Catechumenaat en vormsel van volwassenen

“Wij willen ons bij U aansluiten 
want we hebben gehoord dat God met U is.” 
(Zacharia 8,23)

Elke tijd opnieuw worden mensen geraakt door de persoon van Jezus Christus. Ze willen het Evangelie beter leren kennen. Ze willen graag anderen ontmoeten die Jezus navolgen. Zonder het misschien zelf te beseffen, worden ze bewogen door Gods Geest. Ze voelen een ‘dorst’ die door weinig gestild kan worden. Dat verlangen is een groot geschenk van God. Hij roept op zijn eigen wijze mensen bij hun naam, zodat ze op zoek gaan naar ‘levend water’ (vgl. Joh 7,14), naar Jezus zelf. 

Maar christen zijn of worden is niet zo vanzelfsprekend in onze tijd. Je kan het niet op je eentje. Dat hoeft ook niet: gelovige gemeenschappen, parochies, zijn geroepen om nieuwkomers te onthalen en met hen de weg van het geloof te gaan. Dat op weg gaan naar de viering van de initiatiesacramenten – de doop, het vormsel en de eucharistie – heet “catechumenaat”. Volwassenen, ouder dan 14 jaar, die zich aanbieden om gedoopt te worden, noemen we “catechumenen”.

Het catechumenaat duurt minstens een jaar. Onderscheiden wat het christelijke geloof voor iemand betekent en er verder in groeien zijn belangrijk en vergen tijd.
Het catechumenaat is geritmeerd door catechetische perioden en liturgische vieringen met gepaste rituelen. 
De zondagseucharistie als ontmoetingspunt voor de christenen is in dit alles het referentiepunt.

Na een verkennende fase (pre-catechumenaat), waarin in overleg met de parochie en de parochieploeg een begeleid(st)er wordt gezocht, starten de geloofsleerlingen het catechumenaat. 
De verkennende fase wordt afgesloten met de opname in het catechumenaat tijdens een viering in de parochie, uiterlijk op de eerste zondag van de advent, bij voorkeur in dezelfde kerk en geloofsgemeenschap als de paaswake.

Na de opnameritus beginnen de geloofsleerlingen hun catechumenale weg, dit is de verdere ontdekking van het geloof aan de hand van het evangelie. Het gaat om een traject dat hen meer rechtstreeks zal voorbereiden op het ontvangen van de drie initiatiesacramenten (doopsel, vormsel, eucharistie) in de paaswake.
Catechumenen ontmoeten in deze periode ook mensen die ‘handen en voeten geven aan het geloof’. 
De bisschop houdt eraan de catechumenen tijdens deze fase te ontmoeten in Gent en verwacht van hen een getuigend briefje.
Later volgt ook nog een gezamenlijk diocesaan ontmoetings- en catechesemoment.

Op de eerste zondag van de 40-dagentijd komen alle geloofsleerlingen, vergezeld door hun begeleider(s) en peter en meter, samen voor de viering van de uitverkiezing tot het doopsel en de naamopgave in de kathedraal van Gent. De catechumenen krijgen van de bisschop een paarse sjaal overhandigd. Hierdoor wordt de band met de bisschop en de diocesane Kerk versterkt. 
 

Na deze viering volgt voor de doopleerlingen een laatste intense voorbereidingstijd.
In deze 40-dagentijd voorziet de Orde van dienst enkele tussentijdse vieringen in de parochie, zoals de overhandiging van de geloofsbelijdenis en het Onzevader, twee kostbare schatten uit de traditie van de Kerk.

Na de paaswake volgt een periode van verder ingroeien in het mysterie van de ontmoeting met Jezus Christus. Ook na het doopsel is de begeleider bereid de nieuwgedoopte (‘neofiet’) hierbij te begeleiden. In deze paastijd is er ook nog een diocesaan ontmoetingsmoment waarin we terugblikken op de ervaring van de paaswake. 
 

Ook voor ‘vormselkandidaten’ – volwassenen die reeds gedoopt zijn en die de voltooiing van de initiatie vragen door het vormsel – is een voorbereidingstijd wenselijk. Hun vormsel wordt in de regel toegediend door de bisschop, tijdens de paaswake of in de paastijd.
 

•    Diocesaan verantwoordelijke voor het catechumenaat is diaken Martin Todts

•    Diocesaan verantwoordelijke voor verkondiging en liturgie is bisschoppelijk gedelegeerde Dieter Van Belle.

•    Aanspreekpunten per dekenaat: vind hier de lijst (01-05-2025)

•    Decreet over het catechumenaat (bisschoppenconferentie - 12.02.2020 - ingaand op 01.09.2020).
 

Materiaal voor parochies rond het catechumenaat

• Aanzet tot gesprek in de parochieploeg/dekenale ploeg
• Ideeën voor catechetische impulsen (wordt nog verder aan gewerkt)
• De 'Orde van dienst voor de viering van de initiatiesacramenten voor volwassenen'.
  Parochies kunnen dit online bestellen.