Antoni Gaudí, Gods architect [portret]

Op 7 juni 1926 rijdt een tram een sjofel geklede man aan op de Carrer de Bailén in Barcelona. Vanwege zijn voorkomen aanzien omstanders hem voor een bedelaar en laten ze hem links liggen. Uiteindelijk brengt men hem naar een armenhospitaal. Eenmaal herkend, weigert Antoni Gaudí naar een kliniek te worden overgebracht: ‘Mijn plaats is hier, tussen de armen.'

Gaudí sterft op 10 juni 1926, 73 jaar oud, nadat hij zijn laatste woorden fluistert: 'Amen, mijn God.' Hij ligt begraven in de crypte van de Sagrada Família.

God als bouwheer

Meer dan 40 jaar werkt Gaudí aan de Sagrada Família. 'Mijn echte bouwheer heeft geduld’, antwoordt hij als de werf opnieuw vertraging oploopt.

Daarmee doelt hij op God, want zo ziet Gaudí zijn werk als architect, als een eerbetoon aan God. Hij raakt zo betrokken bij de bouwwerken dat hij er zelf zijn intrek neemt. Hij wijdt zich volledig aan de Sagrada Família, ervan overtuigd dat God hem voor deze grote taak heeft geroepen.

Geen luxe meer

Tot hij 42 is, verwaarloost Gaudí zijn katholieke geloof. Maar een onbeantwoorde liefde slaat de succesvolle en goed betaalde architect uit zijn lood. In de laatste 30 jaar van zijn leven doet hij afstand van luxe en rijkdom en bekommert hij zich om het lot van de armen in zijn omgeving. Dagelijks viert hij eucharistie en brengt meer en meer tijd door in gebed.

Zijn extreem sobere levensstijl bezorgt hem regelmatig lichamelijke klachten. 'Wat kunnen wij doen', zei hij vaak in tijden van grote tegenspoed. ‘God wil het. Laten we niet vergeten dat er een Voorzienigheid is die over ons waakt’.

Schepping als grondplan

In sommige opzichten lijkt de Sagrada Família in Barcelona op de grote kathedralen uit de middeleeuwen: ze is gebaseerd op het plan van een gotische basiliek met vijf beuken, een transept, een apsis en een kooromgang. Gaudí wil echter een 20ste-eeuwse kathedraal creëren en put uit 3 inspiratiebronnen:  de schepping, de Bijbel en de liturgie. 

Het interieur van de kathedraal roept een woud vol hoge bomen op, de façades verbeelden het leven en verrijzenis van Jezus Christus en op verschillende plekken wordt er met tekst en beeld verwezen naar de liturgie.

Wanneer paus Benedictus XVI in 2010 de onvoltooide kerk wijdt als basiliek, spreekt hij zijn bewondering voor Gaudí’s hedendaagse visie uit tijdens de homilie: ‘Hij maakt stenen, bomen en ons menselijk bestaan deel van het interieur van de kerk, opdat de hele schepping zou samenkomen in de lofprijzing van God, en tegelijkertijd brengt hij heiligenbeelden en Bijbelse taferelen naar het exterieur van de kerk om het mysterie van God onder de aandacht van voorbijgangers te plaatsen.’ 

Antoni Gaudí getuigt niet met woorden maar met stenen, lijnen, vlakken en punten.