Paastijd: Met twaalf rond de tafel (2)
Midden enkele nieuwe woonblokken en de historische Molens Van Orshoven aan de Vaartkom in Leuven staat een tafel. Ze werd geconcipieerd door kunstenaar Pieter Janssens. Ik zag er onmiddellijk een aposteltafel in. Hier kunnen twaalf apostelen rond zitten. Blijkt ook dat deze tafel een ontmoetingsplaats en vergaderplaats voor mensen uit de buurt is. Met het Laatste Avondmaal in het achterhoofd organiseerde ik – coronaproof - symbolisch twaalf ontmoetingen rond deze tafel: met mensen alleen, met partner erbij, met bondgenoten (niet meer dan drie en op veilige afstand). Net als een van de reporters in ‘Iedereen Beroemd’ ging ik hier in gesprek met ‘passanten’, bewoners van deze woonwijk, sympathisanten van Buurtwerking De Vaartkater. Een gesprek over alles wat zich in het leven aandient. Het leven zoals het is. Vandaag krijgt u deel 2 van de terugblik op deze gesprekken.
Meer en meer realiseer ik mij rond deze tafel hoe deze kan verbinden. Lucien en Irma kenden niemand wanneer zij hier een appartement kochten. Ze hadden hun hele leven tussen mensen gestaan. Irma als verpleegster van het Wit-Gele Kruis, Lucien als pedagoog aan een normaalschool. Ze hebben verhalen te over en willen ontmoeten. Gelukkig kan An op datzelfde moment nog aanschuiven aan een hoek van de tafel. Zij heeft hier haar roots. Haar familie heeft nog de Molens Van Orshoven geleid. Haar grootoom is nog abt geweest van Keizersberg. Wijze levenslessen komen aan bod, oorlogsverhalen en familiegeheimen, verhalen over internaten, zusters en nonnen, kinderen en kleinkinderen… Ze begrijpen elkaar. Er is zoveel herkenbaars in hun verhalen.
Er is altijd iets te doen
Veel gebeurt ook ‘stoemelings’. Kris is een vaste klant in het atelier van Pieter. Het begon met ‘”Kan ik helpen?” Bewoners en sympathisanten creëerden hier een plantenmuur. Hiervoor verzamelden ze lege flessen. Wel twintig kleine handelingen moesten gesteld worden: flessen verzamelen, etiketten afweken, doppen controleren, gaatjes boren, vullen met aarde, planten, ophangen… Het was zalig om te zien hoe zoveel mensen doorheen al deze concrete dingen enthousiast konden worden voor een groter project dat een blijvende indruk zou maken.” Kris springt nu regelmatig het atelier van Pieter binnen. Er is altijd wat te schilderen of af te schuren. Er is altijd wat om te delen: een kop koffie met wat koekjes van de buren of wat gebak. Vandaag bracht hij Greet mee. Hij liet haar deze plek ontdekken. Haar zoon en zijn dochter vonden elkaar in de liefde. Beide ouderparen werden nieuwe kennissen. Zij is er eveneens vast van overtuigd dat de handen uit de mouwen steken mensen kan verbinden. Daarom is ze lid van een actiegroep in de Minckelerstraat waar ze woont. “Wil je dingen veranderen, moet je zelf beginnen, medestanders en zeker ook trekkers zoeken.” In ons gesprek laat ze zich heel kritisch uit over onze Kerk die zeker in deze coronatijd veel te bang was. Maar ze blijft zich inzetten in de Sint-Geertrui waar ze onderdak vond. Ze is er lector. Ze is betrokken bij de deelkast van Broederlijk Delen. Ze zal trachten om elkaar hier weer te ontmoeten. Niet dat ze bij het eigen kleine clubje zweert. “Als christenen moeten we leven te midden van anderen, samen met anderen dingen doen en daarbij niet afkerig staan van verandering. Ik ben benieuwd hoe de Kerk verder gaat evolueren? Het is zo nodig.”
Een gelijkaardig geluid bij Nicole. Haar man was kunstenaar. Zij heeft zelf een kunstenaarsziel en staat open voor al wat cultuur is. Die interesse bracht haar in contact met Pieter. Ze werd jong weduwe en leerde knokken in het leven. “Misschien heeft dat wel de veerkracht gegeven die ik vandaag heb”, vertelt ze. “Het maakt dat ik vandaag zoveel dingen apprecieer. Elke dag is voor mij een feest en is er een mindere dan is er morgen wel een volgende. Mijn kinderen en kleinkinderen blijven mijn doel. Ik beleef graag cultuur, vond het leuk Italiaans te leren, heb met plezier les gegeven en doe vandaag met evenveel plezier vrijwilligerswerk bij Auxilia. Hier geef ik les bij kansarmen.” Zeg maar een open geest. Vandaar haar pleidooi voor een open spiritualiteit. De namen van Gabriël Ringlet, een vrijdenkend katholiek en Enzo Bianchi klinken haar als muziek in de oren. Die laatste is de stichter van een gemengde gemeenschap in het noorden van Italië. Zowel mannen als vrouwen leven er samen. Verschillende christelijke belijdenissen en godsdiensten vinden er elkaar in de stilte. Ze ging er al meermaals naartoe.
Delen in gastvrijheid
Nicole was de laatste in de rij. Het werd een bijzondere ervaring. De gasten kwamen bij mij aan de tafel zitten en toch had ik het gevoel dat ik bij hen aan de tafel mocht zitten. Ik wist mij hun gast tijdens twee regenachtige dagen. Om deze reden stond de tafel ditmaal binnen en niet buiten. Pieter had het zo gezellig mogelijk gemaakt met wat wollen vachten op de banken en de houtkachel die deugddoend straalde. Steeds stonden er koffie en koekjes klaar. Wie hier kwam, was verwacht. Meestal sta ik achter de tafel, het altaar. En ook al was ik de interviewer, toch had ik het gevoel dat ik ditmaal aan de andere kant van de tafel zat. Ik mocht delen in de gastvrijheid. Ik mocht delen in gebroken brood, in gedeeld levensverhaal, in vleesgeworden verbondenheid en solidariteit. Waarom was dit alles toch zo herkenbaar?! Het werd nog straffer toen een van de mensen rond de tafel zei: “Pieter is in feite onze priester. Op zijn eigen uitnodigende wijze brengt hij ons samen, heeft hij ons met elkaar verbonden. Hier zijn wij gemeenschap geworden.” Ik kan begrijpen dat deze man het zo uitdrukte. Het was mij al opgevallen hoe haast alle mensen die ik mocht ontmoeten, opgegroeid zijn in een christelijk verhaal. Ik verbaasde mij hoe velen een priester of zuster in de familie hadden, hoe opvoeding haast altijd gekleurd was door een kerkelijke context. Alles wat deze mensen beleefden heeft hun houding tegenover alles wat kerk en geloof betekenen gekleurd. Ik mocht in hun verhalen soms dankbaarheid ontdekken voor een rijk verleden maar evengoed onbegrip, kwaadheid of droefheid over pijnlijke ervaringen tot op vandaag. Uiteindelijk herkenden ze hier op deze plek iets authentiek, dat dieper gaat dan elk klein mensenverhaal. Ik kan alleen maar bevestigen wat ik zelf aanvoelde en met eigen bril bekeek. Het is voor mij het christelijk verhaal dat hoe dan ook verder gaat, het verhaal van die Man van Nazareth.
Over een ander kunstwerk heb ik nog niet geschreven. Midden de woonblokken ligt een heel groot hart dat Pieter eveneens met mensen uit de buurt maakte. Iedereen verzamelde hiervoor lege plastieken flessen. ’s Avonds licht dit hart vuurrood op als wil het zeggen: “Hier klopt een hart. Laat liefde hier wonen en is het soms donker, warm je aan de liefde die je mag vinden.” Dat besef is voor mij een van de belangrijkste levensaders van mijn geloof. Dank aan alle mensen die ik rond de tafel mocht ontmoeten en die voor mij die levensader en dat Hart deden oplichten.
Deken Patrick