Een eeuweling: 100 jaar diocesane Lourdesbedevaart

Lourdes was in de loop van de 19de eeuw uitgegroeid tot een bedevaartsoord met grote uitstraling. Uit alle hoeken van Europa en zelfs van daarbuiten kwamen bedevaarders er naar toe, vaak vergezeld van zieken en mindervaliden die hun hoop stelden op de voorspraak van O.-L.-Vrouw. Overal werden grote en kleine Lourdesgrotten gebouwd en Oostakker-Lourdes werd het Vlaamse Lourdes bij uitstek.

Aalst

Het initiatief van een bedevaart van het bisdom Gent vindt zijn oorsprong in Aalst. Reeds in 1886 trok de Aalstenaar Modest Cercelet naar Lourdes en hij raakte ervan in de ban met als gevolg dat hij jaar na jaar terugkeerde en er zich engageerde om dienst te doen bij de zieken. Het uitbreken van WO I maakte na 28 jaar de jaarlijkse tocht naar Lourdes onmogelijk, maar Modest bleef niet bij de pakken zitten: in de Sint-Martinuskerk in Aalst organiseerde hij triduums met binnen de kerk processies, aanbidding en aanroepingen, precies zoals in Lourdes. Zo groeide in de streek van Aalst de belangstelling voor Lourdes en rijpte bij Modest een plan: een jaarlijkse bedevaart voor zieken naar Lourdes. Op 6 september 1920 vertrok de trein uit het station van Aalst, “de Bedevaart van de Dendervallei naar Lourdes” was een feit. Priester Edward Poppe, toen al ziek, was een van de deelnemers.

Na de oorlog 1914-1918 kende de bedevaart naar Lourdes een groot succes in vele landen. Om enige structuur te geven aan de vele kleine groepen en organisaties die de bedevaarten organiseerden, vroeg de bisschop van Lourdes-Tarbes met aandrang aan zijn collega’s bisschoppen om enige coördinatie te voorzien voor de groepen die uit hun bisdom de bedevaart organiseerden.

Bisschop Seghers

Zo komt het dat de Gentse bisschop Emilius Seghers op 15 april 1921 de stichting de Diocesane Bedevaart van het bisdom Gent naar Lourdes goedkeurde. Hij had daarover duidelijk voorafgaand overleg gepleegd met Modest Cercelet en de groep Lourdesvrienden van Aalst. Bij de oprichting van het diocesaan initiatief werd duidelijk vermeld dat “de Bedevaart van de Dendervallei naar O.-L.-Vrouw van Lourdes, voor het eerst ingericht verleden jaar (1920), wordt diocesane bedevaart.” Aan de dekens van het bisdom Gent werd gevraagd per dekenaat een comité op te richten om de deelname aan de diocesane bedevaart te promoten en er werd een diocesaan comité van de bedevaarten samengesteld met een vertegenwoordiger van elk van de dekenaten. Modest Cercelet was de voorzitter en de stuwende kracht van het diocesaan comité, kanunnik Gabriël Vanden Gheyn werd benoemd tot geestelijk directeur en de bisschop zelf kreeg de titel van erevoorzitter.

Op maandagmorgen 1 augustus 1921, om 8.44u, vertrok de bedevaarttrein in Gent in het Sint-Pietersstation en hield halt in Melle, Wetteren, Aalst, Denderleeuw, Okegem, Ninove, Idegem, Geraardsbergen, ’s Gravenwezel, Bergen, Quévy en reed zo over de grens naar Frankrijk. In totaal waren er 420 deelnemers, onder hen 50 zieken. In Aalst werden de zieken door de goede zorgen van “behulpvaardige en offervaardige jongelingen” aan boord gebracht, terwijl gedurende heel de bedevaart die duurde tot 9 augustus, in alle kerken van Aalst dagelijks een mis zou worden opgedragen ter ere van O.-L.-Vrouw van Lourdes en om genezing te bekomen voor de zieken.

Bisschop Seghers nam deel aan de bedevaart en zette zo meteen de traditie in dat de bisschop van Gent dat jaarlijks doet. De algemene leiding berustte bij kanunnik G. Van De Gheyn, hierin bijgestaan door A. De Witte, onderpastoor in Aalst, Sint-Martinus. Modest Cercelet had de leiding van de ziekenbegeleiders, de brancardiers, die tot op de dag van vandaag nauw verbonden zijn met Aalst. De eerste predikant van de bedevaart was priester René Coppens, directeur van de Sociale Werken van het bisdom Gent. Hij was afkomstig van Denderhoutem en zou in 1927 deken worden van Aalst. Kanunnik Vanden Gheyn maakte de lijst op van de deelnemende priesters: ze waren met 38 onder wie dus Edward Poppe. Vanden Gheyn noteerde: “Rév. M. Poppe, directeur du Couvent à Moerzeke, malade”. Vanden Gheyn bleef tot op hoge leeftijd de directeur van de bedevaarten.

Reglement

Het comité zorgde ook voor een Reglement der bedevaarders waarin alles tot in de kleinste details werd bepaald: ”Iedereen moet afstappen aan de grens om het reisgoed te laten onderzoeken. Men mag enkele grammen tabak meenemen, en nog moet men die aangeven… Belgische papieren of nickelen geld wordt in Franrijk niet aanvaard. Zorg dus voor Fransch geld, ….Het is ten strengste verboden meer dan 1000 fr. mede te nemen of terug te brengen”.

De treinkosten voor vertrek uit Gent, 1ste klas bedroegen 308 fr., 2de klas 205 fr., de hotelkosten in Lourdes waren 175 fr. voor 1ste klas en 145 fr. voor 2de klas. ”Drinkgelden inbegrepen” vermeldt de folder!

Op 2 augustus 1921 om 15.30 u kwam de trein aan in Lourdes en werd de dag besloten met de deelname aan de kaarsjesprocessie en ging het goed gevulde bedevaartprogramma van start. De katholieke dagbladen Het Volk en De Volksstem deden dag na dag in vrij bombastische taal uitvoerig verslag over de bedevaart en spaarden de superlatieven niet om de bisschop, kanunnik Vanden Gheyn en predikant Coppens lof toe te zwaaien vanwege hun grote verdiensten en inzet.

Het programma was niet te onderschatten: elke dag vroegmis met communie, in de voormiddag plechtige pontificale mis, in de namiddag sacramentsprocessie, ’s avonds kaarsjesprocessie en daartussen in biechtgelegenheid en grote kruisweg. Er was dus echt niet veel vrije tijd: een echte bedevaart naar de normen van die tijd!

Op maandag 8 augustus werd de bedevaart besloten met de H. Mis aan de grot en om 11.00u vertrok de trein in Lourdes en kwam op dinsdag 9 augustus om 19 u aan in Gent.

Eeuweling

Die diocesane bedevaart van 1921 is de start van een initiatief dat intussen honderd jaar bestaat, enkel onderbroken door de Tweede Wereldoorlog en door corona 2020. De jubileumbedevaart 2021 gaat wel door maar in een beperktere vorm.

• Nog steeds nemen de brancardiers van Aalst de zorg voor de zieken op zich samen met de mensen van het ziekenwerk;
• nog steeds zit de bisschop van Gent de bedevaart voor;
• nog steeds zorgt een gedreven stuurgroep voor een vlot verloop van de bedevaart
• en nog steeds vertrekken de bedevaarders vol enthousiasme en komen zij tevreden terug.
   

Al verloopt de reis nu wellicht met iets meer comfort en sneller, is het bedevaartreglement wat soepeler, is er wat tijd om een terrasje te doen of een uitstap in de mooie streek van Lourdes. Maar het blijft de Diocesane Bedevaart van het bisdom Gent naar Lourdes, nu een eeuweling!

Ludo Collin

(Lees het hele dossier Waar de hemel de aarde raakt. 100 jaar diocesne Lourdesbedevaart dat verscheen in KERKPLEIN van maart 2021. Een nummer ontvangen? Stuur een mailtje naar kerkplein@bisdomgent.be)