Filosofe Alicja Gescinska over menswording in duistere tijden

Dat menswording geen vanzelfsprekend gegeven is, illustreerde ze met het aangrijpende verhaal van een meisje dat de eerste 11 jaar van haar leven vastgebonden leefde, nooit leerde stappen of spreken. Menselijke waardigheid is nooit vanzelfsprekend, maar moet telkens opnieuw bevochten worden: 

“Je wordt geboren als mens in biologische zin. Maar mens worden, dat is iets anders. Dat lukt alleen als een ander jou ook daadwerkelijk als mens ziet”. 

Van daaruit verbreedde ze het perspectief naar de vraag wat een “persoon” eigenlijk is, met verwijzingen naar dierenethiek en de wijze waarop de samenleving verantwoordelijkheid draagt, niet alleen voor (kwetsbare) mensen maar ook voor (kwetsbare) dieren. Een stevig historisch middendeel bracht de 20ste eeuw binnen: sommige intellectuelen pasten zich aan het denken van totalitaire regimes aan, anderen weerstonden de druk en konden hun innerlijke vrijheid en menselijkheid bewaarden. Onder die laatsten vermeldde ze de joodse schrijfster Etty Hillesum, die haar leven en denken tijdens de Tweede Wereldoorlog optekende voor ze in 1943 in Auschwitz werd vermoord. Gescinska sloot af met een oproep tot aandacht, verantwoordelijkheid en hoop, met een blik op de oorlog in Oekraïne en op de vraag hoeveel “genoeg” is als het op solidariteit aankomt. 

Na de boeiende lezing was het tijd voor een feestelijke receptie en de plechtige proclamatie van de afgestudeerden. Daarmee is het nieuwe academiejaar definitief op gang getrokken.

Geert De Cubber