Subsidies kerkgebouwen

Laatst bijgewerkt op 03/06/2026 om 12:20

Om subsidiemogelijkheden in te schatten,
verzamel je vooraf de antwoorden op deze vragen:

  1. Welke bestemming krijgt de kerk volgens het gemeentelijk kerkenbeleidsplan?
    behoudA-kerk, neven- of herbestemmingB-kerkC-kerk
  2. Welk beschermingsstatuut heeft het kerkgebouw?
    (monument, vastgesteld erfgoed, geen)

Klik daarna hieronder op de relevante info.

1. Subsidies en ondersteuning voor een kerk die volwaardig behouden blijft (Bisdom Antwerpen: A-kerk)

2. Subsidies en ondersteuning voor een kerk waar een her- of nevenbestemming komt (Bisdom Antwerpen B- of C-kerk)

3. Is ons project haalbaar/verantwoord?

4. Waar kan je terecht per gemeente?

Heb je een concrete vraag over de toekomst van je parochiekerk of zoek je begeleiding bij het traject naar herbestemming of nevengebruik? Surf naar de interactieve kaart van het Platform Toekomst Parochiekerken en ontdek welke andere instanties je ondersteunen.

5. De betekenis van A - B - en C - kerken (bisdom Antwerpen)

  • A: A-kerkKerkgebouwen die volwaardig behouden blijven voor de eredienst, met bijgevolg alle onderhouds- en investeringskosten die daarbij horen.

B-kerk

  • B: Kerkgebouwen waarin we het kerkelijk gebruik in de huidige legislatuur quasi volledig zien stilvallen of zien verminderen en waar er dus best een oplossing komt: een her- of nevenbestemming. Hierbij horen dus op korte termijn enkel veiligheidswerken. Maar tegelijk moeten er keuzes gemaakt worden.

C-kerk

  • C: Kerkgebouwen waarvoor de toekomst nog verder uitgeklaard moet worden: valoriseren of nevenbestemmen of herbestemmen? Dit impliceert voor de eerstvolgende jaren alvast de nodige (ook financiële) inspanningen/engagementen met het oog op veiligheids- en instandhoudingszorg. In de loop van de huidige legislatuur wordt voor deze kerkgebouwen normaal gezien nog geen ingrijpende wijzigingen verwacht.

Begripsverheldering en Richtlijnen

Valorisatie

Valorisatie heeft betrekking op initiatieven die, met respect voor het normale gebruik van de parochiekerk, de betekenis van het kerkgebouw in al zijn aspecten kunnen versterken en bevorderen (religieuze en culturele, historische en kunsthistorische, architecturale en landschappelijke aspecten). Dit kan bijvoorbeeld een occasioneel en passend gebruik van het kerkgebouw voor kunsthistorische rondleidingen, concerten, voordrachten, conferenties of tijdelijke tentoonstellingen zijn.

Medegebruik

Medegebruik is de terbeschikkingstelling van het kerkgebouw voor religieuze activiteiten van andere katholieke of christelijke geloofsgemeenschappen. Andere christelijke kerken of kerkelijke gemeenschappen komen voor een medegebruik van de parochiekerk in aanmerking, onder de voorwaarden vastgelegd in artikels 137 tot 142 van het Oecumenisch Directorium van de Pauselijke Raad voor de Bevordering van de Eenheid van de Christenen. In de praktijk gaat het over kerken of kerkelijke gemeenschappen aangesloten bij de Wereldraad van Kerken. Hiervoor is de voorafgaandelijke schriftelijke toelating van de bisschop vereist.

Multifunctioneel gebruik

Multifunctioneel gebruik is een nevenbestemming in de tijd. Het kerkgebouw kan in dit geval occasioneel, buiten de uren van de religieuze activiteiten, voor andere doeleinden of door andere instanties gebruikt worden. Deze activiteiten moeten verzoenbaar zijn met de eigenheid van een christelijke gebedsruimte. Dat betekent dat ze niet op privébelangen, commerciële activiteiten of partijpolitieke manifestaties gericht zijn, maar op maatschappelijke doelstellingen die niet ingaan tegen het christelijk geloof of tegen de kerk (bijvoorbeeld tentoonstelling, sociaal dienstbetoon, leslokaal). Het multifunctioneel gebruik moet beperkt blijven in de tijd. Wanneer het een permanent karakter krijgt, is een gedeeld gebruik aangewezen, met de herinrichting van de parochiekerk.

Gedeeld gebruik

Gedeeld gebruik is een nevenbestemming in de ruimte. Het kerkgebouw wordt architecturaal zodanig heringericht dat er een nieuwe en kleinere liturgische ruimte ontstaat, met daarnaast ruimte voor één of meerdere lokalen die, op een permanente basis, een andere bestemming kunnen krijgen. Een gedeeld gebruik veronderstelt dus dat de liturgische ruimte en de andere ruimten bouwkundig volledig van elkaar gescheiden zijn, zodat een gedeeld gebruik mogelijk wordt, zonder dat de afzonderlijke activiteiten elkaar hinderen of doorkruisen. De realisatie hiervan vereist voorafgaand overleg met diverse instanties. Voor zo’n ingreep in de parochiekerk heeft het kerkbestuur de voorafgaandelijke schriftelijke goedkeuring van de bisschop nodig.

Herbestemming

Wanneer een parochiekerk niet meer voor religieuze activiteiten in aanmerking komt, kan zij definitief aan de eredienst onttrokken worden en een nieuwe functie krijgen. Daarvoor moet de voorgeschreven kerkrechtelijke procedure gevolgd worden. Alleen de bisschop kan beslissen om een parochiekerk definitief aan de eredienst te onttrekken.

ValorisatieA-kerk

Kerkgebouwen die langdurig volwaardig behouden blijven voor de eredienst en daartoe alle activiteiten bevorderen.

NevenbestemmingC-kerkB-kerk 

Kerkgebouwen die naast de eredienstfunctie ook een andere, niet-kerkelijke functie herbergen.

HerbestemmingC-kerkB-kerk 

Kerkgebouwen die een nieuwe functie krijgen.