Paus Franciscus – bosbrosser avant la lettre?

Laatst bijgewerkt op 04/10/2026 om 16:21

ZORG VOOR ONS GEMEENSCHAPPELIJK HUIS
In de encycliek Laudato Si (“Geprezen zijt gij!”) getuigt paus Franciscus reeds in 2015 van inzichten die zo kunnen thuishoren bij de oproep die ook de klimaatbetogers laten horen. Hij richt zich hierin ten overstaan van de wereldwijde aantasting van het milieu tot iedereen die deze planeet bewoont. Bedoeling is om in dialoog te treden betreffende ons gemeenschappelijk huis, onze aarde.

 

 

 

MISDAAD TEGEN NATUUR, ZONDE TEGEN GOD
De verwoesting van het menselijk milieu is iets zeer ernstigs, niet alleen omdat God de wereld aan het menselijk wezen heeft toevertrouwd, maar ook omdat het menselijk leven zelf een gave is. En het is een christelijke opdracht om het milieu en het menselijk leven tegen verval te beschermen.
Omdat wij allen kleine ecologische schade veroorzaken zijn wij geroepen om onze kleine of grote bijdrage aan de ontwrichting en de vernietiging van het milieuPatriarch Bartholomeos I, Boodschap voor de Gebedsdag voor het vrijwaren van de schepping (1 sept 2008) te erkennen. Want “een misdaad tegen de natuur is een misdaad tegen onszelf en een zonde tegen God ”.
Wij Christenen zijn bovendien geroepen “de wereld te aanvaarden als een sacrament van gemeenschap, als een wijze van delen met God en de naaste op wereldschaal.

AANDACHT VOOR DE SCHEPPING EN DE ARMSTEN
Onze paus heeft dan ook niet toevallig de naam Franciscus aangenomen. De heilige Franciscus liet een bijzondere aandacht zien voor de schepping van God en voor de armsten en degenen die het meest in de steek gelaten worden.  Hij kon de natuur erkennen als een schitterend boek waarin God tot ons spreekt en aan ons iets doorgeeft van zijn schoonheid en goedheid. Het is dit Zonnelied of Loflied der schepping waar de titel van de encycliek “Laudato Si”, “Geprezen zijt Gij” naar genoemd is:

“Wees geprezen, mijn Heer, met al uw schepselen vooral zuster zon
N.v.d.v.: In het Italiaans is de zon ('frate sole') mannelijk en de maan ('sora luna'), die de dag is, en door wie Gij ons verlicht.
En zij is schoon en stralend met grote glans: van U, Allerhoogste, is zij het zinnebeeld...
Wees geprezen, mijn Heer, om broeder maan en de sterren, aan de hemel hebt Gij ze gevormd, helder en kostbaar en mooi.
Wees geprezen, mijn Heer, om broeder wind en om de lucht en de wolken en het kalme weer en ieder jaargetijde, waardoor Gij uw schepselen ondersteuning geeft.
Wees geprezen, mijn Heer, om zuster water, die zeer nuttig en nederig en kostbaar en zuiver is.
Wees geprezen, mijn Heer, om broeder vuur, waardoor Gij de nacht verlicht: en hij is mooi en vrolijk en krachtig en sterk”.

VERBOND TUSSEN MENSEN EN NATUUR
Alles staat in relatie tot elkaar en wij allen, menselijke wezens, zijn verenigd als broeders en zusters in een wonderbaarlijke pelgrimstocht, verbonden door de liefde die God voor elk van zijn schepselen heeft en die ons ook onderling met tedere genegenheid verenigt met zuster zon, broeder maan, broeder rivier en moeder aarde.

WAARDIGHEID VAN IEDERE MENS
De Bijbel leert dat ieder menselijk wezen geschapen wordt voor de liefde, geschapen naar het beeld van en de gelijkenis met God. Vgl. Gen. 1, 26
Deze woorden laten ons de immense waardigheid van iedere menselijke persoon zien, die “niet alleen iets is, maar ook iemand. Hij is in staat zichzelf te kennen, zichzelf te bezitten en zichzelf in vrijheid te geven en in contact te treden met andere personen”.
Catechismus-Compendium, Catechismus van de Katholieke Kerk (15 aug 1997), 357

GELOOF IN SAMENWERKING, GEEN APOCALYPTISCH DOEMDENKEN
De urgente uitdaging om ons gemeenschappelijke huis te beschermen omvat de bezorgdheid om heel de mensenfamilie te verenigen in het zoeken naar een houdbare en integrale ontwikkeling, aangezien wij weten dat de dingen kunnen veranderen. De Schepper laat ons niet in de steek, Hij trekt zich nooit terug van zijn plan van liefde, Hij heeft er geen spijt van dat Hij ons heeft geschapen. De mensheid heeft nog het vermogen samen te werken om ons gemeenschappelijke huis te bouwen. Wij kunnen allen meewerken als instrument van God voor de zorg voor de schepping, ieder met zijn eigen cultuur en ervaring, eigen initiatieven en vermogen.

STEUN VOOR VERANDERING
De jongeren eisen van ons een verandering. Zij vragen zich af hoe het mogelijk is dat men pretendeert aan een betere toekomst te bouwen zonder te denken aan de milieucrisis en het lijden van hen die worden buitengesloten. De paus dankt degenen die helpen om de bescherming te waarborgen van het huis dat wij delen. En bijzonder dankbaar is hij voor allen die strijden om de gevolgen van het verval van het milieu in het leven van de armsten in de wereld op te lossen.

 

paus-franciscus-neemt-het-woord-2-530x486.jpg

Paus Franciscus houdt homilie in Casa Santa Marta. © Vatican News

 

 

 

GEEN BLIND GELOOF IN TECHNOLOGIE
Alleen maar zoeken naar een technische remedie voor ieder milieuprobleem dat zich voordoet, betekent zaken isoleren die in werkelijkheid met elkaar verbonden zijn, en de ware en diepste problemen van het wereldsysteem verbergen.
Niemand wil terugkeren naar het stenen tijdperk, maar het is noodzakelijk tempo terug te nemen om op een andere wijze naar de werkelijkheid te kijken, de positieve en houdbare ontwikkelingen te verzamelen en tegelijkertijd de waarden en grote doeleinden die door een megalomane ongeremdheid zijn vernietigd, weer terug te krijgen.

GEEN ENGE WETENSCHAP MAAR KENNIS OP ALLE TERREINEN
Een wetenschap die pretendeert oplossingen te bieden voor de grote kwesties, zou noodzakelijkerwijze rekening moeten houden met alles wat de kennis heeft voortgebracht op andere terreinen van de kennis, filosofie en sociale ethiek inbegrepen. Maar dat is een wijze van handelen die men tegenwoordig moeilijk kan opbrengen.

HOE WILLEN WE HERINNERD WORDEN?
Wij weten dat de technologie die gebaseerd is op fossiele brandstoffen zonder dralen moet worden vervangen. Politiek en industrie antwoorden traag en zijn verre van opgewassen tegen de mondiale uitdagingen. In deze zin kan men zeggen dat, terwijl de mensheid van het postindustriële tijdperk misschien zal worden vermeld als een van de meest onverantwoordelijke van de geschiedenis, het te wensen is dat de mensheid aan begin van de 20e eeuw de geschiedenis kan ingaan vanwege het feit dat het edelmoedig de eigen zware verantwoordelijkheden op zich heeft genomen.

ANDERE LEVENSSTIJL EN EDUCATIEVE UITDAGING
In de landen die de grootste veranderingen in consumptiegewoonten tot stand zouden moeten brengen, hebben de jongeren een nieuwe ecologische gevoeligheid, maar zijn opgegroeid in een context van een zeer hoge consumptie en een welzijn dat het ontwikkelen van andere gewoonten bemoeilijkt. Daarom staan wij voor een educatieve uitdaging.

MINDER IS MEER
De christelijke spiritualiteit stelt een andere wijze voor om kwaliteit van leven te verstaan, een wijze die in staat is een diepe vreugde te kennen zonder door consumptie geobsedeerd te zijn. Het betreft de overtuiging dat “minder meer is”. Het is een terugkeer naar de eenvoud die het ons mogelijk maakt stil te staan om te genieten van de kleine dingen, te danken voor de mogelijkheden die het leven biedt, zonder ons te hechten aan wat wij hebben, of treurig te worden om wat wij niet bezitten.

GEBED VOOR ONZE AARDE
Paus Franciscus besluit zijn overwegingen in de encycliek met een gebed opdat wij Christenen de verplichtingen jegens de schepping op ons kunnen nemen.

Almachtige God
die aanwezig bent in heel het universum
en in het kleinste van Uw schepselen,
Gij die al wat bestaat met tederheid omgeeft,
stort over ons de kracht van Uw liefde uit opdat
wij het leven en de schoonheid zouden beschermen.
Dompel ons onder in vrede opdat wij
als broeders en zusters zouden leven
zonder iemand schade te berokkenen.
O God van de armen,
help ons de verwaarloosden te hulp te komen
en degenen die op deze aarde vergeten worden
en in Uw ogen zo veel waarde hebben.
Genees ons leven,
opdat wij beschermers zouden zijn van de wereld
en geen roofdieren,
opdat wij schoonheid zouden zaaien
en geen vervuiling noch vernieling.
Raak de harten
van hen die alleen winst nastreven
ten koste van de aarde en de armen.
leer ons de waarde van ieder ding
te ontdekken, met bewondering te beschouwen,
te erkennen dat wij ten diepste één zijn
met alle schepselen
op onze weg naar Uw oneindig licht.
Dank U omdat Gij alle dagen met ons bent.
Ondersteun ons, zo bidden wij U,
in onze strijd voor gerechtigheid, liefde en vrede.

Meer lezen over deze encycliek “Laudato Si”?
Wikipedia -> Laudato Si, volledige tekst van de encycliek, in het Nederlands

Peter Bourgonjon