Geen kerkelijke inmenging bij Operatie-Kelk

Na weken van uitstel en onduidelijkheid gaf de Hoge Raad voor de Justitie in het federale parlement voor de onderzoekscommissie Misbruik uitleg over Operatie-Kelk. Bedoeld wordt daarmee de veelbesproken huiszoekingen in juni 2010 bij het aartsbisdom, kardinaal Danneels en de commissie-Adriaenssens. Het dossier bestaat uit 104 kaften, zijnde zo’n 50.000 bladzijden.

De Hoge Raad ondervroeg magistraten, speurders en advocaten, om te onderzoeken of er clandestiene zittingen zijn geweest, er druk vanuit het aartsbisdom of elders is uitgeoefend op magistraten, of de dossiers onrechtmatig aan het aartsbisdom zijn teruggegeven en waarom dit onderzoek nu zo lang aansleept. Over de feiten van misbruik of schuldig verzuim door geestelijken sprake de Hoge Raad zich niet uit. Dat is niet haar bevoegdheid.

De getuigen noemden geen of nauwelijks namen, ook al werd Operatie-Kelk een publieke zaak en schreef meester Walter Vansteenbrugge, advocaat van de burgerlijke partijen, er zelfs een boek over. Ook in de televisiereeks Godvergeten werd er over de procedure gezegd dat ze van hogerhand werd tegengewerkt.

‘Nog nooit zo’n ingewikkeld dossier gezien’, zei Davy Jordens, lid-magistraat en voorzitter van de werkgroep Bijzonder Onderzoek Kelk tot de kamerleden.

Inzagerecht

Advocaat Vansteenbrugge beweert dat er clandestiene zittingen plaatsvonden om de Kerk haar dossiers terug te geven. De Hoge Raad voor Justitie ziet er geen. Wel zijn er disfuncties vast te stellen, slordigheden: Vansteenbrugge kreeg geen antwoord op zijn brieven; een rechter die gewraakt werd, zat later wel zittingen voor. ‘We kunnen vaststellen dat de burgerlijke partijen inzagerecht kregen’, aldus het rapport.

Niemand van de ondervraagden kwam klagen over druk. Wel zijn er vragen te stellen bij een ontmoeting tussen de advocaat van het aartsbisdom en het parket-generaal. ‘We kunnen de druk niet bewijzen of uitsluiten’, luidt het eindoordeel. Als er al druk was, gebeurde dat door advocaten die elke brief in de media brachten.

De Hoge Raad treedt daarmee de verklaring bij van het Federale Parket, dat al eind september 2023 in een persbericht beklemtoonde dat er geen enkele inmenging door de Kerk is geweest. In Operatie Kelk zijn er vier onderzoeksrechters geweest, en veel magistraten. Dat was al een garantie dat het onderzoek onafhankelijk verliep. Dat het dossier zo lang aansleept, vindt de Hoge Raad betreurenswaardig voor de slachtoffers, die hopen op een gerechtelijk onderzoek. ‘We moeten vaststellen dat er tot 2013 hard gewerkt werd en veel mensen werden verhoord.’

Nadien kon de Raadkamer niet verder, doordat er partijen bijkomend onderzoek vroegen. De terroristische aanslagen van 2016 vroegen ook veel capaciteit van het parket.

De Hoge Raad voor Justitie gaf 17 suggesties om deze problemen te vermijden in de toekomst. Een van de cruciale punten is de goede formulering wat een onderzoeksrechter moet onderzoeken, wat in Operatie-Kelk duidelijk niet het geval was.

Bisschoppen: ‘Altijd meegewerkt’

‘De Kerk heeft met alle wettelijke middelen haar rechtmatige belangen verdedigd’, reageerde de Belgische bisschoppenconferentie. ‘De bisschoppen hebben ook nooit geweigerd om ten volle mee te werken aan om het even welk gerechtelijk onderzoek. Respect voor het wettelijk kader dient uiteindelijk de waarheidsvinding.’

De bisschoppen van België roepen op dat de onterechte beschuldigingen nu stoppen en kijken uit naar een spoedige eindvordering in dit hele dossier.