© Van Honthorst, De bewening van Christus
Altaarstuk St.-Baafskathedraal topwerk tentoonstelling Utrecht
Op vrijdag 24 april 2026 opende in het Centraal Museum te Utrecht de tentoonstelling: “ Gerard van Honthorst – In alles anders dan Rembrant”.
Gerard van Honthorst in geboren te Utrecht in 1592 en is er overleden in 1656. Hij was een tijdgenoot van Rembrant en vertrok op jonge leeftijd naar Rome en maakte er naam vanwege zijn nachtstukken, wat hem de bijnaam “ Gherardo delle Notti ” opleverde. Hij kreeg daar als een van de weinige niet-Italianen prestigieuze opdrachten voor het schilderen van altaarstukken en hij wist invloedrijke kunstverzamelaars aan zich te binden.
Na zijn terugkeer naar Utrecht (1620) richtte hij zich op het schilderen van levendige genrestukken en musicerende gezelschappen. Hij vervolmaakte het pastorale genre en het portrait historié en legde zich in de jaren daarna steeds meer toe op het portretschilderen. Als hofschilder in Den Haag werkte hij voor koninklijke en adelijke families. Hij begreep als geen ander wat zijn opdrachtgevers van hem verwachtten en paste zijn stijl intuïtief aan, wat hem tot de meest succesvolle schilder van zijn tijd maakte.
Hierdoor kreeg hij belangrijke opdrachten van koninklijke en adellijke families en in heel Europa. Honthorst wordt gerekend tot de meest succesvolle kunstenaars in het bruisende kunstklimaat van de zeventiende eeuw in de Noordelijke Nederlanden, een periode die wordt bepaald door de bloeiperiode van de Hollandse schilderschool van Rembrandt, Frans Hals en Johannes Vermeer. Hoewel hij in zijn eigen tijd succesvoller was dan tijdgenoten, wordt hij vandaag de dag overschaduwd door zijn beroemde tijdgenoten.
In Utrecht, de stad waar hij is geboren, getrouwd en stierf, krijgt Honthorst eindelijk een podium. Het Centraal Museum doet dat met het tonen van zo’n 60 schilderijen en circa 30 tekeningen van Honthorst uit museale en particuliere collecties uit Europa en de VS, zoals Musée du Louvre, de Britse Royal Collection en Galleria Borghese.
Merkwaardig genoeg is in België maar één schilderij van hem bewaard. Bisschop Antonius Triest van Gent (1577-1657) bestelde in 1633 bij van Honthorst een altaarstuk voor de bisschopskapel in de Sint-Baafskathedraal te Gent ,“De bewening van Christus” (4m x 2,40 m). Het getuigt van een open en brede belangstelling van de bisschop voor de artistieke vernieuwing van zijn tijd. Van Honthorst baseerde zich voor het werk op het schilderij dat A. van Dyck omstreeks 1629 schilderde voor de begijnhofkerk van Antwerpen (nu in KMSKA).
Het altaarstuk uit de kathedraal is opgenomen op de lijst van de Vlaamse topstukken en werd (voor het werd uitgeleend aan Utrecht) grondig gerestaureerd met steun van de Vlaamse Overheid en het Fonds Baillet-Latour. Het thema van het schilderij moet gekaderd worden in de devotie van bisschop Triest voor de Vijf Wonden van Christus.
Na de tentoonstelling te Utrecht, die loopt tot 13 september 2026 wordt het gerestaureerde altaarstuk opnieuw in het portiekaltaar van de bisschopskapel in de Sint-Baafskathedraal geplaatst. De tentoonstelling te Utrecht is meer dan het bezoeken waard en het altaarstuk uit de kathedraal is er meteen ook het topwerk.
Ludo COLLIN
Laatste aanpassing op 29/04/2026 om 16:56
