Kerk in de wereld

Toen ik in 2004 de eerste keer als bisschop de eucharistieviering voorging in mijn geboortedorp Tielen, zei monseigneur Paul Van den Berghe, de toenmalige bisschop van Antwerpen:

Vergeet niet dat je niet alleen bisschop bent van het bisdom Gent, je bent ook medeverantwoordelijk voor de wereldkerk.

Vanuit mijn vroegere taak in het hoofdbestuur van de salesianen in Rome reisde ik de wereld rond. Ik kon dus wel vermoeden wat die uitspraak betekent.

Elke context is anders. Wanneer je in Benin of Togo in de wijken rondloopt, ontdek je de Voodoo en andere spirituele bewegingen. In Colombia word je meegetrokken naar een sloppenwijk waar geweld en afrekening hoogtij vieren, maar evengoed is er in de hoofdstad Bogotá een grote parochie die volop huizen bouwt voor de armen. In het Amazonegebied van Brazilië wordt de missionaris geconfronteerd met het geloof in de aanwezigheid van lokale geesten. En in Azerbeidzjan, waar twintig jaar geleden slechts tachtig katholieken waren, werd onlangs de eerste bisschop gewijd. In de zogenaamde moslimlanden zal de kerk dan weer een andere strategie moeten aanwenden om aanwezig te zijn.

De kerk legt dan ook wereldwijd accenten die met de cultuur en de geschiedenis van elk land of volk verbonden zijn.

In Latijns-Amerika spreekt men van de theologie van de bevrijding, in Brazilië bruist het van muziek en zang, terwijl in het hooggebergte van Bolivia een zwijgzaam publiek de vieringen meemaakt. In India heeft men een typisch Indische liturgie uitgewerkt, in Zuid-Afrika is de aandacht gevestigd op het bestrijden van Apartheid, terwijl men zich in West-Europa bewust is van de secularisatie en de ontdekking van het individu. De permanente diakens, die in het westen meestal gehuwd zijn, doen in vele landen de wenkbrauwen fronsen. Terwijl wij soms amper weten dat in Grieks-katholieke kerken die onder het gezag van de paus staan, ook gehuwde priesters zijn. Al die diversiteit bestaat al in het vroege christendom.

Eenheid in verscheidenheid

Het geloof heeft op die manier een verschillend gelaat in vele landen. De universaliteit van de katholieke kerk bestaat er niet in dat men allemaal helemaal hetzelfde doet. Wel vieren we in de eucharistie op dezelfde manier. Het is wezenlijk dat inderdaad iedereen, waar hij of zij ook gaat, zich herkent in de liturgische tekenen van brood en wijn. Kijken we ruimer naar de christelijke kerken, dan is de meest voor de hand liggende band van eenheid: de Schrift. We lezen dezelfde Bijbel. Protestantse bewegingen baseren zich meer en bijna uitsluitend op de Schrift, terwijl wij in onze contreien nog veel inspanningen moeten leveren om de Bijbel ingang te doen vinden in het christelijk leven van onze gemeenschappen.

Boven alle culturele en sociale verschillen heen blijft het van belang dat we als gedoopten eenzelfde verrezen Christus ontmoeten, dezelfde Schrift lezen en dienstbaar van Hem getuigen – met voorkeur voor de armen. Zo zijn we authentiek zijn Volk in de wereld.

+ Luc Van Looy

Deze brief verschijnt in het februarinummer van het diocesaan tijdschrift KERKPLEIN met als thema Leven in de wereldkerk - Abonneren kan hier (12 euro voor 4 nummers) - contact: kerkplein@kerknet.be