In onze pastorale zone

Het verschil tussen ziekenzalving en ziekenzegening

Binnen de Rooms-Katholieke traditie bestaan verschillende rituelen voor mensen die ziek zijn of een moeilijke periode doormaken. Twee daarvan worden vaak met elkaar verward: de ziekenzalving en de ziekenzegening. Hoewel ze op elkaar lijken, zijn ze niet hetzelfde. Het belangrijkste verschil heeft te maken met wat een sacrament is – en wie het mag toedienen.

Vooreerst: wat is een katholiek sacrament? 

In de Katholieke Kerk zijn er zeven sacramenten. Een sacrament is een heilig teken dat volgens het geloof niet alleen iets symboliseert, maar ook werkelijk Gods genade doorgeeft. Katholieken geloven dat sacramenten door Christus zelf zijn ingesteld en dat zij een bijzondere werking hebben: ze versterken de relatie tussen God en de mens. De zeven sacramenten zijn: Doopsel, Vormsel, Eucharistie (de Heilige Communie), Biecht (verzoening), Huwelijk tussen katholiek gedoopte man en vrouw, Wijding, de Ziekenzalving. 

Alle kerkelijke sacramenten kunnen toegediend worden door een gewijde priester of bisschop. Diakens, die eveneens gewijd zijn, mogen bepaalde maar niet alle sacramenten toedienen. 

De ziekenzalving: een sacrament 

Dit sacrament is bedoeld voor mensen die ernstig ziek zijn, een zware operatie moeten ondergaan of zich in een kwetsbare gezondheidssituatie bevinden. In dat geval bidt de priester voor de zieke, wordt de zieke gezalfd met speciaal gewijde olie (de ziekenolie), worden zonden vergeven (als de zieke daar berouw over heeft) en wordt kracht en troost van God afgesmeekt. De zalving gebeurt meestal op het voorhoofd en de handen. De olie is een teken van versterking, genezing en toewijding aan God. 

Wie mag de ziekenzalving toedienen? 

Alleen een priester (of bisschop) mag de ziekenzalving toedienen. Een diaken mag dat niet, hij is immers niet gemachtigd om zonden te vergeven.

Vroeger werd de ziekenzalving vaak het “laatste oliesel” genoemd, omdat men dacht dat het alleen vlak voor het overlijden werd gegeven. Tegenwoordig benadrukt de Kerk dat het bedoeld is voor iedereen die ernstig ziek is – niet alleen voor stervenden. Dit sacrament mag herhaald worden. 

De ziekenzegening: een gebed om kracht 

De ziekenzegening is géén sacrament. Het is een gebedsmoment waarin een zieke wordt toevertrouwd aan Gods zorg en kracht. Er wordt gebeden om troost, moed en vertrouwen. Er kan een Bijbeltekst worden gelezen. De zieke kan gezegend worden met een kruisteken. Dit ritueel heeft ook een diepe spirituele betekenis en is eveneens teken van pastorale nabijheid en zorg voor de betrokken persoon en de nabije familie. Een ziekenzegening mag herhaald worden. 

Wie mag een ziekenzegening geven? 

• Een priester
• Een diaken !
• Een ziekenhuispastor of pastoraal werker verbonden aan de instelling 

In onze Pastorale Zone Zoutleeuw-Geetbets 

Zowel de ziekenzalving als de ziekenzegening drukken uit dat niemand er alleen voor staat in moeilijke tijden. Beide vormen kunnen troost en kracht geven – en beide laten zien hoe belangrijk zorg voor zieken is binnen de katholieke geloofstraditie. 

Casus: betrokken persoon of familie vraagt om een ‘ziekenzalving’. Wat te doen? 

1. Stel de persoon gerust indien reeds een ziekenzalving ontvangen.
2. Wenst men wel degelijk (opnieuw) een priester voor een ziekenzalving?
3. Of volstaat een ziekenzegening door de diaken?
4. Contacteer respectievelijk de pastoor of de diaken.

In de meeste gevallen kunnen we binnen redelijke tijd ter plekke zijn of specifiek op afspraak, week- en weekenddagen.