Bouw bezoekerscentrum Sint-Baafskathedraal en Lam Gods van start

Met het uitbreken van de eerste tegels in de crypte gaf minister Ben Weyts de start van een grootse bouwcampagne in de Gentse kathedraal.

Op zaterdag 2 maart 2019 brak Vlaams minister van Toerisme Ben Weyts de eerste tegels uit in de crypte als symbolische start van de bouwwerkzaamheden aan het vernieuwde bezoekerscentrum voor het Lam Gods in de Sint-Baafskathedraal dat in de zomer van 2020 zijn deuren opent. Hielpen ook mee: eerste provinciegedeputeerde Kurt Moens, de schepenen Sami Souguir (Cultuur) en Bram Van Braeckevelt (Toerisme), bisschop Luc Van Looy en Peter De Wilde, administrateur-generaal Toerisme Vlaanderen.

Het nieuwe bezoekerscentrum is naast de overzichtstentoonstelling Van Eyck. An Optical Revolution in het MSK (01.02 tot 30.04 2020) dé blikvanger van het Van Eyck-jaar in 2020.

Deze grootse bouwcampagne heeft tot doel:

plaats bieden aan het ‘Onthaalcentrum Lam Gods/Sint-Baafskathedraal’,
de kathedraal toegankelijker maken voor minder validen,
de vijf kranskapellen van de kooromgang restaureren
en de mogelijkheid creëren om het ‘Lam Gods’ op te stellen op een nieuwe locatie, met name in de Sacramentskapel.

Het hele initiatief kadert in de lopende restauratie van het Lam Gods, in het Project Vlaamse Meesters dat in 2020 Van Eyck in de kijker plaats en in de hefboomprojecten van Toerisme Vlaanderen dat dit initiatief honoreerde.

Vlaams minister van Toerisme Ben Weyts:

We investeren via Toerisme Vlaanderen 4.3 miljoen euro in dit nieuwe bezoekerscentrum voor het Lam Gods en in totaliteit 6.5 miljoen euro in het Van Eyck jaar.

Het wereldberoemde altaarstuk zal na de bouw van dit hedendaagse bezoekerscentrum te bewonderen zijn in het hart van de Sint-Baafskathedraal, de Sacramentskapel, en schept zo ruimte voor extra bezoekers in de toekomst. Vlaanderen is klaar om kunstliefhebbers uit de hele wereld te ontvangen. Het nieuwe bezoekerscentrum zou op termijn 400.000 bezoekers per jaar moeten aantrekken.”

Vlaams minister van Erfgoed, Geert Bourgeois:

Dankzij een erfgoedpremie van 5 miljoen euro kunnen de kranskapellen en de crypte van de Sint-Baafskathedraal gerestaureerd worden.

De crypte is een onderdeel van het bezoekerscentrum. Zo kan het grote publiek vanaf juni 2020 het Lam Gods in al zijn glorie bewonderen en ook de majestueuze Sint-Baafskathedraal beleven. Virtual reality gidst de bezoeker door de geschiedenis van het altaarstuk. Een mooie combinatie van innovatieve technologie en eeuwenoud vakmanschap."

Bouwheer is de Kerkfabriek van de Sint-Baafskathedraal. Architectenbureau Bressers van Gent leidt de werken. Uitvoerder is de groep Artes.

De financiering van heel het dossier wordt gedragen door de Vlaamse Overheid, Agentschap Onroerend Erfgoed, Agentschap Kunsten en Erfgoed, Toerisme Vlaanderen en het Provinciebestuur Oost-Vlaanderen.

Het project omvat twee grote luiken: een bouwkundig en een inhoudelijk luik.

Bouwkundig luik

Om de toegankelijkheid van de kathedraal te optimaliseren en de vier niveaus (benedenkerk, crypte, hoogkoor met kooromgang en de vijf kranskapellen) voor iedereen te ontsluiten wordt op de koer tussen sacristie en tuin van het bisschopshuis een circulatietoren gebouwd in glas met lift en trap die de vier niveaus van de kathedraal bereikt en meteen ook de zolder waar vergaderruimte wordt voorzien. In dat circulatievolume komen ook aangepast sanitair en aansluitend een personeelsruimte en een keuken.

In de crypte worden een klimaatinstallatie voorzien, nieuwe verlichting en een nieuwe vloer die duidelijk het tracé van het romaanse gedeelte zal aanduiden. De vijf kranskapellen worden grondig gerestaureerd en in de sacramentskapel wordt een glazen volume opgetrokken waarin het Lam Gods zijn plaats zal krijgen.

Inhoudelijk luik

In het nieuwe bezoekerscentrum in de crypte wordt gebruik gemaakt van een combinatie van originele kunstschatten en moderne presentatietechnieken om het verhaal achter het Gentse altaarstuk te vertellen.

De bezoeker die interesse heeft in cultuur kan de meest recente restauratiecampagne zien en meer te weten komen over de opmerkelijke geschiedenis van het 'Lam Gods' zelf en de religieuze en culturele betekenis ervan.

Bij het binnenkomen van het onthaalcentrum krijgen de bezoekers een Augmented Reality-bril waarmee ze met behulp van historische simulaties en interactieve modules middeleeuwse muurschilderijen en talloze kunstwerken kunnen bekijken alsof ze daadwerkelijk op die plek van honderden jaren geleden zijn.

De bezoekers beleven de verschillende bouwfases van de kathedraal, de bewogen geschiedenis van het 'Lam Gods' en het belang van het kunstwerk. Het is een fantastische presentatie die historisch gezien ook correct is. Deze Augmented Realitytour in de kathedraal is beschikbaar in negen talen: de zeven talen die nu beschikbaar zijn als audiotekst, plus Russisch en Portugees. De vertalingen worden voor iedere taal aangepast.

De bezoeker wordt dan via het circulatievolume naar de kooromgang geleid om zo, als hoogtepunt van zijn bezoek, het echte Lam Gods te zien.

Het Lam Godsretabel, momenteel op een museale manier opgesteld in de Villakapel, zal na de restauratiecampagne terug opgesteld worden in haar oorspronkelijke context, weliswaar niet in de Vijdtkapel (wegens de beperkte ruimte en de zware impact op de bewaaromstandigheden aangaande klimaat- en lichtbeheersing), doch niet ver daar vandaan in de meest oostelijke kranskapel, nl. de Sacramentskapel.

Het retabel is een altaarstuk dat staat op de ‘tafel van de eucharistie’. Dat oorspronkelijke opzet met die diepe betekenis terug onder de aandacht brengen, is hier het voornaamste uitgangspunt.

De buitenpanelen na restauratie © www.lukasweb.be - Art in Flanders

Lam Gods

Met de opening van het bezoekerscentrum in de zomer van 2020 keert het Lam Gods terug naar de kathedraal.

De gerestaureerde buitenluiken zullen voorafgaand te bewonderen zijn op de tentoonstelling in het MSK waar zich ook het restauratie-atelier bevindt en waar de mensen van het KIK (Koninklijk Instituut voor Kunstpatrimonium) geduldig verder werken met verbluffende resultaten.

De restauratie van de onderste binnenpanelen zal voltooid zijn begin 2020. Zij keren dan al terug naar de kathedraal en kunnen bewonderd worden op de vertrouwde plaats in de Villakapel tot het hele retabel verhuist naar zijn nieuwe plek: de Sacramentskapel in het nieuwe bezoekerscentrum.

Impact van de bouwwerkzaamheden

De bouwcampagne zal een grote impact hebben op de omgeving van de kathedraal waar een werfzone wordt ingericht.

De benedenkerk en het hoogkoor blijven tijdens de werken toegankelijk en in gebruik voor de eredienst. De crypte zal gesloten lijven. De vieringen op zondag zullen vanaf 10 maart in de bovenkerk doorgaan tot bij het openen van het onthaalcentrum in de zomer 2020, de kapittelvieringen op maandag en vrijdag in het hoogkoor. De dagelijkse eucharistieviering van 11.00u op weekdagen zal gedurende de hele bouwcampagne doorgaan in de Sint-Niklaaskerk. Nadien zal ze opnieuw doorgaan in de askapel van de crypte die exclusief voorbehouden blijft voor de eredienst.

Rector Ludo Collin:

“Wij zijn er ons van bewust dat deze werken van iedereen geduld, begrip en creativiteit zullen vragen. Maar in de zomer van 2020 zetten wij dan samen de kroon op het Van Eyckjaar waarmee Gent in het algemeen en de Sint-Baafskathedraal in het bijzonder, wereldnieuws zullen zijn.”

Bezoek de website van het Van Eyck-jaar
Lees meer over de restauratie van het oorspronkelijke Lam en van de buitenluiken