Stijn in Rome: 'De hoop van de armen wordt nooit teleurgesteld'

Rome is een bijzonder mooie stad met een geschiedenis van meer dan 2000 jaar. De vele mooie kerken, monumenten en archeologische sites getuigen daarvan. Het is dan ook een grote vreugde om er te mogen wonen en studeren.

Het duurt echter niet lang vooraleer je ook geconfronteerd wordt met een ander gezicht van Rome: de armoede waarin een deel van haar inwoners leeft.

Vooral ’s morgens vroeg of ’s avonds zie je heel wat daklozen in de portieken van kerken, rond het grote treinstation Termini of op tal van andere overdekte plaatsen. Ze proberen er te slapen op enkele stukken karton en bedekken zich met dekens. Op heel wat toeristische trekpleisters vind je ook bedelaars. Ze hebben een foto van hun kinderen bij zich, tonen een lichamelijk gebrek of zitten gewoon langs de kant van de weg in de hoop dat een vrijgevige voorbijganger hen iets geeft. Het grote contrast tussen beide realiteiten is behoorlijk confronterend.

Op zondag 17 november stonden de armen wereldwijd centraal in de Kerk. Paus Franciscus besliste immers enkele jaren geleden dat op de voorlaatste zondag van het liturgisch jaar voortaan de Werelddag van de Armen zou plaatsvinden. Dit jaar was het de 3de keer dat deze dag gevierd werd.

De bedoeling is om als christenen de armen in onze gemeenschappen te ondersteunen, maar vooral om tijd te maken om hen echt te ontmoeten.

Het is vooral de arme zelf die centraal staat als persoon. Als thema werd dit jaar gekozen voor een vers uit psalm 9: de hoop van de armen zal nooit teleurgesteld worden.

In Rome werden er heel wat projecten georganiseerd. Zelf heb ik vooral deze op en rond het Vaticaan meegemaakt. De reeks initiatieven begon op zaterdagavond 9 november met een concert voor en met de armen in de Paulus VI-aula. Er werd dit jaar vooral filmmuziek gebracht, met onder andere het bekende lied Preferisco il paradiso uit de gelijknamige film over het leven van de heilige Filippus Neri, en de prachtige muziek uit de Italiaanse films Pinocchio en La vita è bella. Het was een heel mooie avond, waarvan de armen echt hebben genoten!

Het was immers niet alleen maar een benefietconcert ten voordele van de armen, maar een avond waar zij aanwezig waren als eregasten.

Via tal van vrijwilligersorganisaties werden zij dan ook uitgenodigd om erbij te zijn en helemaal vooraan plaats te nemen.

(lees onder de foto's verder)

Er was daarnaast ook oog voor de acute noden van vele armen. Op het Sint‑Pietersplein was er een week lang een medisch centrum waar verschillende dokters en specialisten gratis ter beschikking stonden van de armen. Er was onder andere aandacht voor de behandeling van de voeten en voor hart- en huidaandoeningen.

Op zondag 17 november was er om tien uur in de Sint-Pietersbasiliek een eucharistieviering voorgegaan door de paus. Er waren opnieuw heel wat armen aanwezig, samen met vele vrijwilligers en religieuzen die zich inzetten voor de armen.

Met enkele priesters van het Belgisch College hadden we het geluk te mogen concelebreren.

Het is vooral in deze pontificale vieringen met de paus met rond hem bisschoppen en priesters uit de hele wereld dat ik op een heel bijzondere manier de verbondenheid met de universele Kerk aanvoel. Na de consecratie wordt in het eucharistisch gebed altijd gebeden dat de heilige Geest ons als gelovigen één mag maken om het ene Lichaam van Christus te worden. Op deze grote vieringen wordt dit allemaal nog net iets concreter.

Er was als Belg echter nog een extra reden om zeker aanwezig te zijn tijdens deze viering.

Speciaal voor deze dag was het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Banneux, de Maagd der Armen, overgebracht naar de Sint-Pietersbasiliek.

Enkel spijtig dat Banneux of de speciale aandacht voor de armen in deze mooie bedevaartsplaats niet vermeld werden tijdens de eucharistieviering of in het misboekje. In zijn homilie waarschuwde paus Franciscus onder andere voor twee gevaren: het gevaar van de haast die ons onze naaste doet vergeten en het gevaar van het egocentrisme. Als antigif nodigt Jezus ons uit om onze ogen te richten op wat niet voorbijgaat: God en onze naaste, en om de taal van ‘jij’ te spreken in plaats van ‘ik’. Het is hierin dat de armen ons ook echt kunnen helpen. Zij rekenen immers niet op eigen verdiensten, maar spreken al de taal van ‘jij’.

Na de eucharistieviering mochten zo’n 1.500 armen aan tafel gaan met paus Franciscus in de Paulus VI-aula. Eén van hen, Mirko, vertelde me achteraf vol enthousiasme dat hij echt genoten had van de dag. Doorgaans heeft hij het gevoel dat de dagen voorbijgaan zonder dat hij iets te doen heeft. Hij voelt zich overbodig.

De uitnodiging om met de paus aan tafel te gaan had Mirko even zijn waardigheid als mens teruggegeven.

Hij voegde eraan toe dat hij de paus goed in de gaten had gehouden en dat hij hetzelfde had gegeten als iedereen. Enkel de tiramisu had de paus aan zich voorbij laten gaan. Een beetje later vertelde een zuster van de Missionaries of Charity me dat ook de vrouwen die bij hen inwonen op zondagmiddag heel enthousiast waren teruggekeerd. Ze hadden strategisch een plaats aan de ingang van de zaal gekozen en zagen paus Franciscus zo elke keer voorbijkomen als hij de zaal binnen of buiten ging. Enkele vrouwen werden geïnterviewd en zo nog meer bevestigd dat ze ook echt meetellen en belangrijk zijn.

Het mooiste bewijs van het succes van deze dag was dat de vrouwen al zingend waren teruggekeerd naar huis.

Dit is dan ook wat ik zelf zal onthouden van deze dag: onze taak als christen is niet alleen maar om mensen in nood materieel te steunen. Het is in de eerste plaats hen als unieke personen blijven zien, kostbaar in Gods ogen.