Nardusproject - Wat houdt het in
Nardusproject / Fonds Mgr. Lemmens
Wat houdt het in
Concretisering van de zingevingsethiek, het Nardusproject?
Wat zwak is voor God is sterker dan de mens (1Kor 1,24)
a) De naam ‘Nardus’ en het citaat van Sint-Benedictus
Nardusolie wordt gemaakt van Narduskruid, een plant die in de oudheid zeer gewaardeerd werd. De Egyptenaren, Hebreeërs en Hindoes gebruikten het kruid voor rituele doeleinden, als geurstof en als medicijn. De etherische olie die ervan werd gemaakt stond in het oude Egypte bekend als luxeproduct. In de Bijbel wordt er in het Lied van Salomon verwezen naar Nardus. Maar ook Maria gebruikte deze olie om de voeten van Jezus te zalven.
‘Maria nu nam een pond nardusbalsem, echte en heel kostbare, zalfde daarmee Jezus’ voeten en droogde ze met haar haren af. Het huis hing vol balsemgeur.’ (Joh 12,3)
Dit citaat wordt gebruikt om aan te tonen hoe overweldigend de liefde is die Jezus in het hart van Maria had geplant. Een liefde die verder gaat dan rationele afwegingen.
De baseline komt uit het geschrift van Dom André Louf ‘De zwakheid, een paasweg, volgens St. Bernardus’. Hij vermeldt hierin hoe Sint-Bernardus de spirituele rijkdom beschrijft van de menselijke zwakheid waarvan hij zelf, door zijn wankele gezondheid, ervaringsdeskundige bij uitstek was. Maar ook de morele crisis, zowel psychologisch als spiritueel, was hem niet vreemd.
Dit citaat wordt gebruikt om aan te tonen hoe de zwakheid die we bij anderen zien, ook refereert aan onze eigen zwakheid. Deze zwakte biedt bovendien een kans om God op het spoor te komen. In het gebed zijn we, gezond of ziek, op dit vlak aan elkaar gelijk. Ten overstaan van God zijn we immers allen machteloos, zwak en behoeftig.
Met het Nardusproject willen we proberen vanuit deze twee grondhoudingen met elkaar om te gaan. Vanuit een mateloze Liefde die groter is dan onszelf, wetende dat we hieraan in eerste plaats zelf behoefte hebben. Met oog en begrip voor de armoede van de ander, Beseffende dat we zelf, op een of meerdere vlakken, arm zijn.
b) Het doel van het Nardusproject
Het Nardusproject wil een huiselijke plek bieden aan diegenen die vereenzaamd zijn en geconfronteerd worden met een chronische ziekte. Ofwel ontbreekt het hen aan een degelijk opvangnetwerk na ontslag uit het ziekenhuis, ofwel zijn er specifieke factoren zoals de aard van de aandoening en de leeftijd waardoor deze mensen door de mazen van het sociale vangnet vallen. Omdat men nergens anders naartoe kan, verblijven er gemiddeld in een klein regionaal ziekenhuis jaarlijks zo’n tiental vereenzaamde ontslagklare patiënten gedurende langere periode. Het Nardusproject wil een thuis bieden aan deze mensen, een warme plek zijn waar ze oprecht welkom zijn. Ook de financiële drempel mag hierbij geen hindernis zijn.
Het Nardusproject wil de periode na ontslag uit het ziekenhuis en de terugkeer in het dagelijkse leven (voor zover mogelijk) overbruggen. De opvang is in principe tijdelijk maar kan langdurig zijn, afhankelijk van de noden van de zorgvrager. We kiezen er bewust voor om de werking van het Nardusproject niet in categorieën onder te verdelen. Je kunt de noden van mensen immers nooit in categorieën onderverdelen. Om de tijdelijkheid van de opvang concreet te maken, onderhoudt het Nardusproject contact met de doorverwijzende instellingen en met sociaal maatschappelijke instanties, al blijft de menselijke behoefte steeds centraal staan.
c) Het Nardusproject: een bezield project
Het Nardusproject kiest voor een positieve benadering van de mens en hanteert hierbij een mensbeeld waarbij verbondenheid de boventoon voert. De mens als existentieel wezen wordt als beginsel genomen. Alhoewel de inspiratie van het Nardusproject duidelijk evangelisch is, vragen we niet aan bewoners of vrijwilligers dat ze zich tot een of andere traditie bekennen. Wel wordt verwacht dat zorgvragers, zorgverleners én vrijwilligers bereid zijn met elkaar te spreken over hun ervaring in het omgaan met de zinvraag van het bestaan, of minstens openheid ervoor tonen. Waar de lichamelijke zorg zich kan beperken tot meetbare en opvolgbare parameters, willen we op een dieper niveau elkaar de kans geven om in gesprek bij elkaar thuis te komen. We ontmoeten elkaar hier als volledige persoon, holistisch. De manier waarop we in het leven staan, hoort hierbij. We merken dat chronische ziekteprocessen, het leren omgaan met het perspectief dat je kwetsbaar blijft, bepaalde zinvragen oproept. Ook op dit vlak wil het Nardusproject een thuis bieden aan mensen. Zie Zingevingsethiek in deel I.
d) Het Nardusproject als geïntegreerd project in woonzorgcentrum Vogelzang
De setting van een woonzorgcentrum is ideaal om het Nardusproject uit te bouwen. Door een gepland nieuwbouwproject heeft Home Vogelzang vijf à tien kamers beschikbaar voor het project. De kamers worden door het WZC bemeubeld en zo nodig aangepast aan de noden van de bewoner.
De bewoners in het project genieten van dezelfde zorgverlening en infrastructuur als de andere bewoners. Er is voldoende personeel beschikbaar, waaronder een pastoraal team.
Home Vogelzang beschikt over een kapel. Dagelijks heeft er een eucharistieviering plaats in de aanwezigheid van de zustergemeenschap. Zowel viering als kapel zijn toegankelijk voor de bewoners.
De Raad van Bestuur van Vogelzang formuleert de motivatie tot samenwerking als volgt:
In 2006-2007 beslisten directie en Raad van Bestuur van Vogelzang om in samenwerking met UC Kortenberg stabiele psychiatrische ouderen die geen plek vonden in andere woonzorgcentra, in Home Vogelzang op te nemen. Hoewel de specifieke zorgprofielen van deze bewoners niet of nauwelijks gesubsidieerd werden door de overheid, werd toch beslist om deze zwakke oudere een thuis te bieden. Zodoende vangen we sinds twaalf jaar met niet aflatende gedrevenheid 19 bewoners op.
Recent kreeg Vogelzang een appel om samen met het Aartsbisdom een project uit te bouwen dat ook andere kwetsbare mensen met een zorgnood en onvoldoende middelen, opvang te bieden. Nog steeds zijn er immers ouderen die tussen de mazen van het net vallen en niet de kwaliteitsvolle zorg krijgen die ze verdienen.
Vogelzang wil hierop een christelijk antwoord bieden en, samen met het bisdom, deze mensen helpen. Het grote huis waarover we beschikken maakt dat we 5 à 10 kamers kunnen reserveren voor dit project. We kunnen zowel de formule kortverblijf als langverblijf aanbieden. De kamers worden door ons bemeubeld en aangepast aan de noden van elke gebruiker, waar nodig.
Dit alles betekent dat we snel tot opnames kunnen overgaan.
De nieuwe bewoners zijn, net als alle andere bewoners van het woonzorgcentrum, vrij om deel te nemen aan allerhande activiteiten, algemeen of pastoraal.
De bewoners die in het kader van het project een kamer betrekken, krijgen geen stempel opgedrukt. Ze leven en wonen samen met de andere bewoners, zoals in de samenleving, gegoed en minder gegoed naast elkaar.
Ik wens dat dit project kan starten en in een open dialoog kan groeien ten dienste van onze naaste.
e) Het Nardusproject en de pastorale zone
Het is uitdrukkelijk de bedoeling om het Nardusproject breder te zien dan een waardevol maar op zichzelf staand maatschappelijk initiatief. Het project dient ingebed te zijn in het grotere sociale weefsel waarin het wordt opgericht. Het doel is een wederzijdse dialoog tussen het Nardusproject en de lokale pastorale zone, de buurtwerking, Ziekenzorg…
Via een duidelijke communicatie willen we vrijwilligers aantrekken die het project door hun aanwezigheid en bezieling mee ondersteunen.
Auteur: Christel Decap, vicariaal verantwoordelijke Caritas, Vicariaat Vlaams-Brabant en Mechelen, november 2019
Literatuur:
De kracht van het evangelie, Leon Lemmens, 2013, Uitgeverij Halewijn, Antwerpen
De schaduw van de verlichting, Eddy Van Tilt, 2014, Uitgeverij Pelckmans, Kalmthout
De sacraliteit van leven en dood. Voor een brede bio-ethiek, Arnold Burms & Herman De Dijn, 2011, Uitgeverij Pelckmans, Kalmthout
De filosofie van Christus. Het christendom is meer dan een religie, Frédéric Lenoir, 2008, Uitgeverij Ten Have, Kampen