Advent: betekenis, dagen en tradities - alles over de Advent

Wanneer start en eindigt de advent in 2025?

In 2025 start de advent op zondag 30 november en eindigt op woensdag 25 december, met Kerstmis. De advent is een periode van voorbereiding op de komst van Jezus, en de startdatum wordt bepaald door vier zondagen terug te tellen vanaf Kerstmis.

Omdat Kerstmis altijd op 25 december valt, kan het begin van de advent tussen 27 november en 4 december liggen. De duur van de advent is daardoor niet altijd precies hetzelfde; in 2025 duurt de periode van advent minstens drie weken en één dag.

Wat betekent het woord "advent"?

Het woord advent komt van het Latijnse adventus, wat letterlijk ‘komst’ betekent. In christelijke context verwijst het naar de komst van de Messias, die gelovigen herkennen in Jezus.

De kerkvader Bernardus van Clairvaux (1090-1153) omschreef de komst van God in drie fasen:

1. Vroeger: Gods komst in de geschiedenis door Jezus Christus, ongeveer 2000 jaar geleden
2. Nu: Gods aanwezigheid hier en nu, in het hart van de gelovigen (‘de uitverkorenen’)
3. Later: Gods uiteindelijke komst bij de voltooiing van de wereld

De advent is dus een periode van verwachting, hoop en voorbereiding, maar ook van inkeer en solidariteit, om de komst van God concreet mogelijk te maken in het leven van mensen.

Sint-Augustinus zegt hierover: “Hij maakt zich klein omdat mensen zich groot voordoen. Hij komt naar ons omdat wij niet naar hem komen.” Dit geeft de diepe spirituele betekenis van de advent weer: een tijd van innerlijke voorbereiding en nederigheid.
 

Wat is het belang van de advent? De thema's van de advent

De advent is een periode van voorbereiding, maar elk aspect heeft een eigen accent. Drie centrale thema’s staan centraal: waakzaamheid, vreugde en solidariteit. 

Waakzaamheid en inkeer

Tijdens de advent bereiden we ons innerlijk voor op de komst van Jezus. Het is een tijd van reflectie, stilte en inkeer, waarin we nadenken over ons leven en onze relaties met anderen, want God kan er elk moment zijn.

Vreugde

Advent is een periode van hoopvolle vreugde, waarin de zekerheid van Gods nabijheid en redding ons hart vervult. Jesaja roept op: Wees blij! De derde zondag van de advent wordt daarom ook wel Gaudetezondag genoemd.

Solidariteit

Solidariteit geeft vorm aan ons geloof in de advent. Het betekent praktische betrokkenheid bij anderen. Om rechtvaardigheid en solidariteit concreet maken in de advent, roept de kerk op om mee te doen met Welzijnszorg Samen tegen Armoede.

Overige thema's

Naast waakzaamheid, vreugde en solidariteit zijn er nog een paar andere thema’s die traditioneel met de advent verbonden zijn, al komen ze soms subtieler aan bod:

• Hoop: Vertrouwen op Gods beloften en uitzien naar Zijn komst.
• Vergeving en verzoening: Tijd om relaties te herstellen en vrede te sluiten met anderen.
• Dankbaarheid: Stilstaan bij de zegeningen in ons leven en dankbaar zijn voor kleine en grote dingen.
• Rust en stilte: Momenten van innerlijke rust om open te staan voor het goddelijke.
• Licht in de duisternis: Symbool van Jezus als Licht dat de wereld verlicht en richting geeft.
   

Welke Bijbelteksten hebben met de advent te maken?

Hoewel er in de Bijbel geen sprake is van de advent als voorbereidingsperiode op Kerstmis, zijn er heel wat teksten die je kunnen helpen om je voor te bereiden op de komst van Jezus. Die teksten staan dan ook centraal in de lezingen van de adventstijd.

Enkele voorbeelden:

uit het Oude Testament: In de lezing van de eerste zondag van de advent weerklinkt dit jaar een smeekbede van de profeet Jesaja (63,19): Scheurde U maar de hemel open om af te dalen! Dat is precies wat met Jezus zal gebeuren, God die uit de hemel afdaalt en mens wordt. De hele advent door volgen we deze poëtische profeet.

uit het Nieuwe Testament: De evangelist Matteüs roept ons op de eerste zondag van de advent op tot waakzaamheid: Wees dus waakzaam, want jullie weten niet op welke dag de Heer komt. (Matteüs 24,42)
 

Hoe ontstond de advent als voorbereiding op Kerstmis?

De vroegste bewijzen voor de viering van Kerstmis dateren van het einde van de 4de eeuw. Mogelijk ontstond rond diezelfde periode ook de voorbereidingstijd daarop, al lag die nog niet meteen vast op 4 zondagen voor Kerstmis. (Ook het feest van de geboorte van Jezus lag overigens nog niet meteen vast op 25 december.)

Die veronderstelling komt overeen met wat bisschop en geschiedschrijver Gregorius van Tours (ca. 538-594) vaststelt. Hij schrijft dat bisschop Perpetuüs rond 480 een vastentijd van 3 weken voorafgaand aan Kerstmis had ingesteld. Alleszins is in homilieën van paus Gregorius de Grote (590-604) al sprake van de advent als voorbereidingstijd op Kerstmis. Op het Concilie van Trente (16de eeuw) werd de periode officieel vastgelegd.

Wat is een adventskrans en wie vond hem uit?

Bij de mensen thuis en ook in de kerk zie je vaak een adventskrans. Net als de kalender helpt de krans om toe te leven naar Kerstmis. Voor elk van de 4 zondagen van de advent is er een kaars. Op het einde branden ze alle vier.

De adventskrans werd voor het eerst gebruikt in 1839 door de Duitse theoloog Johann Hinrich Wichern als catechetische werkvorm. Net als de adventskalender is de -krans zo ingeburgerd dat ze ook los van de religieuze context voortbestaat als huis- of tuindecoratie.

Hoe maak je een adventskrans?

Op YouTube vind je massa’s explainer video’s die je helpen om een adventskrans in elkaar te steken. Bekijk hoe Otheo-redactrice Valérie Kabergs en haar dochtertje er een maken.

Symboliek van licht en kleuren in de advent

Het licht van de advent verwijst naar hoop, God en de komst van Jezus. Kleuren en kaarsen helpen ons deze symboliek zichtbaar te maken.

Wat is de betekenis van de kaarsen op een adventskrans?

De duisternis en koude van de winter staan al eeuwenlang symbool voor kwaad, onrecht en verwarring. Hoe klein ook, een vlam verjaagt de duisternis.

Het licht van de 4 kaarsen wijst op de stappen naar het volle licht van de kerstnacht. Gods Zoon, het Licht van de wereld, komt met de boodschap dat niet de duisternis en de dood, maar het licht en het leven overwinnen.

Welke symboliek hebben de kleuren van de advent?

Op de adventskrans overheersen de kleuren rood, groen en paars. De rode kleur van de kaarsen staat voor liefde, het blijvende wintergroen rond de kaarsen voor hoop. Soms krijgt de krans een paars lint, kleur van inkeer. Met Kerstmis (of al voordien) kan wit worden toegevoegd, kleur van zuiverheid.

Wat is een Adventskalender?

Een adventskalender is een aftelkalender die de dagen van de advent markeert, meestal beginnend op of rond 1 december, of op de eerste zondag van advent. De adventskalender helpt om dagelijks toe te leven naar Kerstmis. Oorspronkelijk religieus, met teksten of symbolen, maar later ook commercieel, met chocolaatjes of kleine cadeaus. De kern blijft: voorbereiding, aandacht en verwachting.

Wie vond de adventskalender uit?

Het gebruik van een adventskalender ontstond in de 19de eeuw in Duitsland. Achter luikjes – één voor elke dag van de advent – konden kinderen kersttaferelen of korte teksten ontdekken. Een zekere Gerhard Lang (1881-1974) zou het concept commercialiseren. Als kind kreeg hij in de advent van zijn moeder iedere dag een doosje met een snoepje en dat werd een ware hype.

Commerciële adventskalenders hebben niet altijd te maken met de thema’s van de advent. Ze doen kinderen wel uitkijken naar het familiefeest dat Kerstmis ook los van de christelijke beleving voor velen is.

Historische en culturele achtergronden

De advent kent een rijke geschiedenis waarin religieuze en culturele tradities samenkomen. Al in de tijd van de Germanen en Romeinen werden rond de winterzonnewende licht en groen gebruikt als symbolen van hoop en nieuw leven. Het christendom gaf die gebruiken een diepere betekenis: het licht werd het teken van Christus die de duisternis overwint. Eeuwen later bracht Franciscus van Assisi het kerstverhaal tot leven met de eerste kerststal.

Oud-Germaanse en Romeinse invloeden

Lang vóór het christendom vierden de Germanen en Romeinen in december het lichtfeest rond de winterzonnewende (21 december). De dagen werden weer langer, en dat bracht hoop: het licht overwon de duisternis.

• De Romeinen vierden dit tijdens het feest van Saturnalia, een periode van vreugde, licht en geschenken.
• De Germanen gebruikten groenblijvende takken (zoals sparren of hulst) als symbool van leven dat sterker is dan de dood van de winter.
• Vuren, kaarsen en fakkels speelden een centrale rol: het licht moest de duisternis letterlijk en symbolisch verdrijven.

Toen het christendom zich verspreidde, werden veel van deze gebruiken geïntegreerd in de voorbereiding op Kerstmis.

Het ontstaan van de kerststal en Franciscus van Assisi

De heilige Franciscus van Assisi (13e eeuw) wilde het kerstverhaal tastbaar en herkenbaar maken voor gewone mensen. In 1223 maakte hij in het dorpje Greccio (Italië) de allereerste levende kerststal.

• In plaats van alleen te vertellen over Jezus’ geboorte, bracht hij het tafereel tot leven met echte mensen en dieren.
• Zo konden mensen het mysterie van Kerstmis niet enkel horen, maar zien, voelen en beleven.
• Deze traditie verspreidde zich snel door heel Europa en vormt nog altijd het hart van veel advents- en kerstvieringen.

Licht en groen in de adventsdecoratie

De combinatie van licht (kaarsen, ster, adventskrans) en groen (sparren, dennentakken, kransen) verwijst naar hoop, leven en geloof:

• Licht symboliseert Jezus die de duisternis verdrijft.
• Groen staat voor volharding en nieuw leven, zelfs in moeilijke tijden.
• De adventskrans, ontstaan in Duitsland in de 19e eeuw, combineert die twee symbolen: groen voor hoop, kaarsen voor het groeiende licht.

Advent in de kerk

De kerk laat advent zichtbaar worden in liturgie, kleuren en rituelen.

Liturgische kleur

In kerkdiensten overheersen paars en roze. Paars staat voor inkeer en voorbereiding, roze voor vreugde op Gaudetezondag.

Kaarsen en zondagen

Elke zondag van de advent wordt een kaars extra aangestoken. De zondagen hebben specifieke namen (zoals Gaudete of Rorate). Advent markeert ook het begin van het nieuwe kerkelijk jaar en een nieuwe lezingencyclus in de liturgie.