De weg van het catechumenaat

Wanneer er zich in een geloofsgemeenschap mensen ouder dan 14 jaar aandienen en het verlangen uitspreken om christen te worden, zijn dit de verschillende stappen.  

1. Wanneer een kandidaat-catechumeen zich bij een pastorale medewerker in een geloofsgemeenschap of PE aandient, neemt deze pastorale medewerker contact op met de stafmedewerker die bevoegd is voor het catechumenaat, Mevr. Saskia Van den Kieboom, via catechumenaat@bisdomantwerpen.be. Een kandidaat-catechumeen kan zich ook rechtstreeks aanmelden via catechumenaat@bisdomantwerpen.be, waarna er contact wordt opgenomen met het team van de pastorale eenheid met de vraag wie als mogelijke begeleider gevraagd kan worden. Daarna krijgt de kandidaat-catechumeen de contactgegevens van deze begeleider om af te spreken voor een kennismakingsgesprek.
2. In een verkennende fase, die we de tijd van de verkondiging noemen, gaan kandidaat en begeleider samen op weg om te onderscheiden welk verlangen in de kandidaat leeft en welke weg in geloof de kandidaat reeds aflegde. Op dit moment wordt ook Fiche A (Intakeformulier) ingevuld en opgestuurd naar de verantwoordelijke voor het catechumenaat in ons bisdom: t.a.v. Saskia Van den Kieboom, TPC, Groenenborgerlaan 149, B-2020 Antwerpen of via e-mail. In mei vindt er elk jaar een diocesane ontmoeting met alle pre-catechumenen en begeleiders, georganiseerd door de diocesane werkgroep. Het is goed dat kandidaat-catechumenen in mei aangemeld zijn om op weg te kunnen gaan naar het doopsel in de paaswake in het daaropvolgende jaar, zodat ze een mooie weg van onderscheiding en groei kunnen gaan.
3. De viering van de opname in het catechumenaat gebeurt in de plaatselijke geloofsgemeenschap tijdens een eucharistieviering in de geloofsgemeenschap, en dat uiterlijk op de 1ste zondag van de advent. Het juiste moment kiezen gebeurt in gezamenlijk overleg en onderscheiding door kandidaat en begeleider. Vanaf de opname wordt de kandidaat een catechumeen genoemd. Samen met de kandidaat zoekt men tegen dit moment ook wie bij het doopsel hun peter en meter (die moeten zelf katholiek gedoopt en gevormd zijn) zal zijn. Zij kunnen in deze viering van de opname reeds genoemd worden of aanwezig zijn. Er kan ook iemand uit de geloofsgemeenschap naar voor treden als peter of meter.
4. Vanaf de opname in het catechumenaat (of ‘opname onder de geloofsleerlingen’) starten de doopleerlingen (vanaf 14 jaar oud) het eigenlijke catechumenaat, het traject dat hen zal voorbereiden op het ontvangen van de drie initiatiesacramenten van doopsel, vormsel en eucharistie en op het verder blijven groeien als christen en lid van de gemeenschap van de Kerk. Na de opnameritus beginnen de catechumenen of geloofsleerlingen dus hun catechumenale weg, de verdere ontdekking van het geloof aan de hand van het Evangelie, de diaconie, de liturgie, de verkondiging, het ingroeien in de geloofsgemeenschap, enz. Men kan, bijvoorbeeld, hen tijdens deze periode ook in contact brengen met groepen/mensen die een diaconale taak op zich genomen hebben en die dit beleven als ‘handen en voeten geven aan het geloof’. Men kan de catechumeen ook uitnodigen om zich in te zetten ten diensten van de gemeenschap. Het is daarnaast een krachtig voorbeeld van getuigenis en catechese als samen groeien in geloof dat er rond de catechumeen een groepje gelovigen uit de geloofsgemeenschap gevormd wordt, dat af en toe als klankgroep of plek om op verhaal te komen, kan fungeren.
5. De pastorale inlichtingenfiche wordt uiterlijk op 1 februari bezorgd aan de verantwoordelijke voor het catechumenaat in ons bisdom: t.a.v. Mevr. Saskia Van den Kieboom, TPC, Groenenborgerlaan 149, 2020 Antwerpen of via e-mail.
6. In de loop van de maand februari - in 2026 op zaterdag 14 februari - komen alle catechumenen, indien mogelijk vergezeld door hun begeleider(s) en peter en meter, samen in Antwerpen in de kathedraal. In de loop van deze dag ontmoeten de doopkandidaten de bisschop, aan wie ze een brief overhandigen waarin ze neerschrijven hoe hun catechesetraject verlopen is, wat hen daarin vooral geraakt heeft en waarom ze nu zeker zijn dat ze willen toetreden tot de katholieke Kerk. Ook de volwassen vormselkandidaten en hun begeleiders zijn op deze dag welkom.
7. Op de eerste zondag van de Veertigdagentijd komen ze opnieuw samen in de kathedraal voor de viering van de uitverkiezing. Tijdens deze viering ontvangen de catechumenen van de bisschop een paarse sjaal. Ze worden nu doopkandidaten. De volwassen vormselkandidaten ontvangen van de bisschop het Credo tijdens deze viering. .
8. Na deze viering van de uitverkiezing volgt een laatste intense voorbereidingstijd naar het doopsel, het vormsel en de eucharistie die gevierd zullen worden tijdens de paaswake in de plaatselijke geloofsgemeenschap. Tijdens de veertigdagentijd voorziet de Orde van dienst enkele belangrijke liturgische momenten in de plaatselijke geloofsgemeenschap waar de doopkandidaat begeleid wordt, de zogenaamde scrutinia gebaseerd op de Evangelies van de 4, 5de en 6de zondag van het A-jaar, en de overhandiging van het Credo en het Onze Vader (Suggesties bij de overreiking van de geloofsbelijdenis en Suggesties bij de overreiking van het Onze Vader).
9. Na de paaswake bezorgt de plaatselijke verantwoordelijke zo vlug mogelijk een doopbewijs en vormselbewijs aan het bisdom, dit wordt toegevoegd aan het dossier van de nieuwe christen. Dit bewijs moet bezorgd worden aan Catechumenaat bisdom Antwerpen t.a.v. Mevr. Saskia Van den Kieboom, TPC, Groenenborgerlaan 149, 2020 Antwerpen of via e-mail. Idealiter wordt de pasgedoopte, de ‘neofiet’, nog verder begeleid door de begeleider in zijn of haar eerste verdere groei in het geloof en de geloofsgemeenschap, de zogenaamde periode van ‘mystagogie’.
10. In de periode tussen Pasen en Pinksteren is er mogelijk een tweede ontmoetingsnamiddag voor alle neofieten (en voor alle volwassen kandidaat-vormelingen die vroeger als kind gedoopt werden en die op Pinksteren gevormd worden in de kathedraal).