Huilen klinkt in elke taal hetzelfde

Het geluid van een volwassen vrouw die huilt treft me vol in het middenrif. Waarom doet niemand iets? is mijn eerste gedachte. Ik loop aarzelend naar de ingang van de eerste museumzaal.

Het is maar een videofilm, zie ik als ik binnenstap.

Maar die opluchting houdt niet lang stand. Vooraan staat een oud, houten pietabeeld. Maria in een verkrampte houding, met de dode Jezus op haar schoot. Rondom tientallen grote, zwijgende Maria’s met het kind Jezus in hun armen. Allemaal van hout, met zorgvuldige en deels afgesleten geschilderde versieringen. En daartussen de videofilm van een Syrische vrouw in een vluchtelingenkamp. Ze heeft haar zoon verloren en ze vertelt in het Arabisch over zijn leven.

Zonder ondertitels en dus onverstaanbaar, maar tegelijk schrijnend herkenbaar.

De klank van haar stem vult de ruimte. Heftige zinnen, voortkabbelende zinnen, fragmenten waarin de vrouw stokt en begint te snikken. Ze draagt een soort niqab die zelfs haar ogen niet laat zien, dus het zijn enkel haar houding en haar stem die je raken. Huilen klinkt in elke taal hetzelfde. De pijn om een kind dat dood is, is voor elke ouder even erg.

Het koor van Maria’s om me heen stemt woordeloos in.

Hun zwijgen wordt heel even een schreeuwen van verdriet om al de pijn die mensen ervaren als er geliefden sterven, waar ook ter wereld.

Verder in de tentoonstelling zie ik mannen in gekreukelde gouden gewaden. Met hun ernstige blik en roerloze houding lijken het wel apostelen. Maar het zijn opgepikte bootvluchtelingen, vlak na aankomst, gewikkeld in een isolatiedeken. Tussen de portretten ligt languit een verweerd, houten Christusbeeld, als een aangespoeld stuk wrakhout.

Er zijn foto’s van bebloede en verhakkelde T-shirts van de spoedafdeling, tussen de rijke gewaden op de schilderijen.

Mijn hart krimpt samen. Een wit marmeren beeldje van een slapend kind naast een foto van een slapend kind op een revalidatieafdeling. Het portret van een meisje uit de jeugdpsychiatrie, met armen vol krassen, tussen de schilderijen van blozende, adellijke kinderen uit voorbije eeuwen.

Mensen van alle tijden. Mensen van overal. Er is zoveel dat ons verbindt.

Voortaan kijk ik heel anders naar oude portretten en naar pietabeelden. En ook naar alle kwetsbare mensen van nu.

Lieve Blancquaert. Ecce Homo - Zie daar de mens. Nog tot 17 januari 2017 in Museum M in Leuven. Lees hier meer info.