Gods 'afwezigheid' is niet leeg - paus Leo XIV [catechese]

Cyclus – Jubileum 2025. Jezus Christus onze hoop. III Het Pasen van Jezus. 7. De dood. “Hierna, wetend dat nu alles was volbracht, zei jezus, opdat Schrift vervuld zou worden: “… een nieuw graf, waarin nog nooit iemand was neergelegd”. (Joh 19, 41).

Geliefde broeders en zusters,

Op onze catechesetocht over Jezus, onze hoop, overwegen we vandaag het mysterie van de Stille Zaterdag in de Goede Week. De Zoon van God ligt in het graf. Maar zijn 'afwezigheid' is niet leeg. Het is een verwachting met ingehouden volheid, een belofte geborgen in duisternis. Het is de dag van de grote stilte, waarbij de hemel sprakeloos lijkt en de aarde onbeweeglijk. Het is precies daar dat het meest diepe mysterie van het christelijk geloof zich voltrekt. Het is een stilte geladen met zin,  zoals de schoot van een moeder die het ongeboren maar reeds levende kind behoedt.

Het lichaam van Jezus, van het kruis afgenomen, wordt met zorg omzwachteld, zoals men dat doet bij iets kostbaars. De evangelist Johannes zegt ons dat Hij in een tuin werd begraven in “… een nieuw graf, waarin nog nooit iemand was neergelegd” (Joh 19, 41).

Niets wordt aan het toeval overgelaten. Die tuin roept de herinnering op aan het verloren Eden, de plaats waar God en mens verenigd waren. En dat nooit gebruikte graf spreekt over iets dat nog moet gebeuren: het is een drempel, een eindpunt. Bij het begin van de schepping had God  een tuin aangelegd, nu opnieuw neemt de nieuwe schepping haar aanvang in een tuin: met een gesloten graf dat zich, snel, zal openen.

Stille Zaterdag is ook een rustdag. Volgens de Hebreeuwse wet, mag men op de zevende dag niet werken: inderdaad, na zes dagen van schepping, neemt God zijn rust (cfr Gen, 2,2). Nu rust ook de Zoon, na zijn heilswerk te hebben voltooid. Niet omdat Hij vermoeid is, maar omdat Hij zijn werk beëindigd heeft. Niet omdat Hij zich gewonnen geeft, maar omdat Hij ten einde toe heeft liefgehad. Er valt niets meer aan toe te voegen. Deze rust is het zegel op het voltrokken werk, het is de bevestiging dat wat moest gedaan worden werkelijk tot voltooiing is gebracht. Het is een rust vol van de verborgen aanwezigheid van de Heer.

Wij hebben het er moeilijk mee stil te houden en te rusten. We leven alsof het leven nooit genoeg is. We rennen om te produceren, om aan te tonen, om geen terrein prijs te geven. Maar het Evangelie leert ons dat leren stilstaan een gebaar van vertrouwen is dat we moeten leren doen. Stille Zaterdag nodigt ons uit te ontdekken dat het leven niet steeds bepaald wordt door wat wij doen, maar ook door hoe wij kunnen ophouden met wat zouden hebben kunnen doen.

In het graf zwijgt Jezus, het levende Woord van de Vader. Het is echter in die stilte dat  het nieuwe leven begint te groeien. Zoals een zaad in de grond, zoals het duister voor de dageraad. God kent geen angst voor de tijd die voorbijsnelt, want Hij is ook Heer van het wachten. Zo kan ook onze 'nutteloze' tijd schoot van verrijzenis worden, de tijd  van het oponthoud, van de leegten, van de vruchteloze ogenblikken. Elke aanvaarde stilte kan voorschot zijn van een nieuw Woord. Iedere opgeschorte tijd kan een tijd van genade worden, als we hem aan God toevertrouwen.

Jezus, in de aarde, is het zachte gelaat van een God die niet alle ruimte inpalmt. Het is de God die laat gebeuren, die wacht, die zich terugtrekt om aan ons de vrijheid te laten. Het is de God die vertrouwt ook wanneer alles afgelopen lijkt te zijn. En wij, tijdens die ingehouden zaterdag, leren dat we ons niet moeten haasten om op te staan: eerst komt stilstaan, de stilte onthalen, ons laten omhelzen door de grens.

Vaak zoeken we snelle antwoorden, onmiddellijke oplossingen. Maar God werkt in de diepte, met de trage tijd van het vertrouwen. Op die wijze wordt de zaterdag van de begrafenis de schoot waaruit de kracht kan ontspringen van een  onoverwinnelijk licht, dat van Pasen.

Geliefde broeders,

de christelijke hoop wordt niet uit lawaai geboren, maar in de stilte van het wachten vol liefde. Zij is niet de dochter van de opgewektheid, maar van de vertrouwvolle overgaven. Dat leert ons de Maagd Maria: zij vertolkt die verwachting, dat vertrouwen, die hoop. Wanneer we de indruk hebben dat alles ophoudt, dat het leven een onderbroken weg is, laten we dan Stille Zaterdag gedenken. Ook in het graf bereidt God de grootste verrassing voor.

Als we met dankbaarheid leren ontvangen wat voorbij is, dan ontdekken wij, precies in de kleinheid en in de stilte, dat God de werkelijkheid graag verandert, door alle dingen nieuw te maken door de trouw van zijn liefde. De ware vreugde komt voort uit volle verwachting, uit geduldig geloof, door hoop in liefde geleefd om eeuwig leven te worden.

Vertaald uit het Italiaans door Marcel De Pauw msc.