Pelgrimeren naar een heilige plaats of een bedevaartsoord?

Voor een pelgrimstocht is de reis belangrijkere dan de bestemming. Toch wordt door vele pelgrims de aankomst in de heilige plaats als een belangrijke gebeurtenis beschouwd. Wanneer kom je aan op een heilige plaats en wanneer is dat een ‘echt’ bedevaartsoord? Waarin verschilt een bedevaartsplaats als de Virga Jesse in Hasselt bijvoorbeeld van een gewone heiligenverering in een buurtkapel of in de parochiekerk? Wat voor de ene misschien een gewone devotieplaats is ‘om de hoek’, kan voor de andere een betekenisvol genadeoord zijn waarvoor een reis(je) moet ondernomen worden.

Wanneer is een heilige plaats een bedevaartsoord?

Om discussie en de factor willekeur te vermijden heeft Peter Jan Margry  5 criteria ontwikkeld waaraan een bepaalde plek moet voldoen om als ‘bedevaartsplaats’ gekwalificeerd te worden.

1. Een specifieke, in principe vast verankerde, heilige locatie of ruimte.
2. Mensen bezoeken deze plek vanuit een religieuze motivatie. Zij komen hun ‘devotie betuigen’ omdat zij hier de aanwezigheid van God en/of heiligen op een bijzonder manier ervaren.
3. Bezoekers van deze plek richten hun aandacht mede of bij voorkeur op een bepaald cultusobject, bijvoorbeeld een miraculeus beeld of reliek.
4. Deze plek steunt op een eigen traditie gedurende een reeks van jaren, decennia of zelfs eeuwen. Zo’n traditie wordt gekenmerkt door bijvoorbeeld een jaarlijkse feestdag, het verrichten van bepaalde rituelen of het meenemen van pelgrimssouvenirs.
5. Bezoekers moeten een bepaalde afstand afleggen en bovenal een (mentale én geografische) grens overschrijden, om de heilige plek te bereiken. Maar een dichtbij gelegen bedevaartplaats is niet minder een bedevaartplaats dan een ver weg gelegen bedevaartplaats.

Bron:
P.J. Margry, 101 Bedevaartplaatsen in Nederland, Uitgeverij Bakker, 2008.