Officiële opening Sint-Baafshuis Gent 1 en 2 maart 2024

Na 20 jaar restaureren en renoveren is het Sint-Baafshuis in de Biezekapelstraat in Gent afgewerkt. Dit monumentale gebouw dat teruggaat tot de 17de eeuw en op een historische belangrijke plaats staat naast de Sint-Baafskathedraal, heeft een bewogen geschiedenis achter de rug. Het was onder andere wapenarsenaal van de stad, seminarie en lagere school, bekend als ‘Klein-Bavo’. 

Nu krijgt het een nieuwe toekomst als kloppend hart van de opleidingen en diensten van het bisdom Gent en als open huis midden in de stad.

In aanwezigheid van onder meer kardinaal Jozef De Kesel, Vlaams minister Diependaele (agentschap onroerend erfgoed), eerste gedeputeerde van het provinciebestuur Kurt Moens en oud-gouverneur Herman Balthazar, werden de gerestaureerde gebouwen officieel geopend. 

Op 9 september 2015 kon een eerste gedeelte in gebruik genomen worden. Daarna startte de renovatie van de rest van het gebouw en kwam er een nieuw poortgebouw. De binnenkoer werd mooi heraangelegd en is overdag vrij toegankelijk voor het publiek.

Het is een idyllische en stille plek geworden in het hart van de stad en onder de toren van de kathedraal.

Eind september 2023 namen de verschillende diocesane diensten en enkele andere hun intrek in wat oorspronkelijk de kamers van de seminaristen waren. (lees verder onder de foto)

Zorg voor (religieus) erfgoed is zorg voor de samenleving

Minister Diependaele beklemtoonde dat "erfgoed de materiële getuige is van wie wij zijn. Zorg voor erfgoed is zorg voor de samenleving. Het geeft ons vaste grond onder de voeten in onzekere tijden. Vandaar het belang om er als samenleving in te blijven investeren."

Gedeputeerde Kurt Moens vroeg zich af of er na de anticlericale reflexen in onze samenleving niet een omgekeerde beweging aan het komen is. "Hebben we het kind niet met het badwater wegegooid? Mensen lijken soms de weg terug te vinden naar geloof en Kerk?" Hij verwees daarbij naar een aantal bekende schrijvers die zich als (zoekende) christenen outen. (Zie in De Morgen van 17 februai 2024: "Religie maakt een comeback in de literatuur"). "Ze verwijzen dan bijvoorbeeld naar kwaliteitsvolle liturgie, maar ook naar een kerkgebouw. Het zijn zaken die het individuele overstijgen en die verbinding maken tussen verleden, heden, en tooekomst." En hij besloot: "Ik ben ervan overtuigd dat het gebouw dat we vandaag openen alle troeven heeft om die verbinding te maken."

Met het concordaat dat Napoleon in 1801 afsloot met de Heilige Stoel na de Franse revolutie, werd besloten dat de provincie moet instaan voor een woning voor de bisschop en een opleidingshuis voor bedienaars van de eredienst. Kurt Moens vroeg zich af of dit systeem niet eens moet herbekeken worden, zonder evenwel te raken aan de financiële steun voor godsdiensten en levenbeschouwingen in een tijd waarin mensen zoeken naar zingeving.

Toen in 2002 het bisdom de gebouwen van het toenmalige Grootseminarie aan de Reep verliet, zodat de Vlerickschool er zich kon vestigen, is een zakelijke overeenkomst gesloten tussen het bisdom (Besturende Bureel Seminarie olv van Paul Van Paepegem) en de provincie (met gouverneur Balthazar) om gedurende de tijd van de herstellingen van het Sint-Baafshuis een jaarlijkse dotatie te geven. (lees verder onder de foto's) 
 

Eer het oude en omarm het nieuwe

Ludo Collin, archivaris van het bisdom, belichtte de boeiende geschiedens van het Grootseminarie. Die brengt je terug naar de 16de eeuw, de eeuw van de reformatie en van het Concilie van Trente. Op 26 augustus 1569, werd door de eerste Gentse bisschop Cornelius Jansenius de oprichting van een Grootseminarie vastgelegd. De originele oorkonde was te zien op de tentoonstelling.

De geschiedenis van het Grootseminarie doorloopt alle fasen van de Europese geschiedenis: de strijd rond het jansenisme, de calvinistische republiek in Gent, uiteraard de Franse revolutie, maar ook de twee wereldoologen in de 20ste eeuw.

• Lees hier 'Van Duivelsteen tot Grootseminarie - door Ludo Collin

Willy Verstichel, voormalig diensthoofd gebouwen en tot op vandaag coördinator van de renovatie, eerde bisschop Luysterman die de (toen omstreden) beslissing nam om met de diensten in het hart van de stad te blijven naast de kathedraal en niet te verhuizen naar de rand. Toen (juni 2002) kwam de grote uitdaging:  "Hoe dit eeuwenoud en verouderd monument opnieuw bij de tijd brengen?" Hij haalde een vers uit een Duits gedicht aan van Gerhard Wölfle: 

Wij eren het oude en omarmen het nieuwe, trouw aan onszelf en aan de wereld.

 "Met veel respect en tot in de kleinse details hebben we het beschermde mounument gerestaureerd. En met een hedendaagse vormentaal en technieken,de noodzakelijke toevoegingen gedaan voor de beleving en de functionaliteit."

Willy Verstichel dankte ook nog in de eerste plaats de honderden arbeiders, dikwijls uit het Zuiden en Oosten van Europa en hun project- en werfleiders; de drie grote bedrijven uit de Vlaamse bouw- en restauratiewereld (Monument, Artes Woudenberg, Denys) en in het bijzonder architect Koen De Keyser van Archipl. "Hij mag het auteursrecht opeisen van dit project."  

• Lees hier de hele toespraak van Willy Verstichel

(lees verder onder de foto's)

Wie we willen zijn

Geert De Cubber ging in gesprek met bisschop Lode die heel blij was dat hij (nog herstellend van ziekte) deze opening mocht meemaken.

Het huis toont wie we willen zijn: een levende Kerk, midden in de stad, open naar de wereld, met aandacht voor vorming en onderwijs, een plaats ook van cultuur.   

De bisschop wees zelfs op het kleine straatje tussen kathedraal (plaats van liturgie en cultuur) en het bisschopshuis verderop. "Dat straatje verbindt ze met elkaar, maar wijst toch ook op een relatieve onafhankelijkheid. Ze kunnen niet zonder elkaar, maar hebben elk hun eigenheid."

• Lees hier het voorwoord van de bisschop in de programmabrochure

(lees verder onder de foto) 

Voor de muziek zorgde Duo Missim. Zij brachten schitterende muziek (Haydn en Catalaanse traditionals). Meteen bewees de kapel ook haar akoestische kwalteiten.

Joris De Jonghe, vicaris-generaal en voorzitter besturend bureel, bedankt nog iedereen de voorbije jaren het Sint-Baafshuis hebben gerund en verzorgd: het hulppersoneel, huismeester Pascal Veeckman en Ria Savoye. Daarna nodigde hij de aanwezigen uit voor een rondleiding en de receptie.

Klik hier om een fotoalbum te bekijken: (of klik op de foto hieronder)

Bekijk hier meer foto's van het Sint-Baafshuis (of klik op de foto):

Opendeurdag

Op zaterdag 2 maart tijdens de opendeurdag hebben honderden mensen het Sint-Baafshuis bezocht. Iedereen was opgetogen over de architectuur en over het enthousiasme van de medewerkers die de diensten voorstelden. Mooie dag voor het bisdom Gent!

Bekijk hier een fotoalbum of klik op de foto hieronder  (foto's: Daina De Saedeleer):