Kapelletjes in Roosbeek

Roosbeek telt (minstens) 19 kapelletjes en 2 grotten.

Kapel OLV ten Bloede

In Roosbeek is de kapel van O.-L.-V. ten Bloede op de Leuvensesteenweg nr.148 de bekendste.
De eerste vermelding van de kapel dateert uit 1718. Later schreef een Tiense stadsarchivaris: “Het is wel drie eeuwen en nog geleden dat er oorlog werd gevoerd in onze streken en toen heeft er een bloedige slag plaatsgevonden in de velden die ten oosten van Roosbeek naar Vissenaken heen gelegen zijn. De strijd was zo hevig dat het veld van bloed lekte en daar waar er langs de velden bomen stonden hingen verscheurde lijken van bloed druppend aan de takken. Ja, ge moogt mij geloven, ik heb het dikwijls horen vertellen van mensen die het wisten van hun voorouders. Zelfs nog lange tijd daarna noemde men de plaats het Massakkerveld, zo vreselijk was de vijand er te werk gegaan. Tot zielerust van al die bloedig gesneuvelden en tot herdenking van dit vreselijk bloedbad heeft men het kapelleken van Onze-Lieve-Vrouw ten Bloede opgericht”.
Eén maal per jaar, op de eerste zondag van mei, ging er ook een bedevaartprocessie naar de kapel van Onze-Lieve-Vrouw ten Bloede. Hoe lang dit gebruik al bestaat hebben we nog niet kunnen achterhalen. Wat we wel weten is dat deze processie in de jaren 30 van de vorige eeuw reeds uitging. Na de hoogmis, waarin het beeldje van Onze-Lieve-vrouw ten Bloede werd opgesteld, vertrok men met het beeldje en de geconsacreerde hostie in een monstrans langs de Lubbeeksestraat en de Oude Baan naar de kapel. Onderweg werden Marialiederen gezongen en het rozenhoedje gebeden. Het beeldje werd terug in de kapel geplaatst. Na de litanie van Onze-Lieve-Vrouw en het bidden van het speciale gebed van O.L.V.-ten Bloede werden de bedevaarders met de monstrans gezegend en ging men langs de Leuvensesteenweg en de Lubbeeksestraat terug naar de kerk. In 1964 werd er geen toestemming meer gegeven om het parcours van de processies langs de drukke steenweg te laten gaan wegens te gevaarlijk en gingen ze niet meer uit. 
Einde 2001 werd de kapel, op initiatief van de Kerkfabriek van Sint-Anna Roosbeek, grondig opgeknapt. Voor de financiering van deze werken werd een bouwfonds opgericht.
In 2002 ging voor het eerst sinds lang de processie naar de kapel van O.L.V.-ten Bloede opnieuw uit. De processie volgt de Leuvensesteenweg niet meer maar steekt, dankzij de bereidwilligheid van een parochiaan, langs privéterrein de steenweg over.
In het voorjaar van 2002 werd het dak vernieuwd met natuurschalies, werd het torentje belegd met koper en keerde het klokje terug. Jammer genoeg heeft dit laatste geen klank meer wat te wijten is aan een barst in de koepel. Ook de dakgoten en afvoer werden in koper uitgevoerd.
Op zondag 5 mei 2002 werd de restauratie gevierd. Het beeldje werd in de kerk opgesteld en zou na de mis in processie terug naar de kapel gebracht worden. Daar was een luifel opgesteld, waren er zitbanken geplaatst, een geluidsinstallatie geïnstalleerd en werd de Pauselijke vlag uitgehangen, dit alles om de viering mooi af te sluiten. Helaas besliste de weerman er toen ook anders over en het hele buitengebeuren viel letterlijk in het water. Men troostte zich met de gedachte dat het toch een goede oefening voor de toekomst geweest was.
In januari 2003 smukten vrijwillige handen het Onze-Lieve-Vrouwbeeldje op met een nieuw kleed. In februari plaatste men nieuwe openklapbare kunststoffen ramen en in april was het kapelletje 14 dagen niet toegankelijk wegens binnenwerken. Het binnenhek werd uitgebroken, opnieuw gemetalliseerd en gelakt, en dan 60 cm achteruit, teruggeplaatst waardoor de zitruimte groter werd. De vloer werd uitgebroken en vervangen door een klassieke grijze kerktegel, de elektriciteitsinstallatie werd gemoderniseerd, het plafond nieuw bepleisterd en de kapel in het wit geschilderd met een vleugje blauw.
Op zondag 4 mei 2003 werd de traditie voortgezet en de weerman compenseerde ruimschoots de regen van het vorige jaar met een stralende zomerdag.

De jaarlijkse viering is opgedeeld in 5 momenten:

• opstelling van het beeld van Onze-Lieve-Vrouw en hulde tijdens de eucharistieviering in de voormiddag.
• verwelkoming in de kerk om 15 uur met o.m. een Marialied, aanroepingen van Onze-Lieve-Vrouw en afsluiting met een Weesgegroet.
  de processie, met het processiekruis en het beeldje op een draagbaar, gaat via de Oude Baan en de Privaatweg onder politiebegeleiding naar de kapel op de Leuvensesteenweg.
• Aan de kapel volgt een bezinning en voorbeden. De diaken en lector gaan voor en zijn in gebed samen met de bedevaarders. Dit moment wordt afgesloten met een Marialied en daarna worden de meegebrachte bloemen samen met het beeld naar de kapel gebracht waar iedereen de mogelijkheid krijgt om een kaarsje aan te steken en te bidden.
• Iedereen wordt in de parochiezaal van Roosbeek verwacht voor een gezellig samenzijn met koffie of frisdrank met taart en cake.
  Op zondag 1 mei 2016 ging de processie voor de 15e keer uit.

In 2019 zag men, door omstandigheden, af van een processie van de Sint-Annakerk naar het kapelletje op de Leuvensesteenweg. Het beeldje van O.L.V. werd in de ochtendmisviering uitgestald. Om 15 uur ging er in de kerk een Mariaviering doorg. Op het einde van deze viering was er een ingetogen moment, waarbij de aanwezigen de kans kregen een kaars(je) te kopen en aan te steken. Na de viering en het daaropvolgend gezellig samenzijn werd het beeldje met de kaarsen overgebracht worden naar het kapelletje op de steenweg waar de kaarsen opnieuw aangestoken werden. Het gezellig samenzijn ging eveneens door in de kerk,  waar de aanwezigen bij koffie en taart nog een babbeltje konden slaan.
Onze-Lieve-Vrouw kreeg in 2016 een nieuwe sluier over haar mantel. Deze sluier is een werk van maanden klossen, door Madeleine Vangoidsenhoven echtgenote van Robert Serré. Kom hem eens in het kapelletje bekijken.
Tekst: Raymond Boon en Marc Vandenhoeck, Daniël Vandenhoeck

De kapel van St.-Brigitta van Kildare (Ierland) vinden we in de Groenstraat. 

Zij was de patrones van de Roosbeekse melkerij die in 1900 werd gebouwd en naar haar genoemd: melkerij St.-Brigitta.
Schuin tegenover deze kapel staat het mooi Lourdesgrotje bij het huis van de 94 jarige Maria Socquet.
Haar naamdag valt op 1 februari. Zij wordt soms verward met de Zweedse heilige Sint-Brigitta. In Nederland vooral vereerd te Noorbeek (Zuid Limburg) en in Vlaanderen te Beselare, Koersel en Oostnieuwkerke en in Wallonië in Fosses-la-Ville.
Bij ons heeft zij sinds 1850 een kapelletje in de Groenstraat te Roosbeek. Haar kapelletje wordt sedert verscheidene generaties van de familie Serré en Gasia–Serré onderhouden. Onlangs werd het kapelletje geschilderd door Bernadette Serré en het beeld van Sint–Brigida werd door Robert Serré in een nieuw kleed (geverfd) gestoken. Beiden bedankt voor deze opsmuk.

Levensbeschrijving Sint-Brigida

Sint-Brigida, ook wel Brigitta van Kildare genoemd, werd in het jaar 436 uit Ierse ouders geboren. Haar vader was stamhoofd van Leinster, een landgoed ten westen van Dublin en haar stiefmoeder behoorde tot het koninklijk geslacht der O’Connors. Volgens de meeste bronnen was haar echte moeder evenwel een bekoorlijke slavin des huizes. Reeds als klein meisje viel ze op door haar uitzonderlijke schoonheid en ook straalde ze een indrukwekkende vroomheid uit. Daarom gaf men haar de Keltische naam voor licht: Brighid of Bride. Het komt terug in het Engelse woord bright, dat helder of glanzend betekent. Als jonge vrouw werd ze door vele edellieden ten huwelijk gevraagd, maar tot grote wanhoop van haar vader, die uit was op gebiedsuitbreiding, wees ze telkens af. Want van jongs af aan wilde ze zich helemaal wijden aan de destijds in Ierland opkomende nieuwe leer van het Christendom. Toen ze getroffen werd door een oogziekte, die haar mooie gelaat verminkte, lieten de huwelijkskandidaten het verder afweten en schonk haar vader haar een ‘eikenbosdomein’, waar ze als kluizenares kon leven. Deze plek heet Çill-Dra’, dat zoiets als ‘kluis onder de eik’ betekent. Al snel sloten zich meerdere jonge vrouwen bij haar aan, waarschijnlijk om zo onder het juk uit te komen van het toen gebruikelijke uithuwelijken. Deze gemeenschap van kluizenaressen kreeg van bisschop Machilas, neef van St. Patrick, de opdracht om om Ierland en het vaste land van Europa verder te kerstenen. De H. Brigida kan dus beschouwd worden als de stichteres van de eerste vrouwelijke kloosterorde in West-Europa. Zij stierf op hoge leeftijd omstreeks het jaar 520. Haar feestdag is 1 februari.
Er bestaan veel legendes rondom de H. Brigida, die vaak verweven zijn met oeroude Keltische sagen. Een ervan vertelt over haar aanwezigheid bij de geboorte van Christus in de stal van Bethlehem. Maria zou haar enige tijd de zorg voor Jezus hebben toevertrouwd. In de stal stond geen os maar een koe, die door Brigida werd gemolken. Met deze melk redde ze de H. Familie van de hongerdood. Brigida wordt om die reden wel de ‘pleegmoeder’ van Christus genoemd of ook wel de ‘Moeder Gods van het Noorden’. Het is ook de reden waarom ze meestal wordt afgebeeld met een koe en is ze patrones van de veehouders. Ze wordt speciaal aangeroepen tegen veeziektes.
De melkerij van Roosbeek was ook naar haar genoemd. Deze melkerij bevond zich in de Lubbeeksestraat, waar nu de naschoolse kinderopvang is.
Raymond Boon

Kapelletjes van de H. Anna en de H. Antonius

In Roosbeek vinden we opvallend enkele andere heiligen dan Maria in de kapelletjes: de H. Anna en de H. Antonius. In het boek "Legendarische en vroom Hageland" staat op blz. 76 het volgende:
"Het Sint Anna kapelletje, in de Moffelstraat, is opgericht in 1878 ter ere van Sint Anna. Ze wordt aanroepen door toekomstige moeders voor een voorspoedige bevalling. Tegenover de bidplaats ontspringt de Sint Anna-bron (thans overwelfd). Vroeger stond er een beeldje boven de bron. Aan het water werd een bijzondere kracht toegeschreven. De bewoners van de omgeving maakten in periodes van droogte steeds dankbaar gebruik van het water. Op het einde van de 19de eeuw, onder pastoor Defilet, kent de godsvrucht tot de H. Anna een zeer grote bloei. In groepjes doet men gedurende negen dagen na 26 juli de Sint-Anna weg. Van aan de (verdwenen) pomp - vermoedelijk uit 1875 - voor de kerk, gaat men langs het kapelleke. De tocht eindigt met driemaal rond de kerk te gaan. Onderweg komt men langs zeven kleine nisjes met Sint-Annabeeldjes in de gevel van huizen of schuren."
Ik kon op dat traject echter slechts 2 niskapelletjes ontdekken waarvan één zonder beeld.

Op de Oude baan zijn veel huiskapelletjes.

Ter hoogte van nr. 134 is er één dat gezet is als dank voor de genezing van José Deputter, geboren in 1947, die op 9 jarige leeftijd wel een jaar lang in het sanatorium van Kraainem moest herstellen van een longaandoening.  Er zijn ongeveer drie dezelfde niskapelletjes in huizen op de Oude Baan, gebouwd eind jaren '50 begin jaren '60.
Paula Vanhellemont uit de Groenstraat nr. 130 vertelde me dat pastoor Albert Heps - die in 1955 de Chirojongens oprichtte - graag had dat in elke straat een kapelletje stond. Dit initiatief werd ondersteund door burgemeester Emile Costermans, vertelt nicht Maria Costermans. Paula heeft dat van haar straat al twee keer gered en op haar eigendom geplaatst.
Raymond Boon mailt: “In het Mariajaar 1954 werden in Roosbeek 4 staakkapelletjes opgericht door pastoor Albert Heps.”

O.-L.-V. van Banneux - Spoorwegstraat 

De buurvrouw, Christine Beylemans mailt “Het is er sinds 2 maanden niet meer. Het was een klein kapelletje in glas met hemelsblauw geschilderde houten omlijsting. Daarvoor een blauwe plank met twee vaasjes kunstbloemen. Zolang Nieke, gehuwd met Germaan Laermans, leefde zorgde zij voor het onderhoud. Het stond op hun eigendom. Tijdens de meimaand kwam pastoor Heps een avond langs om er samen een Rozenhoedje te bidden. Dan werd het kapelletje opgesmukt en werden er heel veel meiklokjes gezet. Na de dood van Nieke, eind jaren zeventig, deden mijn ouders dat. Ieder jaar organiseerde pastoor Heps (een zeer gewaardeerde persoon) samen met Nieke een bedevaartdag naar Banneux. Ieder jaar zat de bus bomvol! ”

O.-L.-V. van Lourdes - Lubbeeksestraat t.o.v. de Merelstraat: 

Patsy Sevenants wist te vertellen dat men hier in de jaren '80 een rozenkrans kwam bidden als er iemand erg ziek was of op sterven lag.

O.-L.-V. van zeven Smarten - Groenstraat 130 

O.-L.-V. van Altijddurende Bijstand - Oude Baan, hoek Zavelstaat 

In de maand mei werd iedere maandag een rozenkrans gebeden bij een van deze kapelletjes. Toch fijn dat er mensen zijn die zorgen voor dergelijke wegkapelletjes.

Buitenkant koor van de kerk

Tegen de muur van het koor van de kerk vinden we de grafsteen van Rudolfus de Novarra, eerste heer van Roosbeek. Aan dezelfde muur bevindt zich een nis met de Piëta (een votiefbeeld).

Grot In de pastorietuin

Tegen de achtergevel van de pastorie vinden we een grotje. Hierbij geeft Raoul Vandersmissen volgende info:
Volgens de "overlevering" zou het grotje achteraan de pastorie rond 1965 door pastoor Heps zelf gebouwd zijn. Wat er uiteindelijk met het grotje zal gebeuren, weten we nog niet, vertelt Raoul die, voor de foto, het Mariabeeldje nog even terug plaatste. Dat hangt af van welke aanpassingen er tijdens de renovatie aan de oostgevel van de pastorie nog moeten uitgevoerd worden.

Kapelletje - Kolemveldstraat

In het boek "Oudstrijders vertellen 1940 - 1945" van Aloïs Stillaert staat hierover: "Op woensdag 6 september 1944 worden door het Parket van Leuven 3 personen van de Gerechtelijke Politie, nl. Poelmans Richard, (31 jaar) officier en twee inspecteurs, Vandeplas Félix (45 jaar) en Vangindertael Gustaaf (30 jaar) naar Tienen gestuurd om een onderzoek te openen naar de drievoudige moord die op 9 augustus 1944 gepleegd werd aan het Martelarenplein. Op de grens tussen Roosbeek en Kumtich werden ze door terugtrekkende Duitsers tegen gehouden. De Duitsers hadden in hotel ‘Castel Pic’ een commandopost ingericht. De drie moesten er voor een geïmproviseerde krijgsraad verschijnen en werden onmiddellijk ter dood veroordeeld, wegens het dragen van wapens. Zij moesten te voet terugkeren naar Roosbeek, onder dwang, en aangekomen in het Kolemveld werden ze koelbloedig neergeschoten." (einde citaat)

Sint-Antoniuskapelletje - hoek  Spoorwegstraat en de Leuvensesteenweg

Ik kreeg van de eigenares van het zeer verzorgde St.-Antoniuskapelletje een berichtje.
“Het is een ontwerp van architect Stas uit Tienen. Het kapelletje is gebouwd in 1950 door haar vader Louis Beylemans (postmeester van Roosbeek) samen met het huis nr. 5, als dank voor de bescherming, geboden tijdens de aftocht van het Duitse leger. Christine Beylemans zou uiteraard graag het originele (gestolen) beeldje terugvinden omwille van de emotionele waarde. Ze is van plan om dan het kapelletje te laten renoveren en het opnieuw te laten inwijden. Haar vader had, net zoals zijzelf, een grote verering voor St.-Antonius. Ter ere van haar vader brengt ze, samen met haar dochter, nog jaarlijks een bezoek aan de graftombe van de H. Antonius in de kathedraal in Padua.”
In 2022 heeft Christiane Beylemans gezorgd voor een nieuw beeldje van St. Antonius en het kapelletje opgesmukt. Het werd ingewijd op 21 juli om 14 uur. Daarna is er tijd, bij een hapje en een drankje, voor een gezellig samenzijn en babbel.

Valkenberg nr. 50 

Hier vinden we een kapelletje dat pastoor Heps in 1962 te klein vond. De familie Gilis plaatste er het zelfde jaar een groter.

Kapelletje - Groenstraat 62 

Het hoorde aanvankelijk bij huis nr 52.

Terug naar het overzicht