Paastijd: Met twaalf rond de tafel

Ze is 4,20 meter lang en 0,90 meter breed. Een mooi groot houten tafelblad en ijzeren onderstel, net als de houten zittingen van de banken aan elkaar gemonteerd. Een creatie van kunstenaar Pieter Janssens. Ze staat trouwens naast zijn atelier. Ik ontdekte die tafel putje winter als enig meubel tussen enkele nieuwe woonblokken en de historische Molens Van Orshoven aan de Vaartkom. Ik zag er onmiddellijk een aposteltafel in. Hier kunnen twaalf apostelen rond zitten. Blijkt ook dat deze tafel een ontmoetingsplaats en vergaderplaats voor mensen uit de buurt is. “Hier wil ik nog eens terugkeren”, dacht ik. Zo gezegd, zo gedaan. Met het Laatste Avondmaal in het achterhoofd organiseerde ik – coronaproof - symbolisch twaalf ontmoetingen rond deze tafel: met mensen alleen, met partner erbij, met bondgenoten (niet meer dan drie en op veilige afstand. Net als een van de reporters in ‘Iedereen Beroemd’ ging ik hier in gesprek met ‘passanten’, bewoners van deze woonwijk, sympathisanten van Buurtwerking De Vaartkater. Een gesprek over alles wat zich in het leven aandient. Het leven zoals het is. 

“Noem me maar zoals je wil: Saïd of Wilfried. Ik ben zoon van een Berber uit Algerije. Mijn moeder is Belgische. Ik kreeg het beste mee van twee culturen. Samen voor een maaltijd rond de tafel hoort tot de gastvrijheid van onze Berberse traditie. Wanneer ik op vakantie mijn familie bezoek, ben ik soms verlegen bij alles wat ons voorgeschoteld wordt. De Arabische gastvrijheid is gekend. Het voornaamste is echter dat ‘samen eten’ verbindt. Ik ben deeltijds reisleider en wordt gemakkelijk gevraagd voor reizen naar het Midden-Oosten en Azië. Elke reis begin en eindig ik met een ontmoeting rond de tafel. De eerste avond om alle medereizigers te leren kennen. De laatste avond in een typisch restaurantje voor wat ik altijd ‘Het Laatste Avondmaal’ noem. Een prettige afsluiter van de reis.” 

Met zeven aan de tafel 

In vele gezinnen stond vroeger als het ware een aposteltafel. Filip en Lena kunnen er van meespreken. Bij Lena zaten ze met negen rond de tafel, bij Filip met tien. Het moment van de maaltijd was bij beiden altijd belangrijk. Dan vond het hele gezin elkaar. Filip vertelt: “Aan tafel mocht er gepraat worden. Maar opgelet wanneer er een verkeerd woord uit iemands mond kwam. Vader was streng. Op zo’n moment dicteerde hij de onverlaat onmiddellijk spreekverbod tot het einde van de maaltijd. En wij luisterden!”  

“Wij waren maar met vijf kinderen. We zaten dus met zeven aan tafel. Ik word er altijd aan herinnerd wanneer ik het liedje van Johan Verminnen hoor “Met zeven aan de tafel”, vertelt Hilde. Met zeven aan de tafel. De grote tafel bij ons thuis. Is het eten nog niet klaar?…Diederik, haar echtgenoot, kan niet genoeg benadrukken hoe elke tafel haar eigen verhaal heeft, mensen samen brengt en verbindt. Hij weet zich dankbaar dat Pieter deze tafel ontwierp en midden tussen de woonblokken plaatste. Het maakte gemeenschap. Dankzij ‘Kom op voor je wijk’ van de Stad Leuven kon ze gerealiseerd worden. De bedrijvigheid in het kunstenaarsatelier maakte velen nieuwsgierig. Eerst aarzelend kwamen er mensen kijken. Pieter stelde hen gerust, liet hen aan de tafel plaatsnemen. Bewoners uit de verschillende appartementen leerden mekaar dankzij hem kennen. 

Wanneer appeltaart spreekt 

Heel even komt de wereld binnen. Een vluchtige passant uit Frankrijk, op bezoek bij zijn vriendin. Hij heet Olivier Chrétien. Met zo’n familienaam is het je meer dan toegestaan om ‘Monsieur le Doyen’ te ontmoeten. Ook al dacht hij eerst dat het om de deken van de gilde der kunstenaars ging. Misschien wil ik dat ook wel zijn. Al even kort is het bezoek van Marlies. Zij is de jongste van alle passanten, heeft jammer genoeg niet veel tijd maar laat wel voor iedereen een schotel met brownies achter. Dat is haar wijze om er bij te zijn.  

Maar de wereld gaat helemaal open wanneer Jorge en Mimi aan tafel verschijnen. Jorge heeft een appeltaart in zijn handen die hij zelf gebakken heeft. We mogen die delen met al wie aan de tafel komt aanzitten. Een heel eenvoudig recept, wat bladerdeeg, fijne schijfjes appel met wat suiker. Maar zo overheerlijk. Tegelijkertijd mag ik een passie- en verrijzenisverhaal beluisteren uit de mond van Mimi. Het levensverhaal van Jorge die als jonge man Chili ontvlucht tijdens de dictatuur van Pinochet, dankzij Caritas Catholica in Leuven terecht komt om zijn trauma’s te verwerken, hier met haar trouwt en kinderen krijgt. En dan krijgt het verhaal een wending wanneer de jongste zoon Andrès op 18 jaar Spaans leert, naar Chili trekt  en op zoek gaat naar de roots van zijn familie, naar wat er allemaal met zijn vader gebeurde, hoe hij slachtoffer en instrument van de geheime dienst werd, hoe die periode voor dat land en de mensen veel leed bracht. Het bracht loutering en toenadering en resulteerde later uiteindelijk in een documentaire die Andrès als regisseur over het levensverhaal van zijn vader maakte. Ik mag deelgenoot zijn van een intiem vader-zoon-verhaal waarin nog maar eens blijkt hoe de liefde van een familie, van een vrouw, van kinderen, van naasten… pijn helpt genezen en het wonder van opstaan helpt realiseren. 

Die wereld verbreedt nog wanneer Carolien aan tafel komt zitten. Ooit studeerde ze geschiedenis, maar vandaag geeft ze les aan mensen van over heel de wereld die ook vandaag nog altijd uitzichtloze situaties ontvluchten en op zoek zijn naar toekomst, (een nieuw) leven, wat geluk… Het verhaal van Jorge gebeurt vandaag nog. Gelukkig duikt er soms een Barmhartige Samaritaan op in hun leven. 

Deken Patrick 

PS Volgende week krijgt u het vervolg, want ‘twaalf ontmoetingen’ zijn niet zomaar in woorden te vatten.