Gebedsviering in Gent voor eenheid onder christenen: terugblik

Op initiatief van het Interkerkelijk Beraad Gent kwamen de vertegenwoordigers van de verschillende christelijke kerken samen op de zondag tijdens de gebedsweek voor de eenheid onder de christenen. De gebedsdienst vond plaats in de O.-L.-Vrouw Sint-Pieterskerk in Gent. Arte Musicale zorgde voor de muziek. Dominee Marc Loos hield de homilie. Hij neemt binnenkort afscheid. De viering werd live gestreamd en opgenomen. Ze stond in het teken van de lezing van de wijzen uit het Oosten die Jezus komen bezoeken omdat ze zijn ster hebben gezien (Mt 2, 1-12). Bisschop Lode schreef een reflectie over het thema.

• Lees hieronder de reflectie van bisschop Lode
• Herbekijk onderaan de gebedsviering via de opname van de livestream
• In de r.k.kerk van het bidom Gent looptdit jaar een doopproject Leven vanuit de doop. In het bijhorende tochtboek werd in de gebedweek voor de eenheid stap 4 gezet: Eén in de doop - op de website www.levenvanuitdedoop.be vind je de inbreng van de verschillende kerkelijke leiders over het ene doopsel dat ons samen brengt.   
   

"Geen stralende zon, maar een ster in de nacht"

Vrienden, de zon, symbool van de verrezen Christus, staat op in het Oosten. Daarom zijn veel kerken georiënteerd: naar het Oosten gericht. Maar onze aandacht gaat meteen ook naar dat deel van de wereld waar verschillende christelijke belijdenissen samenwonen, waar ritussen naast elkaar bestaan, omringd door – in de meeste landen – een andere overwegende godsdienst. In dat Oosten heerst geweld. Beeld van wat er op veel plaatsen van de wereld gebeurt. Despotisme, onrecht, onderdrukking, christenvervolging. Steeds opnieuw en zonder ophouden, dat het vaak niet eens meer onze nieuwsberichten haalt.

Daarom hebben we dit jaar aan de Raad van Kerken van het Midden-Oosten gevraagd mee te werken aan de voorbereiding van onze gebedsweek. Er werd gekozen voor de lezing van de wijzen die uit het Oosten Jezus komen bezoeken, omdat ze zijn ster hebben gezien (Mt 2, 1-12). Dominee Marc (van de protestantse gemeenschap van de Rabotkerk in Gent) heeft hem gecommentarieerd in de Sint-Pieterskerk, tijdens onze oecumenische dienst op zondag 23 januari. Het was zijn laatste oecumenische dienst als verantwoordelijke pastor van de Rabotkerk. Ik dank hem hier voor zijn nauwe oecumenische samenwerking gedurende vele jaren.

Dezelfde evangelietekst heeft ook mij de laatste dagen veel doen nadenken over de oecumene. Ik deel enkele bedenkingen.

De wijzen uit het Oosten zullen met geweld geconfronteerd worden, zoals dat nu het geval is. Herodes is een machtswellusteling. En wie zich bedreigd voelt in zijn macht gaat over naar geweld. Zonder scrupules. Zo was Herodes. Zo is het ook vandaag.

Een ander element in onze tekst, waar zelden op gewezen wordt, is de dubbelzinnigheid en eventuele medeplichtigheid van de wetenschap. Herodes doet beroep op de schriftgeleerden. Zijn zij neutraal? We hebben de indruk. Maar hun kennis, door Herodes misbruikt, leidt tot kindermoord. En de geleerden zwijgen. Hoe vaak staat de wetenschap in dienst van onze veiligheid en eigenbelang, ook als dat gepaard gaat met armoede en onderdrukking van andere mensen of elders in de wereld?

Er is een neutraliteit die het geweten sust en doet inslapen, een wetenschap die onverschillig maakt.

We doen beroep op de Schrift als het ons goed uitkomt. Dat lezen we allemaal in het verhaal van de wijzen.

Waar is het evangelie dan wel?

Maar dat is toch echt geen blijde boodschap. Waar is het evangelie dan wel? In de eerste plaats in Gods voorkeur voor de geringste. De kleinste wordt de grootste: “Gij Bethlehem, landstreek van Juda, gij zijt volstrekt niet de geringste onder de leiders van Juda” (v. 6). En welke leider brengt Bethlehem voort? Geen krijgsheld: “Uit u zal een leidsman tevoorschijn treden, die herder zal zijn over mijn volk Israël” (ibid.). Een herder dus. We zullen hem kennen als de goede herder, die ons nederigheid van hart zal leren. Zong Maria al niet in haar Magnificat: “Zijn keus viel op zijn eenvoudige dienstmaagd… Machtigen haalt Hij omlaag van hun troon, eenvoudigen brengt Hij tot aanzien” (Lc 1, 48.52)?  In zijn commentaar merkt Maarten Luther bij deze passage fijntjes op: “Het verheffen moet nu niet zo verstaan worden dat (God) hen zet op de zetels en de plaatsen van hen die hij afgezet heeft. (…) Nee, hij geeft hen veel meer, zodat ze in God en in de geest verheven, over zetels en machten en over alle kennis kunnen oordelen, hier en ginds”… verheven in God en in zijn Geest.

Wat hebben we tot nu toe? Een kleine stad met een nederige leider. Laat ons nog even verder gaan en dan komen we bij de ster. Ook zij is blijde boodschap. Geen stralende zon, maar een ster in de nacht. Een ster wiens schittering alleen wijzen kunnen ontwaren. Ik durf zeggen dat ons samenkomen tussen de verschillende christelijke denominaties, ons samen bidden en samenwerken nog geen stralende zon is, maar toch al als een ster schittert in een duistere wereld van verdeeldheid. Ach ja, laat ons toegeven dat onze historische kerken al eeuwenlang in verdeeldheid leven. De bruid van Christus is ziek en innerlijk verzwakt. Door onmacht, onbegrip en onwil. Maar in die nacht van menselijke miserie en zonde zet een ster ons op weg. De ster van God. De ster die God van ons wil maken. Er bestaat onder ons ontegensprekelijk al eenheid en communio.

We hebben allen deel aan hetzelfde doopsel, dat – om paus Franciscus te citeren – “leidt tot een revolutionaire gelijkheid tussen allen die het sacrament ontvangen”.

We geloven in dezelfde verrezen Heer. We leven van hetzelfde Woord, van dezelfde hoop. Overal is Gods Geest van liefde aan het werk. De zieke bruid van Christus is op weg naar genezing. Daarom is onze vreugde terecht. We bouwen, niet elk voor zich, maar samen, als de drie wijzen, aan dezelfde kerk, dezelfde tempel. Eenheid in verscheidenheid. Samen gaan we het huis van Jezus en Maria binnen (zie Mt 2, 11). Ieder komt met zijn geschenken, met zijn kostbaarste bezit. Maar dat we samen komen, samen werken en delen, is niet alleen onze vreugde, maar ook de vreugde van het kind en zijn moeder!

Het avontuur gaat verder

De Geest leidt ons waar hij wil. En dat is niet steeds waar wij willen, de richting die wij goed achten, maar ons misschien zou verliezen. De Geest leidt ons soms, zoals de wijzen, “langs een andere weg”.

God roept op tot verandering, tot beweging. Hij is een verrassende God.

Hij roept wie Hij wil, zoals Hij wil en als Zijn uur gekomen is. De eenheid is zijn geschenk. We hebben ze verbroken. Wonden geslagen, niet door ons herstelbaar. Daaronder lijden we al eeuwen. Wanneer zullen we meewerken met Gods genade? Is zijn uur niet gekomen? "Wij hebben zijn ster in het oosten gezien en zijn gekomen om Hem onze hulde te brengen."

In afwachting op onderlinge verzoening doen we het met de ster en het kind en de moeder en het huis. En vooral… samen, pelgrims ondereen. Zonder te wachten op het definitieve akkoord van theologische commissies. We schenken wat we nu al hebben: de rijkdom van onze verschillende culturen en tradities, de diepgang van onze geestelijke vaders en moeders, de bemoedigende resultaten van theologische studies, een gemeenschappelijk sociaal engagement in dienst van de wereld, vooral de armen en de slachtoffers van onrecht. Blij te kunnen delen en elkaar te ontmoeten. In broederlijke en zusterlijke liefde.  

Heer, hier zijn we. In ieder van ons brandt een klein vuur, ons verlangen tot verzoening en tot eenheid. We bieden het u aan als ons mooiste geschenk. Maak van deze vlammetjes één schitterende ster. Getuige van uw licht en uw liefde. In afwachting dat uw Opgaande Zon (Lc 1, 78), de Messias, definitief verschijnt en onze eenheid bezegelt.

b. Lode

Bekijk de gebedsviering van zondag 23 jauari 2022 - viering start op 9:50