Bij de feestdag van priester Poppe en sacramentsdag

Lezingen
Dt 8,2-3.14b-16a ; 1 Kor 10,16-17 ; Joh 6,51-58

Homilie

Zusters en broeders, kan het gelukkiger: het feest van Priester Poppe op de dag voor Sacramentsdag waarvan we nu al de liturgie vieren?

Ik zou vandaag graag twee aspecten van de eucharistie onderlijnen: de eucharistie als teken van hoop en de eucharistie als voedsel speciaal voor de arme. Beide aspecten komen al terug in de eerste lezing. God geeft zijn volk eten onder de vorm van manna. Maar Hij geeft zijn volk ook te kennen dat het niet alleen van brood leeft, maar van ieder woord dat komt uit Gods mond. Jezus is Gods woord. Hij is ook het brood. En “wie dit brood eet zal in eeuwigheid leven”. 

De eucharistie is het sacrament van de liefde: Jezus geeft zichzelf “tot het einde” voor ieder mens, voor ieder van ons. Sacrament van de hoop voor heel de mensheid, speciaal voor de armen, voor hen die uitgesloten zijn. Dat er in onze wereld vraag is naar hoop, dat hoef ik beslist niet uit te leggen. Priester Poppe kende die realiteit. 

Sommigen zien niet onmiddellijk de band tussen eucharistie en sociaal engagement. Ze spiritualiseren. Ik lees op de website van Welzijnsschakels: 16,4% van de Belgen leeft in armoede of loopt het risico in armoede te belanden. Heeft dat iets te maken met onze deelname aan de eucharistie? Hoort zo’n vaststelling in een preek in de kerk? En of! We hoorden in het evangelie een uittreksel van Jezus’ rede na de wonderbare spijziging. Jezus’ taal is zeer spiritueel. Maar voordien had Hij aan Filippus gevraagd: “Hoe moeten wij brood kopen om deze mensen te laten eten?” Kon het materiëler en uitdagender? Jezus zal in zijn antwoord de twee aspecten benaderen. Hij geeft te eten en zegt er de tekenwaarde van. Hij onderscheidt, zonder te scheiden. Want als er geen effectief hongerstillen is, is er ook geen teken dat spreekt. 

Hoop

Als priester Poppe op zijn ziekbed, net voor hij de ziekenzalving zal ontvangen, over de eucharistie spreekt, gebruikt hij de woorden: “veel bloemen, veel licht, Jezus komt”.  Eenvoudige woorden, die armen verstaan, vooral de arme die voor de dood staat, het moment waarop men alles moet achterlaten. 
Een paar weken geleden nam ik deel aan een panelgesprek met moslims. Kamel Bouzaiani, verbonden aan de IH-VAK moskee en aan de Islamitische Faculteit van Europa in Gent en vader van een grote familie, zie onomwonden: “God is het centrum van mijn leven. Hij is alles”. Priester Poppe zei even onomwonden: “Mijn leven, dat is Christus”. Hier is Paulus aan het woord. 

De eucharistie is het sacrament van de hoop. Waar liefde is, daar is hoop. We hoorden op het nieuws van 30 mei ll. de zus van Olivier Vandecasteele, Nathalie, antwoorden op de vraag van de journalist: “Welke les trek je uit de afgelopen 455 dagen in Iran?”. Nathalie antwoordde: “De liefde komt er altijd bovenop”. Hun vriend, de andere Olivier, gaf van zijn kant als antwoord: “blijven vechten”. Ook daarachter horen we vriendschap en liefde.

Leidt ons geloof in de eucharistie, onze liefde voor Christus, tot dezelfde hoop en daadkracht?

We kunnen alleen maar onze bewondering uitdrukken en dankbaarheid dat dit voor veel christenen inderdaad zo is. Liefde opent deuren van hoop. Hoe groter de liefde, hoe groter de hoop. De eucharistie is de uitdrukking van Jezus’ zelfgave. De eucharistie is ook de beste uitdrukking van Gods onbegrensde liefde. Paulus zegt in zijn brief aan de Galaten: ik leef van het geloof in de Zoon van God, die mij zo heeft liefgehad dat hij zich voor mij heeft prijsgegeven (zie Gal 2, 20). Wie heeft zich prijsgegeven? Zowel de Vader als de Zoon!

In welke mate is de eucharistie een teken van hoop voor de armen? Priester Poppe is vooral in Gent, in de parochie van Sint-Coleta, met armoede in contact gekomen. Hij wilde soberder gaan leven, een leven meer in harmonie met het evangelie, blijde boodschap voor de armen. De eucharistie brengt ons tot daden. Zij is hoop in actie, zowel bij Jezus als bij hen die “eucharistische mensen” willen zijn. We ondertekenen allen spontaan het eerste artikel van de Rechten van de Mens: “Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren.” Voor ons is dit een gevolg van wat het scheppingsverhaal ons leert: “God schiep de mens naar zijn beeld en gelijkenis”. Niemand maakt daar uitzondering op. Maar toch is er nog enorm veel ongelijkheid, discriminatie en onbegrip, ook in eigen land en bisdom. De eucharistie kan ons daarbij helpen: “Omdat het brood één is, vormen wij allen tezamen één lichaam, want allen hebben we deel aan het éne brood”.

Gelijkvormigheid met Jezus brengt tot gelijkvormigheid onder elkaar, wat overigens geen verscheidenheid in de weg staat.

Priester Poppe was daar bijzonder gevoelig voor. En toch ben ik vol bewondering voor het vele dat er gebeurt op het terrein, de enorme inspanningen die veel vrijwilligers doen om medemensen te helpen, de parochiale en privé-initiatieven om de maatschappij en de wereld te verbeteren. Vaak zijn ze, direct of indirect, geïnspireerd door het evangelie. Veel christenen putten hun kracht uit gebed en eucharistie. En ze zeggen dat ook. Neen, mystiek en actie zijn niet tegengesteld.

Liturgie brengt in beweging en die beweging brengt ons niet enkel in de kerk, maar ook in de woning van mensen in nood.

Priester Poppe heeft het in zijn tijd beleefd en in de omstandigheden die de zijne waren. Maar we danken hem omdat zijn geest ons verder helpt om het Rijk Gods te realiseren. Met hem zoeken we hedendaagse methodes. 

Beste vrienden, sacramentsdag is de dag van de liefde, de naastenliefde. Zij is ons door Jezus zelf geschonken. Moge zijn geschenk een bron van hoop blijven, voor ons en vooral voor de armsten. 

b.Lode