Catechesemateriaal voor de veertigdagentijd & Pasen

De Kruisweg van de Stilte

De schilder van de kruisweg van de stilte is Armand Demeulemeester. Armand Demeulemeester (Ronse, 1926-2002) heeft verschillende kruiswegen geschilderd. De eerste grote was de kruisweg van de stilte in opdracht van de broeders van Westvleteren in 1979. Dit was tevens het moment dat hij voor het eerst de Bijbel grondig verkende. “Na Westvleteren is de Bijbel zeer sterk in mij gegroeid. Ik ging meer lezen, ik vond zoveel meer dat me diep trof”, zegt hij daarover zelf. De kruisweg van Demeulemeester wijkt bewust af van het klassieke patroon van 14 staties. In twaalf veelzeggende doeken vol drama geeft de kunstenaar zijn eigen visie op het lijdensverhaal. De levensgrote figuren dagen de toeschouwer uit, niemand ontsnapt aan de blik van Jezus.

Met het woord 'stilte' heeft Armand Demeulemeester een ongewone titel en wending aan zijn kruisweg gegeven. De keuze van de taferelen is namelijk gegroeid in de stilte van de abdij van Westvleteren, waar hij grondig het lijdensverhaal van Christus las en mediteerde. Nu is de stilte in een abdij niet neutraal. Zij beroert de mens in meditatie. Soms ook omwentelt zij. Elk tafereel bevat fragmenten van een zoekende gelovige visie. Wie deze Kruisweg in stilte en overweging kan doorgaan, komt ongetwijfeld in aanraking met de vraag: wie ben ik in dit lijdensverhaal ?

Gespreksvorm:

Bekijk in groep de schilderijen in stilte.

Beeld je in dat jezelf mee stapt langsheen de verschillende staties.

• Wat treft je op het eerste gezicht?
• Waar is je aandacht blijven hangen? Welk beeld heeft je het meest getroffen?
• Welk appel gaat voor jou uit van deze schilderijen?

Doe- opdracht:

Reflecteer over de kruisweg aan de hand van een collage. Per twee krijgt men één statie aangereikt met de vraag om een collage (met prenten en stukjes tekst) te maken die uitdrukt welke gevoelens, vragen en/ of twijfels deze statie oproept. Maak een tentoonstelling van de collage verbeeldingen van de kruisweg.

Ga na het bekijken van de schilderijen samen naar een kerk waar een kruisweg verbeeld wordt. Wandel (zoals de monniken) in stilte door de kerk. Wat zijn de gelijkenissen en verschillen met de kruisweg van de stilte? Kijk je nu anders naar deze kunsthistorische schatten?

Extraatjes: 

• een quiz bij de kruisweg (PPT)
• het boek : ‘de kruisweg van de stilte. Eigen zin nig’ (PDF)

Auteur: Armand Demeulemeester Peter Schmidt
Co-auteur: Manu van Hecke Hilde Mechiels-Van Herp
Uitgever: Davidsfonds
Nederlandstalig  -  72 pagina's - 9789058265906

Uitleenpunt CD-rom:
IJD Vlaams-Brabant & Mechelen
Varkensstraat 6
2800 Mechelen
015 29 84 56
ijdvbm@ijd.be

Mattheuspassie voor Dummies

Om het lijdensverhaal eens vanuit een andere invalshoek te benaderen kan u kiezen voor de versie van Johann Sebastian Bach. Een kort filmfragment toont enkele interessante fragmentjes.

De Mattheüspassie is gecomponeerd door Johann Sebastian Bach. Het is één van zijn langste en bekendste composities. De Mattheüspassie vertelt het lijdens- en sterfverhaal van Jezus volgens het Evangelie van Mattheüs. Aangenomen wordt dat Bach de Mattheüspassie componeerde in 1728, en het werk afmaakte in 1736.

Aan symboliek ontbreekt het niet in de passie; tijdens het laatste avondmaal wordt het woord ‘Herr’ elf keer gezongen, en dus geen twaalf, omdat Judas natuurlijk niet meezingt.

Gespreksvorm:

Bekijk en beluister het fragment.

• Welke elementen uit de kruisweg/Bijbel herkennen jullie hierin?
• Hoe ondersteunt de muziek de woorden?
• Welke vragen of emoties roept deze muziek bij je op?

Youtube (duur 5'52)

Labyrint, een weg van meditatie

Het labyrint is een oeroud symbool én ritueel, dat ook nu nog niets van zijn kracht heeft ingeboet. Het belangrijkste verschil tussen het labyrint en de doolhof is de weg: het labyrint in de oudste vorm heeft één weg, één pad, één ingang; de doolhof bevat talloze paden en vele mogelijkheden. In de doolhof zijn de muren of begrenzingen zo hoog dat men er niet overheen kan kijken. In het labyrint bevinden zich geen kruispunten of vertakkingen. De ene weg voert ondanks alle bochten en slingerbewegingen wel degelijk naar het midden. De bezoeker kan dus niet verdwalen. Daarmee is het labyrint een prachtig symbool van de weg die de zoeker naar waarheid moet afleggen. Het biedt dan ook talrijke kansen voor meditatie, reflectie en bezinning.

Doe-opdracht:

Teken een groot labyrint op een laken of met sjaals en doeken (zie foto’s onderaan, gebaseerd op talrijke voorbeelden op het net). Misschien is er een wel een labyrint te vinden in één van de kerken in je buurt. Zo heeft bijvoorbeeld de Hanswijkbasiliek te Mechelen een 17e eeuws vloerlabyrint.

Maak een gebedswandeling. De wandeling omvat drie fases:

1. Loslaten: volg het pad naar het centrum, open je hart en laat je geest tot rust komen.
2. Krijgen: brengt alle tijd die je nodig hebt, door in het centrum in meditatie en gebed, een Taizé-refrein, een Jezuswoord of spirituele gedachte kan je als een mantra verschillende keer rustig herhalen
3. Terugkeren: bewandel het pad terug, welk gevoel neem je mee, welke gedachte drijft boven?

Indien gewenst kan men hierover uitwisselen in groep of een woord, idee of gebed laten noteren op een kaartje of in een gebedenboek.

Webadres: www.ximension.nl

Het kruisbeeld anders bekeken

Het kruisbeeld en bijhorend teken is doorheen de tijd het symbool geworden van christenen. Waar christenen elkaar en God ontmoeten maken ze een kruisteken. Het is een teken waarmee we ons geloof uitdrukken in de God die we noemen: Vader, Zoon en Geest. Het is goed om met zorg en aandacht om te gaan met dit belangrijk symbool.  Hierbij even stilstaan en erover reflecteren kan met woorden, maar ook met beelden uitgedrukt worden. Tijdens een knutsel-moment is er ruimte om uit te spreken waarom je iets op een bepaalde manier vormgeeft.

Doe-opdracht:

Hieronder vind je een collage van verschillende creatieve vormgevingen van het kruisbeeld.

• Welke vorm spreekt je aan? Waarom?
• Hoe drukt het materiaal dat gebruikt wordt, voor jou uit welke geladenheid je geeft aan dit beeld?
• Ga zelf aan de slag en maak een kruisbeeld, in de vorm die het meest je geloof in Vader, Zoon en Geest weergeeft.

Klik hier voor een fotoreeks op Pinterest

Planeet V, een belevingsspel van Broederlijk Delen

Dit bordspel neemt jongeren veertig dagen mee doorheen de vasten. De ‘V’ verwijst naar vormelingen en vasten, maar ook naar verbondenheid, verantwoordelijkheid en vriendschap.

Kruip samen in de huid van een stel avonturiers en tover Planeet V om tot een meer leefbare planeet. Planeet V geeft aan catechisten en begeleiders suggesties voor spel, gebeden en teksten, impulsen om tot (geloofs)gesprek te komen en veel aanvullende informatie rond het campagnethema ‘Stort regen voor Burkina Faso’.

Vanaf 12 jaar - ong. 60 min. - aantal spelers 2-8

Mits enige aanpassing ook te gebruiken voor andere leeftijden.

Webadres:

http://www.broederlijkdelen.be/nl/aanbod/planeet-v

Uitleenpunt in Mechelen:

IJD Vlaams-Brabant & Mechelen
Varkensstraat 6
2800 Mechelen
015 29 84 56
ijdvbm@ijd.be

Met Petrus op weg, een tocht naar verrijzenisgeloof

In dit ladderspel volgen we de weg die Simon-Petrus doormaakte:

Het eerste deel – KRISKRAS - laat ons Petrus volgen vanaf het ogenblik dat Jezus hem roept tot aan de verrijzenis, waar Jezus hem vraagt: 'Petrus houdt ge van mij?' Heel die tijd lang maakt Petrus de gekste bokkensprongen. Toenadering en afstandelijkheid, massa's vragen en aarzelende onzekerheden, tekenen het geloof van Petrus. Bekijk de onrust in de wirwar van pijlen.

In het tweede deel - VOORUIT! - vinden we Petrus terug in Jeruzalem op Pinksterdag, samen met de andere apostelen. We volgen hem tot in Rome. Hier zijn de pijlen recht en ze wijzen in één enkele richting: naar de dood van Petrus, die krachtig getuigt van zijn levend geloof in Christus.

Aan te raden voor catechese, retraite voor vormelingen, vormselvoorbereiding of... gewoon als huiselijk gezelschapsspel!

Vanaf 10 jaar - ong. 60 min. - aantal spelers: 2 of meer (het spel kan nog ‘gekruid’ worden door hier en daar vragen en antwoorden bij in te lassen, dan voorzie je best nog wat meer tijd)

Uitleenpunt in Mechelen:

IJD Vlaams-Brabant & Mechelen
Varkensstraat 6
2800 Mechelen
015 29 84 56
ijdvbm@ijd.be

Voetspoor, van Bethlehem naar Jeruzalem

Het spel Voetspoor is een bordspel over het leven en de talenten van Jezus. De spelers gaan op reis van Bethlehem naar Jeruzalem.

Onderweg gebeurt er van alles: er moeten vragen beantwoord worden, situaties worden uitgebeeld en er doen zich kansen voor. Op de levensloopvakken worden situaties uit het leven van Jezus extra belicht en komen specifieke eigenschappen naar voren. Een spel waarbij spelenderwijs kennis wordt gemaakt met de Bergrede, gelijkenissen en fragmenten uit de levensloop van Jezus. Met onder meer een spelbord, spelfiguren, vragenkaarten, kanskaarten en een zandloper.

Vanaf 10 jaar - ong. 60 min. - aantal spelers: 4-8
 

Uitleenpunt in Mechelen:

IJD Vlaams-Brabant & Mechelen
Varkensstraat 6
2800 Mechelen
015 29 84 56
ijdvbm@ijd.be

Op weg naar Pasen, een ganzenbordspel

Vraag-en antwoord- gewijs, gaan we dobbelend op weg om meer te ontdekken…

Bij verschillende vakjes hoort een stukje uitleg en een vraag waar een aantal vakjes vooruit mee kunnen verdiend worden.

Vanaf 8 jaar - ong. 60 min. - aantal spelers: 3-6 of meer

Op onderstaande site vind je de volledige pdf, met het spelbord (dat je dan best zelf groot en in kleur afdrukt en lamineert) en de uitleg en vraagjes bij de verschillende vakjes.

Misschien is het best de vraagjes eens op voorhand door te nemen en het taalgebruik aan te passen. (bijvoorbeeld: discipelen = apostelen; Here Jezus= Heer Jezus)

Webadres:

http://bijbelidee.nl/themas/inhoud/#pasen

Vastenkalender ‘Veertigdagen toevertrouwen’

Kalender (veertig dagen) met elke dag een spreuk of citaat en enkele korte teksten of getuigenissen. De vastenkalender daagt je veertig dagen lang, dag na dag, uit tot verdieping en solidariteit.

Een uitgave van Broederlijk Delen

Prijs: 2,5 euro. Vanaf 50 exemplaren: 2,25 euro/stuk. Vanaf 200 exemplaren: 1,90 euro/stuk. Vanaf 1.000 exemplaren: 1,75 euro/stuk.

https://webshop.broederlijkdelen.be/nl/bestelbare-producten/ (kies vastenkalender met jaartal)

Meditatieboekje ‘Op weg naar Pasen 2017’

Meditatieboekje met dagkalender 'Licht dat ons aanstoot in de morgen...' Dit bekende lied van Huub Oosterhuis neemt ons mee op weg naar Pasen. Een lied van uittocht en intocht, zoals Henk Jongerius beschrijft. Hoe scheppen we eilanden van hoop, plekken van veelstemmig licht in deze wereld, waar mensen gezien, genezen, getroost en weer opgewekt worden? Door ons? Al lezend, schrijvend en vierend kunnen we zo bewust de Veertigdagentijd beleven, geïnspireerd door het leven van Jezus en het mysterie van de Opstanding. In het boekje zit een dagkalender met een gebed, een korte vertelling, een tekst over de kunstafbeelding of een bijzonder citaat. De verdiepingsteksten kunnen uitgangspunt zijn voor een gesprek(sgroep). Hier en daar staat een dagboekbladzijde. Een persoonlijk boekje om mee op weg te gaan naar Pasen.

Een uitgave van Abdij Van Berne

Prijs: 5€

https://www.depeerle.be/c-1499495/vasten-en-pasen/

Veertigdagenkalender 'Onder de pannen'

Als u in het bezit bent van deze kalender bent u vast en zeker onder de pannen. Dat is verheugend want het wil zeggen: u heeft een plek om te wonen, bent in staat om de kalender aan te schaffen en u bent zelfs bezig met de voorbereiding op het paasfeest. Het thema van deze veertigdagenkalender is ‘onder de pannen’ en dat is meer dan onderdak hebben zoals u zult merken. Aan de hand van bijbelgedeeltes gaat het op de zondagen over onderdak vragen, willen, bieden, creëren en verlenen. De zaterdagen zijn voor de kinderen met leuke opdrachten, die ds. Jantine Heuvelink heeft bedacht. Verder zijn er gedichten, verhalen om over na te denken, gebeden en twee vis- en drie vegetarische recepten.

Een uitgave van Narratio

Prijs: 3,5€

https://www.depeerle.be/c-1499495/vasten-en-pasen/

Vasten, veertigdageninspiratie

De veertigdagentijd voor Pasen is een tijd van vasten. Vasten als oefening komt voor in alle grote godsdiensten. Katholieken (en zij niet alleen)lijken het vasten te herontdekken. Waarom? Hoe gaat dit tegenwoordig? Wat beleef je eraan? Hoe vasten bekende katholieken? Dit boekje wil inspireren en wel zo dat je dit jaar ook wilt vasten om je leven anders in te richten en je relatie tot God te openen.

Liesbeth van Gool interviewde o.a. Monic Slingerland (chef opinie bij Trouw), Marc Loriaux (monnik), Christien de Vries (schrijfcoach) en Mariska Litjes (voedingsdeskundige). Met oefeningen, bijbelteksten en meditatie door Anselm Grün.

Een uitgave van Adveniat

Prijs: 5,95€

https://www.depeerle.be/c-1499495/vasten-en-pasen/

Goede Week, verbeeld

De Goede Week is de belangrijkste week in de veertigdagentijd, de week voor Pasen.

• Op Palmzondag trok Jezus de stad Jeruzalem binnen. In de kerk zegent de priester palmtakken, die gelovigen achteraf mee naar huis mogen nemen.
• Op Witte Donderdag zat Jezus voor het laatst samen met Zijn vrienden aan tafel. Hij brak het brood en deelde de wijn. Hij waste de voeten van Zijn leerlingen. Het Laatste Avondmaal is de oorsprong van de eucharistie.
• Goede Vrijdag is een dag van rouw. Jezus werd veroordeeld en aan het kruis genageld. In de kerk wordt Zijn lijden en Zijn dood rond 15 uur 's middags herdacht.
• Stille Zaterdag is een dag van rust en rouw, maar ook van gespannen afwachten. Zal het hiermee eindigen of is er hoop?

Christenen spreken van de 'Goede' Week en van 'Goede' Vrijdag omdat ze er van overtuigd zijn dat het leven niet eindigt met de dood.

Kijk-opdracht:

Van de Goede week bestaan er talrijke verbeeldingen.

Kies een format dat past bij de groep. Het kan ook verrijkend zijn om verschillende fragmenten met elkaar te vergelijken. Welk beeld spreekt je het meeste aan? Waarom? Welke het minst? Waarom?

Op weg naar het Paasfeest

Pasen Stap voor Stap - De kruisweg van Jezus verteld aan kinderen

Pasen met de zandtovenaar

Aswoensdag en veertigdagentijd in 60 seconden – met LEGO

https://www.kuleuven.be/thomas/page/videodatabank/view/188926/

Pasen, een tijd van niet weten

Deze tijd was, ook voor de apostelen, een tijd om samen te zoeken, in verbondenheid, naar hoe ze Jezus na zijn dood konden ontmoeten. Ze leerden Jezus op een nieuwe, andere manier kennen. Ze kwamen op geloofsverhaal bij elkaar. En konden niet anders dan te besluiten ‘Hij leeft!’

Gespreksvorm:

• Ga met de groep op zoek naar zoveel mogelijk vragen die rijzen bij de paastijd.
• Verzamel de vragen op een grote flap.
• Welke vragen hebben met het zelfde thema te maken? Verbind deze met elkaar.
• Welke grote thema’s komen er aan bod?
• Zoek via google of via onderstaande links naar pogingen van antwoord.
• Beantwoorden deze impulsen onze vragen?
• Hoe voelt het om op het einde nog meer vragen te hebben dan bij het begin?
• Geef elke deelnemer een blad papier en wasco’s/ kleurpotloden/ stiften of verf.
• Teken het gevoel dat je overhoudt. Zou dit ook het gevoel van de apostelen zijn geweest na Pasen?

Materiaal:

Wat is vasten?

Wat is verrijzenis?

Verbonden in gebed

De Paastijd is ook een tijd waarin de apostelen samen kwamen om te bidden, om verhalen te vertellen over Jezus om Hem levend te houden.  Als wij samen willen bidden, zijn we vaak op zoek naar ‘de juiste woorden’.  Bidden voor iets of voor iemand is niet altijd zo evident.  Volgende methodieken geven de mogelijkheid om – knutselend -  woorden te ontdekken en een vorm van gebed te maken.

Doe-opdracht:

• Laat elke deelnemer de contouren van zijn of haar hand tekenen op een dubbelgevouwen papier of op een stuk stof.
• Knip de contouren uit zonder beide zijden van elkaar los te knippen.
• Naai de beide helften aan elkaar.
• Kies voor één van onderstaande versies en schrijf de bijhorende woorden in de juiste vinger.
• De handschoen kan aangetrokken worden en gebruikt worden om te bidden thuis of in groep.

Versie 1:

DICHTBIJ: Mijn duim ligt het dichtste bij mijn hart, bid eerst voor wie je het meest nabij is

WEGWIJZER:  De wijsvinger richt zich naar iets of iemand, bid voor wie jou de weg wijst of wie je inspireert

HERDER: De derde vinger is de grootste, laat hem staan voor leidersfiguren in maatschappij en Kerk, bid dat ze een herder mogen zijn voor mensen.

NOOD: De vierde vinger is de zwakste, bid voor wie het moeilijk heeft door ziekte, onrecht, pijn, zorgen of geweld.

DANK: De pink is klein maar dapper, bid voor mooie kleine dingen die je tegenkomt op je weg en waar je dankbaar voor bent.

Versie 2:

De Vijftigdagentijd

Naar analogie van de veertigdagentijd wordt de tijd tussen Pasen en Pinksteren ook wel de vijftigdagentijd genoemd. Wanneer de veertigdagentijd een tijd is van voorbereiding op Pasen, dan is de vijftigdagentijd één groot feest, waarbij men verschillende facetten van de verrijzenis van Christus viert. De gehele periode voor en na Pasen wordt de paaskring genoemd. Dat dit de belangrijkste periode in het kerkelijk jaar is, is af te leiden aan het groot aantal weken van die periode. De zondagen van de vijftigdagentijd worden paaszondagen genoemd, omdat ze doortrokken zijn van de typische sfeer van Pasen. Daarom wordt deze tijd ook de paastijd genoemd. Merk op dat in de liturgie van die periode vaak het woord ‘halleluja’ klinkt. Dit Hebreeuwse woord betekent ‘Loof de Heer’ en is een uiting van de vreugde om de verrijzenis.
 

Doe-opdracht: Symbolenkubus

Maak een kubus, en kleef op de zes zijden de symbolen die in de paastijd aan bod komen. Laat de kubus rollen. Het symbool dat bovenaan te zien is, wordt toegelicht door diegene die de kubus rolde.

• Wat betekent dit symbool volgens jou?
• Welke betekenis krijg je hieronder aangereikt?
• Welke vragen roept dit op?
• Waar kom je dit symbool nog tegen?
• Deze symbolen hebben ook een band met de initiatiesacramenten: doopsel, vormsel en eucharistie. Kan je achterhalen waarom?

Vijftigdagentijd

Spel ‘iedereen aan boord’

Pasen

Kruis, herinnert aan de dood van Jezus op een kruis, maar ook aan zijn verrijzenis.

Paaskaars, het licht van de paaskaars doet denken aan Jezus, het licht in de wereld. Tijdens de paaswake wordt een nieuwe paaskaars aangestoken.

Hemelvaart

Wolk, beeld voor God die uiteindelijk niet te vatten is.

Berg, in veel godsdiensten worden bergen gezien als een plaats waar men God kan ontmoeten.

Pinksteren

Vuur, trekt aan, maar vuur stoot ook af. Een geschikt beeld om over God te spreken: Soms kun je Hem heel dichtbij ervaren, soms is Hij heel veraf en heel anders.

Wind, zoals de wind werkt, zo werkt de Heilige Geest: je herkent Hem aan het resultaat.

http://www.bijbelin1000seconden.be/menu/tiki-index.php?page=Vijftigdage…

In de knoop, uit de knoop

In de Goede Week volgen we Jezus op zijn weg. Op die vreselijke vrijdag, als Jezus sterft aan het kruis, lijkt alles voorgoed afgelopen en is de hoop op een goed einde abrupt afgekapt.

Maar op Pasen volgt een onvoorziene ontknoping! Wie had dit ooit kunnen denken: alle knopen van het leven, die van verdriet, pijn, lijden en dood worden door God op verrassende wijze ontknoopt. Pasen is het feest van van nieuw begin, van nieuw Leven! Dat biedt ieder mens, klein en groot, hoop. God ontknoopt ons leven, telkens weer.

Knoop spel:

Maak een menselijke knoop en probeer weer uit de knoop te komen! Ga in een cirkel staan met het gezicht naar elkaar toe. Nu pakt iedereen met zijn rechterhand de rechterhand van iemand anders in de kring. Vervolgens pakt iedereen met zijn linkerhand de linkerhand van een andere medespeler. Nu zit je met z'n allen in de knoop! Probeer nu uit de knoop te raken, maar zonder jullie handen los te laten. Je zult over en onder elkaar door moeten klimmen. Lukt het jullie?

Variant met een touw:

Tijdens dit spel pakt iedereen het touw met twee handen vast en laat het niet meer los. We gaan nu verschillende knopen leggen zonder over te pakken. Dat betekent dus de mooiste acties om het voor elkaar te krijgen: bukken, stappen, draaien en natuurlijk samen overleggen.

Bespreking achteraf:

• Hoe voelde het om ‘in de knoop’ te zitten?
• Konden jullie als groep zelf ‘uit de knoop’ geraken?  Had je iemand anders nodig die de instructies gaf?
• Hoe voelde het om ‘uit de knoop’ geraakt te zijn?
• Kan je dit gevoel ook herkennen in het Paasverhaal?
• Heb je eenzelfde soort gevoel al zelf eens eerder meegemaakt?

http://www.geloventhuis.be/2016/ontknoping/knutselen-en-doen/in-de-knoo…