Tiende werelddag van de armen - 15 november 2026
Psalm 14 verwijst naar het drama van de verwoesting van de tempel van Jeruzalem. Toen voelde het volk zich van Gods nabijheid beroofd en kwam terecht in een ongeziene materiële en morele ellende. De paus ziet dit ook vandaag gebeuren: wie handelt alsof er geen God is, neemt ook niet Zijn goedheid en barmhartigheid in acht bij het streven naar zowel persoonlijke als maatschappelijke rechtvaardigheid. Zonder God staan mensen niet naast elkaar in relaties van wederzijds respect, maar staat de een boven de ander in relaties van overheersing en onderdrukking. Deze relaties zetten aan tot uitsluiting en misbruik, duwen mensen naar de rand van de samenleving en tasten hun waardigheid aan. Dit treft niet enkel afzonderlijke personen, maar hele volkeren: "Zij verslinden mijn volk alsof zij brood eten" (Psalm 14,4).
Allerlei mechanismen versmoren steeds meer de schreeuw van de armen en elke poging om hun eisen kenbaar te maken. De digitale wereld versterkt vooroordelen tegenover hen en vergroot de muur van onverschilligheid over hun situatie. Dan blijft slechts één weg blijft open: klagen bij God (vgl. Psalm 34,7), in de overtuiging gehoord te zullen worden, omdat God trouw en barmhartigheid is. Dat gebeurt ook vandaag en in de “volledige overgave bloeit het gevoel van de eigen waardigheid opnieuw op; ze herkennen zusters en broeders met wie zij hun dromen kunnen delen en hoop wordt stilletjes werkelijkheid”. Dat God een toevlucht is, is niet slechts een belofte, vervolgt de boodschap. Door de menswording van de Zoon is immers God zelf onder ons komen wonen. Door zijn gehoorzaamheid aan de Vader komt Hij ieder mens tegemoet en biedt een veilige schuilplaats. Door Jezus Christus is de toevlucht waarop wij hopen tastbaar en zichtbaar. God deelt in in de menselijke armoede tot aan het kruis.
Daarom is ook de Kerk, door haar eigen natuur, geroepen arm te zijn en een toevlucht voor de armen. “God heeft een voorkeursliefde voor de armen. De woorden van hoop en bevrijding van de Heer zijn allereerst tot hen gericht; zodat niemand - hoe arm of zwak ook - zich nog verlaten hoeft te voelen. Wil de Kerk werkelijk van Christus zijn, dan moet zij een Kerk van de zaligsprekingen zijn. Zij moet ruimte maken voor de kleinen, arm onder de armen leven en een plek zijn waar de armen een ereplaats krijgen (Dilexi Te, 21)”.
Zijn wij een teken van een God die een toevlucht is voor de armen?
Vervolgens worden vragen gesteld: “Zijn wij een teken van een God die een toevlucht is voor de armen? Zijn wij ons bewust van onze eigen armoede en verkiezen wij die boven onrechtvaardige rijkdom? Gaan wij naar de armen toe en ervaren we hun marginalisering? Luisteren wij naar hun gedachten en delen we hun hoop? Spreken we hun namen uit met goddelijke tederheid? Wekt onze naastenliefde in hen het verlangen naar gerechtigheid en bevrijding opnieuw op en houdt het hen in stand?” De vragen nodigen uit tot een gewetensonderzoek, om te ontdekken hoe meer we geroepen zijn om te doen voor de armen en hun bevrijding. Dan zullen we ook zien dat armen zelf een toevlucht worden voor anderen. Hun ervaring maakt hen immers bijzonder gevoelig voor een vernieuwde solidariteit in het licht van de uitdagingen van onze tijd. Zo “zijn wij de Kerk van de Heer, een Kerk van armen, allen kostbaar, allen geroepen, ieder drager van een uniek woord van God. Ieder is een gave voor de ander (Homilie, 17 augustus 2025)”.
De boodschap sluit ook aan bij de achthonderdste verjaardag van het overlijden van Sint-Franciscus van Assisi. “Toen hij als pelgrim naar Rome aankwam bij het graf van de apostel Petrus, werd hij diep geraakt door het lot van de bedelaars. Om hun lijden te begrijpen en te ervaren, trok hij zijn kleren uit, ruilde ze met de gerafelde kleren van een van hen, ging zitten om te bedelen en bracht de hele dag met hen door, met een vreugdevolle geest (vgl. Fonti Francescane, 1405-1406). Wij willen getuigen dat het ook vandaag mogelijk is dezelfde vreugde te ervaren wanneer wij ons in hun schoenen plaatsen en naar hen luisteren, in plaats van alleen maar over hen te spreken. Wie God als toevlucht heeft, heeft de vrijheid om profetische keuzes te maken, die getuigen van het feit dat alles van de grond af opnieuw kan worden bedacht, in nederigheid en broederlijkheid. Alleen zo kan een door arrogantie gewonde wereld helen.”
De paus besluit: “Ik heb er alle vertrouwen in dat deze tiende Werelddag van de Armen een belangrijke stap zal zijn om het gelaat te herontdekken van zoveel broeders en zusters die hun toevlucht zoeken bij God en ernaar verlangen zich thuis te voelen in onze gemeenschappen. Laten wij trouw blijven aan het Woord van God, dat ons oproept tot bekering van het hart. Moge de Maagd Maria, die in het gekruisigde lichaam van haar Zoon de liefde van God aanschouwde die de hongerigen met gaven vervult en de rijken met lege handen wegzendt (vgl. Lucas 1,53), voor ons ten beste spreken.


