Een zomers getuigenissenmoment

Door Tom Heylen, coördinator Missio België, en Marleen Palfliet, diocesaan medewerker Missiepastoraal bisdom Brugge

Met vreugde luisterden we naar drie dames die een project ondersteunen in Gambia, Malawi en Paraguay. Met woord en beeld kregen we een inkijk in hun project waar ze al jaren aan meewerken van hier, maar ook ter plekke.

Daarna was Pater van Scheut Germain Nsasi aan het woord. Een levensoverzicht waarbij de nadruk lag op hoe zijn roeping en zending gestalte heeft gekregen tot hier in België.

Zr. Lea vertoeft na de vlucht uit Bukavu nog steeds hier en wil ze vlug als mogelijk terug. Ze beantwoorde enkele vragen en zo kregen we inzicht in wat voor haar roeping en zending betekent reeds al die jaren in Afrika.

Tot slot bracht Pr. Dominique Ballegeer als verantwoordelijke voor Missiepastoraal een hommage aan en levensschets van zijn onlangs overleden vriend, priester in zending Roger Ponseele. 
 

Karine Haerinck van vzw Chabwino vertelt ons over haar betrokkenheid bij het project in Malawi. Wat begon als een schooltje voor 40 kleuters, groeide uit tot een grotere school en landbouwprojecten voor een grotere regio, in 9 dorpen in de buurt van Zomba. De pijlers waarop Chabwino bouwt zijn onderwijs, voedsel en in het bijzonder landbouw, gezondheid, klimaat aanpassingen, lokaal ondernemerschap en noodhulp. Dit alles met de bedoeling dat de bevolking zelf voorziend en duurzaam kan leven. Alles wat ze ondernemen is dus ook in nauwe verbondenheid met de lokale bevolking. 

Een van de grotere initiatieven is een irrigatieproject waarbij water wordt opgevangen in grote waterreservoirs om zo een tweede oogst te kunnen garanderen. Dit project is een samenwerking met de vzw Humasol en de universiteit Gent. Wat gezondheidszorg betreft ligt de focus op wondzorg, preventie van malaria en brillen waarbij geregeld oogartsen ter plekke gaan.

En op school wordt niet alleen kennis bijgebracht, ook elementaire dingen wordt de kinderen eigen gemaakt, zoals tanden poetsen.
Het inspirerende verhaal van Karine toont dat er veel mogelijk is als de handen in elkaar worden geslagen. Samen worden er bruggen gebouwd waardoor de levenskwaliteit van de lokale bevolking aanmoedigt om verder te doen.
 

Voor het project Centro Educativo Pa'i Puku in Paraguay vertelt Hilde Vanhuele enthousiast hoe ze het beleeft. De inspiratie kreeg ze van haar tante, die haar leven wijdde aan het initiatief en ook in Paraguay, vlak bij het centrum, haar laatste rustplaats kreeg. Het is nog steeds een plek waar de jongeren even tot rust kunnen komen.

Wat ooit – ondertussen 60 jaar geleden - begon als een initiatief van een pater die kinderen onderdak en onderwijs gaf, kent nog steeds dezelfde doelstelling. Aanvankelijk, nu reeds tientallen jaren geleden, bouwde de pater een klein verblijf voor enkele kinderen aan zijn kerkje. Ondertussen groeide het project uit tot internaat met bijbehorende school voor meer dan 400 kinderen. De kinderen komen van heinde en verre voor negen maanden naar het centrum om er samen te leven en onderwijs te genieten. 24 op 24 samenzijn betekent natuurlijk ook dat er naast de lessen ook andere taken moeten gebeuren. Op deze manier bereiden de kinderen en jongeren zich voor op hun latere leven.

Het is dus een initiatief dat daar letterlijk uit de voegen gebarsten is en dus ondertussen verschillende gebouwen telt. Opvang van water is er ook van groot belang. Tussen de daken van de gebouwen is een buizennetwerk opgezet om het regenwater te verzamelen in grote waterreservoirs.
Onderwijs betekent ook het leren van de lokale talen, zodat de band met hun familie er zeker is. Het gaat van kleuteronderwijs tot het leren van vaardigheden om later zelfstandig de boterham te kunnen verdienen. Snit en naad is er een mooi voorbeeld van, in deze lessen leren ze zelf stoffen decoreren en ermee (dans)kledij maken. Ook haartooi, elektriciteit, schrijnwerkerij, land- en tuinbouw en koken horen erbij als je negen maanden van huis weg bent. De vaardigheden die bij ons vaak van thuis worden meegegeven, zijn in Pa’i Puku geïntegreerd in de ‘miniatuur-samenleving’ die in het centrum wordt ‘georganiseerd’. 

Waar vroeger negen maanden weg van huis letterlijk genomen werd, komt nu de familie af en toe op bezoek zodat ze zien wat er allemaal gebeurt en hoe de jongeren opgroeien naar een zelfstandig leven doorheen het schooljaar. 

Dit jaar bestaat Centro Educativo Pa'i Puku 60 jaar en dat werd gevierd met alle toeters en bellen:

En Peggy Deleu van vzw De zwaluw – The swallow neemt ons mee op een reis naar Gambia waar met het project The swallow aan samenlevingsopbouw wordt gewerkt, met onderwijs als kernelement. De pijlers hierbij zijn gezondheid & voedselzekerheid, een schone en gezonde schoolomgeving, welbevinden, verbondenheid en betrokkenheid. Ze wordt op school gezorgd voor dagelijks een verse maaltijd en met een verpleegkast is het nodige materiaal er voor de eerste kleine zorgen bij accidentjes.

Op school ligt er een sterke nadruk op kwalitatief onderwijs, maar daarnaast worden essentiële levensvaardigheden en respect voor elkeen hoog in het vaandel gedragen. De school is dus meer dan een school, zo is er ook een schooltuin waar de knepen van groente- en fruitteelt worden eigen gemaakt en waarvan de oogst gebruikt wordt door het kookteam van de school.

Naast het schooljaar zijn er ook ‘camps’ in de schoolvakanties, is er de Mbooloo-club op zaterdag en op vrijdag actieve workshops voor kleuters. In de school is er ook een computerklas opgezet met KUBO, een innovatief educatief platform dat gebruik maakt van open onderwijsmaterialen (OER) om gepersonaliseerde leerpaden te creëren voor leerlingen in kansarme gebieden. En ‘the mothers’ club’ leert moeders batikken om zo unieke stoffen en kleding te maken en meer zelfvoorzienend te worden.

The swallow is ook een vormingscentrum waar workshops voor leerkrachten uit andere scholen worden georganiseerd. Het wil een onderzoek- en experimenteercentrum voor pedagogische methodes en een motor voor het vernieuwen van het Gambiaanse onderwijs zijn. 

Ondertussen werd er ook op andere terreinen niet stilgezeten. Zo is er geïnvesteerd in een project om bijvoorbeeld mango te drogen, om deze vruchten langer te kunnen bewaren. Aanvankelijk gebeurde dat in de zon, momenteel ook in een oven verwarmd met zonnepanelen. Hierdoor wordt ook de lokale markt een afzetgebied voor deze vruchten. Een belangrijke stap in zelfredzaamheid. 

Dichter bij huis is pater Germain Nsasi Yengo een missionaris die zich inzet voor de Kerk in België. Onder de noemer van universele broederlijkheid getuigt ‘petit Germain’, zoals hij zichzelf noemt, hoe een lezing van pater Michel Decraene zijn roeping inspireerde en hem zo bracht tot wie hij nu is.

Het begon in Boma (DR Congo) waar hij geboren werd uit een Congolese moeder en een vader uit Angola. Zijn opleiding tot priester en scheutist verliep ‘volgens de boekjes’: postulaat, filosofie, noviciaat, theologie, missionaire zending en een taalverblijf in Nairobi om zo ook Engels (naast het Frans, ook een officiële taal van de congregatie van Scheut) te leren. Na een pastorale stage in Kutu-Lonkesa van drie jaar, als missionaris in de katholieke missie, volgde in februari 2023 zijn priesterwijding in de kathedraal Notre-Dame-du-Congo in Kinshasa. Hij was nog even actief in Congo als parochieherder, maar zijn zending bracht hem naar België. Germain noemt het ‘een nieuwe missie in een nieuw land’. De uitdaging omschrijft hij als volgt: ‘Waar de Kerk op de proef wordt gesteld, krijgt de missie haar volle betekenis. 

Waar hij in Congo nog 206 vormelingen en eerstecommunicanten ontmoette in een werkjaar komt hij hier terecht in de pastorale eenheid Maria-Magdalena in Zwevegem met een kleine 30 vormelingen en eerstecommunicanten. Nederlands wordt zijn 'derde taal van de congregatie’. Hij heeft onze taal echter al goed onder de knie. Zijn volgende missie wordt de geloofsgemeenschap in Oostende waar ‘petit Germain’ zich zal ontfermen over de lokale geloofsgemeenschap. Zijn slotzin van deze voorstelling ‘Het is Gods werk, en Hij zegent het’ zal hem inspireren en uitdagen.

Zuster Lea Oosterlinck, zuster van de Heilige Familie van Helmet uit Tielt, sluit de reeks persoonlijke getuigenissen af met haar zoektocht naar haar roeping als zuster én als missionaris.

Toen ze haar vader vertelde dat ze religieuze wilde worden bij de Heilige Familie was zijn reactie: ‘Goed, maar je gaat niet ver, hé!’ Ze zei: ‘Nee, hoor!’, want haar hart zei haar ook dat niet te doen: Tielt, West-Vlaanderen, zelfs wat verder in Brussel was prima voor haar… en voor hem. Er volgde 25 jaar lesgeven in Tielt. Na die kwarteeuw, wilde ze iets nieuw. Haar energie voor de klas geraakte stilaan op. Net toen kwam de vraag van een Congolese zuster om in Noord-Kameroen een internationale gemeenschap te beginnen. Voor haar een uitdaging waard en ze trok naar Afrika. Voor zuster Lea begon haar tweede leven er met een klein basisschooltje, samenwerking in de parochie, een klein dispensarium… Het groeide er uit tot een mooie en zinvol avontuur met de plaatselijke bevolking. Er kwam echter abrupt een einde aan dat verhaal toen Boko Haram er kwam. Noodgedwongen moesten ze Kameroen verlaten en keerde ze terug naar Tielt.

Gelukkig kreeg ze van de algemene overste een nieuwe uitdaging. Ze sprak haar over Congo en Rwanda: ‘We hebben er verschillende gemeenschappen. Bezoek ze, met hun activiteiten en dan zien we wel. Zuster Lea vertrok voor een zogenaamde inleefperiode naar Bukavu, maar als snel kwam haar antwoord: ‘Dat is het! Ik wil hier graag blijven.’ Dat is nu 10 jaar geleden. Ze gaf er 9 jaar godsdienst aan laatstejaars van het secundair onderwijs. Voor haar een nieuwe uitdaging, want in Tielt gaf ze geen godsdienst. Na 9 jaar zocht ze er een andere uitdaging en ging er helpen in de schoolbibliotheek.

In februari keerde ze terug naar Tielt omwille van de onveilige situatie in Bukavu tussen de M23-rebellen en lokale gewapende groepen. Twee Congolese zusters en haar eigen communicatie via mail en Whatsapp houden haar er mee op de hoogte van de situatie. Ondertussen is het rustiger in de steden en beslist zuster Lea om in augustus terug te keren: “Er is iets in me dat me terugstuurt. Ik kan het moeilijk uitleggen, maar misschien kan ik het de inspiratie van de Geest of de Voorzienigheid noemen, die me al zo vaak geleid heeft! Dat is mijn overtuiging, vanuit mijn concrete ervaringen!”

Tot slot sluit Pr. Dominique Ballegeer de namiddag af met een hommage aan de onlangs overleden priester in zending Roger Ponseele die hij zelf ook jaren kende in El Salvador.

Pr. Roger die zoveel jaar in de voetsporen en in de geest van zijn grote voorbeeld Mgr. Romero de mensen in El Salvador bijstond. Hij was een van hen geworden. De spirit van Roger was ook hier in Vlaanderen voelbaar in de vele basisgroepen die hij mee bezielde. Hij zal verder leven in de harten van de mensen hier en ginds. Hij is begraven in El Salvador als een van hen. Pr. Roger verlegde meer dan een steen in de rivier en hij zei altijd dat er een negende zaligspreking was: Zalig de koppigaards die altijd voortdoen! 

Allemaal verhalen en getuigenissen om stil van te worden. Zoveel goeds dat wordt gedaan aan mensen die anders geen toekomst zouden hebben. Het is goed om daarvan te getuigen en daarvan getuige te zijn! Moge ons luisterend oor en bezielde aandacht hen verder sterken in hun werk en zending.