Jaarthema 2026-2027: Liefde werkt in barmhartigheid
Jaarthema 2026-2027: Liefde werkt in barmhartigheid
Na onderweg geweest te zijn als pelgrims in het schooljaar 2024-2025, en in 2025-2026 anders terug thuisgekomen te zijn, richten we in het schooljaar 2026-2027 onze aandacht op hoe liefde concreet zichtbaar wordt in het dagelijkse leven:
LIEFDE WERKT IN BARMHARTIGHEID.
Geloof, hoop en liefde vormen samen de drie goddelijke deugden. De apostel Paulus schrijft dat de liefde daarvan de grootste is (1 Kor 13,13). In deze jaargang kiezen we er bewust voor om onze blik te richten op die liefde die niet in woorden blijft hangen, maar concreet werkzaam wordt in daden van barmhartigheid.
Vanuit onze christelijke inspiratie werken we elke dag aan een kennisrijk en kwaliteitsvol curriculum. Eén van de belangrijke aspecten voor een evenwichtig, kwaliteitsvol curriculum is barmhartigheid. In zorgend onderwijs blijven we leerlingen kansen geven, hen nabij zijn in hun kwetsbaarheid en hen leren hoe ze zelf zorg kunnen dragen voor anderen. Zo groeit onderwijs uit tot een plek waar niet alleen kennis, maar ook menselijkheid wordt gevormd.
Leeftocht wil daarbij vooral een bron van inspiratie en geestelijk voedsel zijn voor leerkrachten en onderwijsprofessionals zelf. Het reikt impulsen aan om met hernieuwde liefde voor de job barmhartig aan de slag te blijven gaan, in de klas, in het team en in het bredere schoolleven. Liefde werkt immers in en door barmhartigheid – elke dag opnieuw, vaak in kleine, stille gebaren.
Barmhartigheid wordt zo een kompas voor het opvoedingsproject van de school. Het wijst de weg naar een leer- en leefgemeenschap waar iedereen kan groeien, waar niemand wordt uitgesloten en waar we elkaar dragen in vreugde én kwetsbaarheid. De meeste werken van barmhartigheid zijn geen heldhaftige daden, maar kleine goedheden die een wereld van verschil maken en het schoolklimaat mee bepalen.
Meer info vind je bij volgende links:
Duiding bij het gekozen thema.
Liefde werkt in barmhartigheid.
In de 42ste jaargang van Leeftocht voor het schooljaar 2026-2027 richten wij onze blik op ‘de liefde’, die concreet werkt ‘in daden van barmhartigheid’. ‘Liefde werkt in barmhartigheid’ is de baseline van het nieuwe jaarthema.
Het woord ‘barmhartigheid’ lijkt wel wat te klinken alsof er stof van jaren op ligt. Een wat oubollig woord misschien? We kunnen zoeken naar synoniemen, die misschien attractiever zijn: mededogen, compassie … Maar eigenlijk zijn het allemaal vertalingen van liefde. Echter, barmhartigheid is nooit bedoeld om slechts een woord te blijven: het komt tot leven in de hartenklop van wie door de ander wordt geraakt, in handen die worden gereikt, in armen die worden gestrekt, in voeten die naar de ander toe bewegen. Barmhartigheid is geen zacht sentiment. Het is misschien een wat verdoken werkwoord: het is medeleven in actie. Een daadkrachtige levenshouding. Het is liefde die beweegt, handelt, optilt en herstelt.
Barmhartigheid neemt een belangrijke plaats in, in het DNA van een christen. In schoolmiddens is barmhartigheid niet bijkomstig, maar wezenlijk! Barmhartigheid is een onderstroom bij hoe wij kijken, begeleiden, samen kinderen en jongeren vormen.
De Bergrede en barmhartigheid.
De Bergrede (Mattheüs 5–7) wordt vaak beschouwd als het hart van Jezus’ verkondiging. Ze schetst een nieuwe manier van leven, geworteld in Gods nabijheid en koninkrijk. De rode draad is duidelijk: wie leeft vanuit God, leeft anders: eenvoudig(er), eerlijk(er), kwetsbaar(der), liefdevol(ler). Daarom begint Jezus zijn rede met de zaligsprekingen: een omgekeerde wereld waar niet de machtigen centraal staan, maar de kleinen, de zachtmoedigen, de treurenden, de vredestichters … De Bergrede toont hoe Gods logica verschilt van menselijke logica.
In de werken van barmhartigheid (Mt 25,31–46) laat Jezus zien hoe dat ideaal concreet handen en voeten krijgt. Barmhartigheid is geen abstract begrip maar een handelingen-ethiek. Jezus identificeert zich radicaal met de kwetsbare mens: "Wat je voor de minste van mijn broeders hebt gedaan, heb je voor Mij gedaan." Zo wordt de medemens sacrament van Gods aanwezigheid.
Dat is de logica van de Bergrede: God ontmoeten begint niet in rituelen, maar in relaties. De Bergrede schetst de innerlijke houding van de leerling van Jezus; de werken van barmhartigheid tonen hoe die houding concreet wordt in het dagelijks leven - en zo wordt de kwetsbare medemens de plaats waar God zelf nabijkomt.
Gods oordeel (lees Mt 25 vers 40) gebeurt niet op basis van geloofsbelijdenissen of rituelen, maar op basis van menselijke daden van zorg. Geloof dat niet leidt tot barmhartigheid is leeg.
Kijken zoals God naar ons kijkt
Barmhartigheid is dus de kunst om iemand te zien zoals God naar ons kijkt. “Want Ik had honger en jullie gaven Mij te eten, Ik had dorst en jullie gaven Mij te drinken. Ik was een vreemdeling en jullie namen Mij op, Ik was naakt en jullie kleedden Mij. Ik was ziek en jullie bezochten Mij, Ik zat gevangen en jullie kwamen naar Mij toe.” (Mt 25, 35-36)
Misschien is ‘barmhartigheid’ wel één van de mooiste dingen die je vanuit de christelijke inspiratie op een katholieke school kunt leren, ervaren, beleven. Op een katholieke school zijn ‘de werken van barmhartigheid’ immers geen oude lijst die in een (Bijbel)boek verstopt zit. Ze zijn een kompas in en voor het dagelijkse schoolleven. Ze wijzen ons telkens weer naar een school waar iedereen kan groeien, waar niemand buitenvalt, waar we elkaar dragen in vreugde én doorheen kwetsbaarheid.
7 + 3 werken van barmhartigheid
Die 7 lichamelijke werken van barmhartigheid (Leeftocht voegde er 3 toe: vrede zoeken, zorgen voor de schepping en hoop levend houden) behoren tot het hart van de christelijke inspiratie en zijn ons door de traditie doorgegeven. Zes van deze lichamelijke werken zijn gebaseerd op de woorden van Christus volgens Mt. 25, 35-36. Paus Innocentius III (1198-1216) voegde in het jaar 1207 officieel een zevende werk toe: ‘de doden begraven’. Het is ontleend aan Tobit 1,17 waarin speciaal de zorg voor de overledenen wordt benadrukt.
Ze vormen een levensprogramma voor een katholieke school waar de liefde wordt omgezet in daden. Want liefde op zichzelf blijft onzichtbaar. Maar zodra ze handelt - zodra ze evangelisch barmhartig wordt – verandert ze levens en bouwt ze nu mee aan de school die wij dromen als opstap naar de samenleving later.
En de koning zal hun antwoorden: “Ik verzeker jullie: alles wat jullie gedaan hebben voor een van de geringsten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor Mij gedaan.” (Mt 25, 40)
Eén schooljaar lang zullen we verkennen hoe die liefde vorm krijgt doorheen 10 werken van barmhartigheid.
Kris T’Seyen | Rik Depré