Unieke restauratie 'Sint-Willibrordus' in Antwerpse H. Hartkerk met steun van Fonds Baillet Latour

Het doek, dat wordt beschouwd als het eindpunt van de Antwerpse historieschilderkunst en in de Heilig Hart van Jezuskerk (2060, Antwerpen) hangt, is zo groot dat de restauratie in de kerk zelf moeten plaatsvinden. De restauratie is mogelijk gemaakt dankzij de steun van het Fonds Baillet Latour.

Het schilderij was eerst bestemd voor de kerk aan de Kerkstraat, maar paste er niet. Op eigen initiatief begon schilder Pieter Dierckx (1871-1950) rond 1906 aan een historisch tafereel over de prediking van Sint-Willibordus aan de oevers van de Schelde.  Waarschijnlijk is het onderwerp van dit werk gekozen met het idee om het in zijn parochiekerk in Antwerpen (Sint Willibrordus) te laten belanden. In 1909 heeft hij in Sint-Niklaas een schilderij met dezelfde titel tentoongesteld. Het zou kunnen dat dit een eerste, kleine versie van het schilderij is.  Het grote doek wordt vermeld in 1913 in een artikel over de kunstschilder in Ons Volk Ontwaakt.  In dat artikel zegt de kunstschilder dat hij het niet op bestelling gemaakt heeft : “dit tafereel is zo in mijn gedacht gekomen en ik heb het uitgewerkt zonder enige bestelling”.  Wanneer hij in 1919 verhuisde van Temse terug naar Antwerpen, verhuisde het doek mee naar zijn atelier in de Regentschapstraat . In 1942 werd het met een notariële akte geschonken aan de Heilig-Hartkerk waar het links werd opgehangen. Daar hangt het nu opnieuw.

Het thema is de eerste evangelisatie van Antwerpen. Willibrordus was een Engelse monnik en missionaris uit Northumbria die leefde van 658 tot 739. Op het einde van de zevende eeuw reisde hij met twaalf gezellen naar het vasteland om er rondtrekkend het evangelie te verkondigen. Hij kerstende een gebied van Friesland tot het huidige groothertogdom Luxemburg, waar hij de abdij van Echternach stichtte. Het leverde hem de bijnamen apostel der Friezen en apostel van de Lage Landen op. Op het schilderij zien we arme boeren en vissers luisteren naar Willibrordus, die vergezeld is van monniken. Helaas, de uitbeelding klopt niet. Bisschoppen droegen toen nog geen mijters en Willibrordus had wellicht een kaalgeschoren hoofd, een gewoonte bij de Angelsaksische monniken. En de Schelde was in de achtste eeuw nog niet de brede stroom, maar een aantal ondiepe geulen. 

Copyright tekst en beeld: Erik De Smet