komen en de samenleving te bekijken vanuit de periferie, zegt ze. Daar valt voor theologen heel wat te leren!

Studente Elisabeth Wouters trok naar Poverello in Leuven. Hoewel het niet haar eerste ervaring met vrijwilligerswerk was bij mensen in armoede, vond ze het toch een heel belangrijke, die sporen zal nalaten in haar vorming als theologe.

Waaruit bestond je vrijwilligerswerk precies?

Elisabeth Wouters • Door verbouwingen in het gebouw van Poverello deelden we voedsel uit in een container. Terwijl iemand binnen pakketten uitdeelde, stond ik vaak buiten om een praatje te doen met de mensen.

In het begin was ik beschaamd: zouden de mensen mij niet zien als een geprivilegieerde kotstudent die dit alleen maar deed voor haar studie?

Maar velen begonnen spontaan hun levensverhalen te vertellen. Zo raakte ik aan de babbel met een man die me waarschuwde voor verslavingen allerhande, voor het huwelijk en wat nog meer. Zijn oprechte bezorgdheid, terwijl we elkaar nauwelijks kenden, raakte me.

Ook was er een hoogbejaarde vrouw die vertelde dat ze zelf ooit theologie had gestudeerd. Dat ze geen priester was kunnen worden, noemde ze de spijt van haar leven. Ik heb haar beloofd dat ik me als theologe in spe voor de nodige veranderingen zal inzetten.

Wat neem je uit die ervaring mee voor je verdere studie?

Op de universiteit kom je makkelijk in een bubbel terecht van mensen die enkel ‘first world problems’ kennen. Op de duur laat je je leven bepalen door de stress van deadlines, werkdruk en sociale evenementen waarbij je ook steeds dezelfde mensen ziet. Service learning doorprikt die bubbel. Het is heel gezond en belangrijk om buiten je comfortzone te komen en je horizon te verbreden.

Service learning zou een verplicht vak mogen zijn in elke opleiding aan de universiteit, vind ik. 

Ik ben me heel bewust van mijn geprivilegieerde positie en wil me behoeden voor de ivoren toren. De geleefde ervaring inspireert het theologisch denken en omgekeerd. Beide hebben elkaar nodig. Als je enkel intellectuele ervaring en wijsheid hebt zonder enige praktijkervaring, ben je geen goede theoloog, vind ik.

Wat zou iedereen over het sociale denken van de kerk moeten weten, vind je?

Een heel sprekend beeld in de christelijke sociale ethiek is de driehoeksverhouding van God, mezelf en mijn naaste. Zo vat Jezus ook het voornaamste gebod samen: God liefhebben en je naaste zoals jezelf. Die drie gaan altijd samen.

Daarin zit een grote wijsheid vervat, die onder meer zorgt voor een goede balans tussen de zorg voor anderen en zelfzorg.

Op basis van dit gebod denk ik dat we als kerk nog hard moeten werken aan inclusie, en dan denk ik allereerst aan de inclusie van vrouwen en van de queer gemeenschap.

Meer weten

Op 1 december houdt het samenwerkingsverband Amos een studiedag met als titel Solidariteit in de marge? Christelijk sociaal denken als hefboom voor duurzame transitie. Socioloog Walter Weyns (UAntwerpen) en theologe Ellen Van Stichel (KU Leuven) nemen het begrip solidariteit onder de loep. In de namiddag zijn er thematische sessies en getuigenissen over ecologie, eenzaamheid, armoede en zo meer. Een aanrader voor al wie de christelijke inspiratie rond solidariteit wil ontdekken en verdiepen. Info en inschrijving.