Mediazondag | Hoofdredacteur Koen Vlaeminck: ‘Otheo wil niet alleen informeren, maar ook verbinden’

Je studeerde filosofie en runt op je 47ste een katholiek mediabedrijf. Hoe en met welke ambities ben je daarin gerold? 

‘Eerlijk gezegd: eerder onverwacht. Ik gaf les toen iemand me wees op een vacature als woordvoerder bij het bisdom Gent. Ik heb getwijfeld om te solliciteren, ik was 28 en dacht niet dat ze op mij zaten te wachten. Maar ik kreeg die kans, en zo ben ik in de kerkelijke media gerold. Wat me meteen aansprak, was  de kans om verhalen te brengen die er echt toe doen. Dat spoor ben ik blijven volgen, via Kerknet en later ook Kerk & Leven. Als je mij toen had gezegd waar dat me zou brengen, had ik het niet geloofd. Het is zoals Sint-Augustinus zegt: ‘De weg komt naar u toe’. Maar één ding is altijd hetzelfde gebleven: het verlangen om het geloof door te geven. In een sterk geseculariseerd Vlaanderen vind ik dat het mooiste wat er is.’ 

Hoe schat je het belang van katholieke media in te midden van fake news en polarisering? 

‘We leven in een paradox: nooit was er zoveel informatie beschikbaar, en tegelijk staat het vertrouwen zo onder druk. Mensen worden overspoeld door berichten, meningen en beelden, en verliezen daarin hun houvast. Precies daarom blijft degelijke journalistiek essentieel. Ze schept een gedeelde basis van waaruit mensen met elkaar in gesprek kunnen gaan. Die gemeenschappelijke grond is vandaag broos geworden. Mensen leven steeds vaker in hun eigen informatiebubbel, waardoor het moeilijker wordt om elkaar nog te begrijpen, laat staan om van mening te verschillen zonder meteen tegenover elkaar te staan. Precies daar hebben media een belangrijke opdracht: die ruimte mee opbouwen door feiten zorgvuldig te brengen en tegelijk nuance en context aan te reiken. Voor kerkelijke media komt daar nog een dimensie bij. Wij willen de menselijkheid op de voorgrond plaatsen en vanuit het evangelie naar de wereld kijken. Dat perspectief helpt om ook te zien wat vaak onder de radar blijft: het vele goede dat mensen voor elkaar doen.’ 

‘Het trof me hoe breed de woorden van paus Leo XIV werden gedeeld: De wereld wordt vernietigd door een handvol tirannen. Maar het vervolg werd zelden geciteerd: Maar in stand gehouden door een ontelbaar aantal solidaire broeders en zusters. Dat goede gebeurt vaak in stilte en haalt zelden de headlines, maar het is wel de dragende kracht van onze samenleving. Wie alleen het donker toont, doet de werkelijkheid tekort. Het zichtbaar maken van dat andere verhaal voedt de hoop dat het anders kan.’  

Je hoort geregeld oproepen van gelovigen die zouden willen dat de katholieke Kerk zich luider en duidelijker zou uitspreken tegen autoritarisme en ontmenselijking, bijvoorbeeld in de omgang met asielzoekers. Is dat ook een taak van ons als medium? 

‘Als Kerk en als medium moeten we onrecht benoemen, ook wanneer dat schuurt. Maar we doen dat best op een manier die mensen uitnodigt om te luisteren. Daarom geloof ik sterk in de kracht van verhalen. Wanneer je toont hoe mensen concreet solidair zijn met vluchtelingen, hoe gemeenschappen gastvrij worden of hoe kwetsbaarheid gedeeld wordt, dan krijgt een abstract debat een gezicht. En dat raakt vaak dieper dan een standpunt alleen. Niet wie het hardst veroordeelt, maar wie het meest nabij is, maakt het verschil. Dat vraagt een andere houding: minder gericht op scoren, meer op waarheid en menselijkheid. In die zin vind ik de toon van paus Leo XIV sterk: helder in wat hij zegt, maar zonder hardheid. Ongewapend en ontwapenend. In zijn geweldloosheid zit zijn geloofwaardigheid.’

Heeft de Kerk nog voldoende geloofwaardigheid om een relevante stem te zijn in het publieke debat? 

‘Er is geloofwaardigheid verloren gegaan door het seksueel misbruik. Dat vraagt blijvende eerlijkheid en verantwoordelijkheid. Tegelijk is dat niet het hele verhaal. Wie de Bijbel leest, ziet dat ook daar menselijke kwetsbaarheid en ontsporing nooit ver weg zijn. De geloofsgemeenschap is geen gemeenschap van perfectie, maar van mensen onderweg. We kunnen vandaag niet meer spreken vanuit de pretentie dat iedereen wel zal luisteren. Die dynamiek is veranderd, en dat is geen verlies. Het dwingt ons om anders te spreken: zelfbewust, maar ook respectvol, en altijd vanuit het verlangen om zelf het evangelie beter te begrijpen. De Kerk klinkt misschien minder luid dan vroeger, maar wel met meer noodzaak. Ze brengt een perspectief binnen dat je elders minder hoort. Ze blijft spreken over waardigheid, over zorg voor de zwaksten, over vergeving en hoop. Dat zijn precies de breuklijnen van onze tijd. Dat vraagt ook een andere houding: minder vanuit positie, meer vanuit nabijheid. Geloofwaardigheid groeit niet uit wat je zegt, maar uit wat je consequent doet. Daar ligt de kern. Niet in het herstellen van autoriteit, maar in het waarmaken van wat je verkondigt. Waar dat gebeurt, ontstaat weer vertrouwen en dus ruimte om gehoord te worden, samen met medestanders, ook over grenzen heen.’

Otheo is door moeilijke jaren gegaan met een noodzakelijke herstructurering. Hoe zit het vandaag? 

‘De druk op printmedia is groot, en voor katholieke media komt daar nog de impact van secularisering bij. Dat voelen we elke dag. Tegelijk hebben we na de herstructurering opnieuw vaste grond onder de voeten. We staan er misschien soberder voor, maar ook scherper. Dat geeft ruimte om weer vooruit te kijken en te bouwen aan de toekomst. Met dezelfde missie als kompas, maar met nieuwe vormen en manieren om mensen te bereiken.’  

Zal de achteruitgang op tijd stabiliseren? 

‘Er is nooit een tekort aan mensen die problemen benoemen. Wat we nodig hebben, zijn mensen die durven dromen én handelen. Toekomst ontstaat niet vanzelf, je moet ze mee mogelijk maken. Ik geloof dat er ook hier nieuwe wegen zullen opengaan. En hoe meer mensen er zo naar kijken, hoe meer er mogelijk wordt.’  

Hoe kunnen we jongeren beter bereiken, zeker nu het catechumenaat zo sterk aan het groeien is? 

‘Dat is een belangrijke uitdaging. Ik ben ervan overtuigd dat we hen een plek moeten geven waarin ze zichzelf kunnen zijn, waar jongeren dus zelf mee instaan voor het aanbod. Ze hebben immers vaak hun eigen kijk op Kerk en geloof. En ze communiceren anders.’ 

Naar aanleiding van Mediazondag wordt de solidariteit van de gelovigen voor de kerkelijke media gevraagd. Hoe belangrijk is dit financieel?

‘Mediazondag is voor ons een sleutelmoment. We hopen met de nodige middelen ons aanbod toegankelijker te maken en uit te breiden naar jonge mensen. Maar ook symbolisch is de steun van de Kerkgemeenschap enorm belangrijk. Kerkelijke media die niet vertrekken vanuit een gemeenschap, zijn geen kerkelijke media. Vaak wordt het aanbod als vanzelfsprekend beschouwd, maar dat is het geenszins. Zonder de honderden vrijwilligers die eraan meewerken of tienduizenden lezers die erover praten, bestaat Otheo / Kerk & Leven niet.’  

Met welke metafoor beschrijf je als gepassioneerd bergwandelaar de toekomst van de kerkelijke media? 

‘Ik ben net terug van een tocht in de Sierra Nevada. Als je een week lang door de bergen trekt, neem je alleen mee wat je echt nodig hebt. Dat geldt ook voor ons: we moeten durven kiezen voor de essentie. Onderweg gebeurt er ook iets bijzonders. Je gaat zorg dragen voor elkaar, een kilootje bagage dat zonder veel woorden verandert van rug. Die vanzelfsprekende solidariteit maakt dat je samen vooruitkomt. En als je samen de vallei bereikt, smaakt een soepje des te heerlijker. In het verhaal van Mozes die met de Israëlieten wegtrekt van de vetpotten in Egypte wil ik liever de verkenner zijn die het Beloofde Land al ziet liggen dan de mensen die mopperen dat het allemaal geen zin heeft. De toekomst vraagt geen klagers, maar mensen die vooruit durven kijken.’

Hoe ga je om met risico’s, zowel in de bergen als in het werk? 

‘We leven in een tijd waarin we alles willen indekken en controleren. Maar wie alleen zekerheid zoekt, komt niet vooruit. Je moet durven riskeren om te leven. Dat is iets anders dan roekeloos zijn. In de bergen ga je doordacht te werk. Je kent je grenzen, houdt rekening met de omstandigheden en gebruikt je gezond verstand. Je zorgt voor elkaar, wacht op elkaar. Maar je mag je niet laten verlammen door angst. Zodra die het overneemt, wordt het pas echt gevaarlijk. Vooruitgaan vraagt vertrouwen, niet alleen berekening. We houden de blik gericht op wat voor ons ligt, op de volgende vallei. Dat helpt om stap voor stap verder te gaan.’ 

‘Eigenlijk geldt dat ook voor Kerk-zijn. Synodaliteit betekent letterlijk samen onderweg zijn. Je neemt niet alles mee, alleen wat essentieel is. Je vraagt je voortdurend af: hoe geraken we vooruit? Dat vraagt richtingsgevoel, maar ook flexibiliteit. En misschien nog het meest: de bereidheid om samen te blijven gaan. Want als je lang onderweg bent, laat je conflicten best niet de bovenhand nemen. Anders geraak je nergens.’  

Waar bevind jij je het liefst als wandelaar? Bergop, bergaf, op de top? 

‘Geef mij dan toch maar bergop. Dalen doet pijn in de knieën. (lacht) Bij het klimmen zit je nog vol verwachting en ik hou wel van wat uitdaging. Boven de boomgrens opent het landschap zich. Je ziet verder, krijgt perspectief. Je beseft hoe relatief veel dingen zijn. Ruzies en zorgen die beneden groot lijken, vallen daar plots in een ander licht. Je ziet een dorpje liggen en voelt je er tegelijk klein en verbonden mee. Dat perspectief neem ik graag mee naar beneden.’  

Waar hoop je dat onze media over vijf jaar voor staan? 

‘Onze media kunnen nog meer een referentie worden voor al het nieuws over Kerk en geloof en voor betrouwbare en geïnspireerde journalistiek. Ik hoop dat zoekende gelovigen en gelovige zoekers ons nog beter weten te vinden. En verder hoop ik ook de community rond Otheo / Kerk & Leven uit te breiden, de samenhorigheid onder onze lezers. We willen niet alleen informeren, maar ook verbinden.’  

Tot slot, wat zou je willen dat lezers meedragen als ze dit blad uit hebben? 

‘In één woord: hoop. Dat is onze brandstof, onze hernieuwbare energie. Maar het aanboren van die bron blijkt moeilijk voor veel mensen. Ik denk aan wat de Franse auteur Thierry Bizot zei toen hij zijn geloof herontdekte: ‘De wereld rondom mij is niet veranderd en toch is niets nog hetzelfde.’ Dat is wat geloof en hoop doen. Daarom breng ik in onze media graag verhalen zoals die van Jos met zijn twee kaarsen, een man die al 17 jaar elke avond in een Mariakapelletje twee kaarsen brandt uit trouw aan zijn moeder. Geen hoogdravende woorden, maar een des te diepere spiritualiteit. Hoop kan de wereld veranderen. Maar het is klimwerk.’ 

Steun Otheo op Mediazondag 

Toegankelijke media voor iedereen: dat is waar Otheo elke dag aan werkt. Online én op papier brengen we verhalen die verbinden en inspireren. Toch blijven er drempels voor wie moeilijker bereikt wordt. 

Met de campagne ‘Iedereen mee’ willen we die drempels verder verlagen. Daar hebben we jouw steun voor nodig.  Elke gift telt. Steunen kan eenvoudig online of via overschrijving. 

Vanaf 50 euro ontvang je bovendien een uitnodiging voor een exclusief Otheo-evenement in het najaar. 

Samen maken we Otheo toegankelijk voor iedereen.   
 

• Via overschrijving:  NV Katholieke Mediagroep BE70 0000 0063 3025 (BIC: GEBA BE BB)
  Mededeling: Mediazondag
• Online: www.otheo.be/steunen