Bisschop Lode over Sint-Martinus

Lezingen: Jes 61, 1-3a; Mt 25, 31-40

Inleiding

Zusters en broeders, beste vrienden, 

Ik ben heel blij in jullie kerk ontvangen te worden. Het is voor een bisschop belangrijk niet alleen naar de kathedraal en grote kerken te gaan. Maar ook naar kleinere gemeenschappen. Natuurlijk is er iets unieks met jullie kerk: de hoogst geplaatste kerkhaan van heel ons bisdom. Ja, jullie blazen – of kraaien – toch wel hoog van de toren. Daar kan mijn kathedraal niet tegenop. Maar het is jullie – wat mij betreft – van ganser harte gegund.

Weet ge dat Martinus eigenlijk een van de belangrijkste heiligen is in onze streken? Hij ligt aan de oorsprong van het christendom in Gallië, waartoe ook onze streken behoorden in de vierde eeuw. Hij was al tijdens zijn leven heel populair omdat hij zo diepgelovig was en dicht bij de armen stond.

Ja, echt, authentiek geloof maakt ons ook menselijker.  

Sint Martinus blijft daar een voorbeeld van. Heiligen tonen ons hoe we het evangelie kunnen beleven in concrete, historische omstandigheden. 

Homilie

Beste vrienden, 

De lezingen die gekozen werden voor vandaag passen heel goed bij de patroonheilige van jullie kerk: Sint Martinus, of de heilige Maarten. 

Het beeld dat de meesten van ons kennen van Maarten is dat hij met zijn zwaard zijn mantel middendoor verdeelde om de helft ervan te geven aan een arme. Hij was toen nog soldaat. De andere soldaten lachten met hem omdat hij er zo belachelijk uitzag met een halve mantel om het lijf. Maar ’s nachts had hij een visioen. Hij zag Jezus… gekleed in een halve mantel. En dat herinnerde hem aan Jezus’ woorden: Ik was naakt en je hebt me gekleed. Voorwaar, Ik zeg u: al wat gij gedaan hebt voor een dezer geringsten van mijn broeders hebt gij voor Mij gedaan. De woorden die we gehoord hebben in het evangelie. 

Ja, de heilige Maarten, sint Martinus, kan vandaag ons voorbeeld zijn voor veel. 

Hij bracht het geloof bij ons in de vierde eeuw. Moet dat vandaag niet opnieuw gebeuren? Ook wij zijn een missionaire kerk. Maar als we het geloof verspreiden, dan moet dat uit het hart komen. Maarten, die nochtans uit een heidense familie kwam, was eigenlijk al als tienjarige jongen door Jezus gegrepen en hij liet zich dopen. 
Ik zou dus zeggen: laat ons zoals Maarten gegrepen zijn door Jezus en missionaris worden, waar wij ons ook bevinden. 

Maarten zette zich zijn hele leven in voor de vrede. Ook al was hij als soldaat lijfwacht van de keizer, hij wou de wapens niet grijpen. Dat werd vooral duidelijk toen de Romeinen gingen strijden tegen de Alemannen, een Germaanse stam. Maarten nam de wapens niet op. De anderen verweten hem dat hij een lafaard was. Hij antwoordde dat hij geen schrik had en zelfs bereid was te strijden, maar zonder wapens. De Romeinse keizer aanvaardde het tenslotte. Maar… er waren geen wapens meer nodig: de vijand gaf zich over zonder dat er een gevecht bij te pas kwam. 
In een tijd als de onze, durven we radicaal opkomen voor vrede, als velen er niet meer in geloven? 

En dan: Maarten en de armen. Het was in de winter van 334 dat hij zijn mantel deelde. Hij was toen nog een jonge soldaat van 18 jaar, gelegerd in Amiens. Ik zei daar al iets over. 
We worden hoe langer hoe meer door armen omringd en in de nabije toekomst zullen er nog veel bijkomen. Openen we ons hart voor mensen die nood lijden? Of blijven we onverschillig zoals de andere soldaten rond Maarten? Sommigen lachen met armen en vreemden. 
Maar in de omgeving van Maarten waren andere soldaten toch wel echt onder de indruk van zijn houding en gingen ze zich vragen stellen over het geloof. 
Ook vandaag is dat nog zo. Als we als christen delen wat we hebben en we doen het omwille van Jezus, dan gaan mensen zich vragen stellen over de zin van hun leven. We geven nieuwe kansen aan het evangelie. 

Maarten wordt kluizenaar in het noorden van Italië. Maar hij krijgt volgelingen zodat hij in de eenzaamheid niet kan blijven. Ondertussen bekeert zijn moeder zich, onder de indruk van de weg die haar zoon aflegt. Ook als monnik en kluizenaar streed Maarten op zijn eigen manier, namelijk tegen bezetenheid. Hij streed met de duivel, zodat er opnieuw vrede kwam in het hart van de bezetenen. Ook hier dus was hij een apostel van de vrede, dit keer innerlijke vrede. 
Om een krachtdadig geloof te hebben moeten we tijd maken voor stilte, inkeer en gebed. 

Maarten werd bisschop. Hij koos voor een leven in grote eenvoud en probeerde als bisschop verzoenend op te treden waar er onenigheid was, maar zonder iemand naar de mond te praten, zelfs niet de keizer. In Trier verdedigde hij bij de keizer een ketter die ter dood veroordeeld was. Maarten getuigde moedig van openheid en geduld met zoekenden, maar veroordeelde scherp hen die anderen veroordeelden. 
Er is vandaag genoeg werk, ook voor vrede in de Kerk, waar sommigen door hun rigide houding verdeeldheid bevorderen in plaats van mensen samen te brengen. 

Maarten was een Europees burger. Hij was geboren in het huidig Hongarije (toen Pannonia), was soldaat in Italië (Milaan), in Duitsland (Trier en Worms) en Frankrijk (Amiens), werd gedoopt in Frankrijk (Poitiers), werd kluizenaar in Italië (Genua), stichtte kloosters in Ligugé en Marmoutier, werd bisschop van Tours in Frankrijk, maar ging vrede stichten opnieuw in Trier… Hij was dus een Romein die in Gallië het geloof kwam brengen en vrede stichtte met de Germanen. 
Europa wordt zich bewust van zijn eigen rol in de wereld, maar heeft het moeilijk. Bouwen we vanuit ons geloof mee aan een solidair, open en dynamisch Europa?  

Maarten heeft zich zonder ophouden in dienst gesteld van het evangelie en zijn medemensen tot zijn 81e jaar… in die tijd een heel, heel hoge leeftijd (de mensen leefden gemiddeld 40 jaar). Hij stierf terwijl hij een parochie van zijn bisdom bezocht. 

Beste vrienden, we leven in een tijd van grote uitdagingen en dat is nog maar een begin.  Sint Martinus is echt een heilige voor onze tijd. Met figuren als Maarten voelen we ons veel sterker. Of beter nog, zoals Maarten weten we waar we de kracht kunnen vinden om te werken aan een wereld van vrede. Dat is in Jezus die tot ons komt in het woord van het evangelie, in de eucharistie, en in de arme.

Over de rechtvaardigen die zich inzetten voor de naaste zei Jesaja: “Men noemt hen eiken van heil, door de Heer geplant, een blijk van zijn luister”. Ik bid dat we licht mogen zijn voor veel mensen in onze beproefde wereld. 

Ja, vrienden, ik vertrouw mij graag toe aan Maarten, de monnik-bisschop, en hoop dat jullie tot hem voor mij willen bidden. Ik vertrouw jullie toe aan jullie patroonheilige zodat jullie meewerken aan een wereld waar de vrede heerst, maar ook dat jullie meebouwen aan een Kerk die een nieuwe vitaliteit vindt en de mensen van onze tijd kan inspireren en moed geven.