'Laten we 'Sancta' waardig negeren': opiniestuk bisschop Johan Bonny

Wat is religieus en levensbeschouwelijk respect ons waard?  In Antwerpen spaart de samenleving kosten noch moeite om de Joodse gemeenschap te beschermen tegen elke vorm van antisemitisme.  Agenten en soldaten patrouilleren voluit in de straten.  Geen enkele verbale of non-verbale uiting van antisemitisme mogen ze tolereren.   Ik begrijp deze uiterste waakzaamheid, gelet op alle oorlogen en conflicten die het wereldtoneel vandaag grondig verstoren, en zo naar hier kunnen overwaaien. Van eenzelfde waakzaamheid getuigt de samenleving tegenover de moslimgemeenschap, bijvoorbeeld tijdens de ramadan, die zopas probleemloos is afgelopen.   Deze respectvolle bejegening van godsdiensten en levensbeschouwingen is een maatschappelijke  meerwaarde waarover we zorgvuldig en alert moeten waken.   En die ons ook wat mag kosten, van het onderwijs over de cultuursector en de politiek tot de staatsveiligheid. 

Uitgerekend in de Goede Week en de paastijd gaat in Antwerpen de ophefmakende voorstelling ‘Sancta’ in première, die dat respect of deze waakzaamheid schaamteloos met de voeten treedt.    Juist wanneer gelovigen van alle christelijke kerken en gemeenschappen (katholieken, zowel als protestanten, evangelicalen, anglicanen en straks ook orthodoxen) de heiligste gebeurtenissen herdenken waarop  hun geloof gebouwd is.   Dat behoort niet tot het soort respect dat de interreligieuze of interlevensbeschouwelijke dialoog in ons land wil bevorderen.    Neen, het past niet om grotesk de vloer aan te vegen met het Evangelie, met de instelling van de Eucharistie of met het lijdensverhaal van Jezus Christus. Evenmin als het past om een nudistische persiflage te maken van het religieuze leven van zusters.   Uiteraard voelen religieuzen zich diep gekrenkt door deze banale parodie, zij die met duizenden hun leven hebben ingezet voor onze samenleving, met name in onderwijs, geneeskunde, verzorging en sociaal werk.    In hun naam, en die van andere gekwetste  gelovigen, teken ik protest aan.  Hebben de betrokken organisatoren al gedacht aan een vorm van verontschuldiging of tegemoetkoming aan hun adres?  Ze kunnen misschien een goed doel steunen, opgericht door deze religieuzen. Het zou betamen, minstens ter compensatie van de inkomsten verdiend op hun rug.   

Het heeft geen zin zich als de vermoorde onschuld te verstoppen achter ‘ja, maar het gaat om een historisch werk van Paul Hindemith uit 1922’ of achter het zogenaamde recht op artistieke vrijheid en interpretatie. Geen enkel recht bestaat op zichzelf. Historische documenten zijn niet ipso facto geschikt voor een hedendaagse recuperatie, zeker niet met een vette laag spektakel er bovenop.   Integendeel, van iedereen wordt gevraagd om zijn taal en boodschap grondig te zuiveren van gedachten of vooroordelen uit het verleden, die vandaag niet meer door de beugel kunnen.   Dat heeft de kerk gedaan met al haar liturgische boeken of  het katholiek onderwijs met al zijn leerplannen.   Elke aanzet tot spot of haat tegen joden, moslims of vrijzinnigen moest eruit.  Terecht, trouwens.    Geen wederzijdse toenadering of verbondenheid zonder een actieve ‘healing of memories’.  De cultuursector vormt daarop geen uitzondering.  Trouwens, over respectvolle dialoog gesproken, die voer je niet nadien als een doekje voor het bloeden, maar voordien als een uitgestoken hand. 

Waarom of waartoe schrijf ik dit opiniestuk?  Christelijke jongeren zijn van plan om hun ongenoegen in de komende dagen publiek te laten blijken, uit respect voor Jezus Christus, de sacramenten en het religieuze leven.   Ik kan hen geen ongelijk geven.  Hun  religieus en moreel kompas staat juist.  Tegelijk vraag ik hen om dat niet te doen.   Ga niet voor het mindere, maar voor het meerdere.   Wat kan je beter doen?   Wat christenen deze week doen:  rustig en waardig deelnemen aan de vieringen van de Goede Week, op Witte Donderdag of Goede Vrijdag, in de paasnacht of op paasdag, in de sereniteit van een kerkgebouw.   Daar hebben wij afspraak.  Om dankbaar het lijden, sterven en verrijzen te gedenken van Jezus Christus,  Hij die voor ons ‘de weg, de waarheid en het leven is’.   Die ingetogen   gedachtenis is zoveel krachtiger en waardevoller dan een voorbijgaand spektakelstuk.  Wie in plaats van te betogen naar de kathedraal komt, kan mij daar bij elke viering gedag komen zeggen.   
Plus est en vous.  In de Goede Week gaan wij voor meer, niet voor minder.     

+ Johan Bonny
Bisschop van Antwerpen

Dit opiniestuk verscheen op woensdag 1 april 2026 in de krant De Standaard. 
Je kan het hieronder ook downloaden.
 

• Laten we 'Sancta' waardig negeren 1
• Laten we 'Sancta' waardig negeren 2