Nultolerantie voor seksueel misbruik - Kerk zet 30 jaar strijd met nieuw beleidsplan intens verder

Morgen, dinsdag 3 maart 2026, zendt Canvas “Brief aan de paus” uit, als opvolging van de reeks Godvergeten. Aartsbisschop Luc Terlinden werkte aan deze documentaire mee als referent seksueel misbruik van de katholieke Kerk in België.

Aartsbisschop Terlinden: “Elk misbruik is onaanvaardbaar. En de Kerk heeft in verband met seksueel misbruik in haar midden in het verleden gefaald. Ik heb dat eerder al gezegd en ik zeg het opnieuw in de uitzending van morgenavond. De Kerk had zonder enige aarzeling en voluit moeten opkomen voor de slachtoffers en elk misbruik met alle mogelijke middelen moeten bestrijden. Maar dat gebeurde helaas te weinig, omdat er ongeloof was, het werd onderschat, of om de goede naam hoog te houden. Onze bisschoppen hebben daarvoor herhaald hun verontschuldigingen aangeboden. Ze erkenden het levenslange leed van de slachtoffers en spraken hun oprecht medeleven met hen uit. We zullen dit blijven doen en we zullen onze verantwoordelijkheid blijven nemen.”

De indruk leeft nochtans dat de Kerk in al die jaren weinig of niets zou hebben gedaan om dit medeleven concreet te maken. Terwijl er begrip is voor het standpunt van sommige slachtoffers dat de Kerk onvoldoende deed, heeft ze echter sinds 1997 en vooral sinds 2010 wel degelijk heel wat initiatieven genomen om slachtoffers van voor Justitie verjaarde feiten te erkennen, werk te maken van preventie en daders te straffen.

Dertig jaar ommekeer en actie

De ommekeer kwam dertig jaar geleden naar aanleiding van de zaak-Dutroux. De katholieke Kerk in ons land richtte in 1997 twee contactpunten op voor de melding van seksueel misbruik in een pastorale relatie. In januari 2000 werd een commissie geïnstalleerd voor de behandeling van de klachten, onder de leiding van een onafhankelijke magistraat. De klachten werden opgevolgd en resulteerden onder andere in financiële compensatie voor slachtoffers. In 2010 werd een nieuwe commissie ingesteld onder de leiding van kinderpsychiater professor Adriaenssens.

In de nasleep van het schandaal rond Roger Vangheluwe werd in 2010 een bijzondere Kamercommissie opgericht die in haar eindrapport een hele reeks aanbevelingen formuleerde. Alle voorstellen die de commissie in haar eindrapport van 2011 formuleerde, maakten de bisschoppen tot hun programma en zij voeren het tot op vandaag onverkort uit.

De hoofdaanbeveling aan de Kerk was de oprichting van een centrum voor arbitrage. Opdat ook slachtoffers van voor Justitie verjaarde feiten alsnog konden worden gehoord en erkend en indien gewenst een financiële compensatie konden krijgen. De hoogte van de bedragen werd afgestemd op de praktijk van de rechtbanken. Zo kwam er een gelijke berechtiging tussen verjaarde en niet-verjaarde feiten. 

Op voorstel van het Parlement konden slachtoffers zich melden tot eind 2012. De kerkelijke opvangpunten zijn daarna blijven verder werken, volgens dezelfde principes. Er zijn bijna 1.600 meldingen tot op heden: 628 via de arbitrage en intussen 963 via de kerkelijke meldpunten (cijfer 30 juni 2025). 972 slachtoffers zijn op dit ogenblik erkend en vergoed. In totaal heeft de katholieke Kerk in ons land tot nu toe (eind februari 2026) negen miljoen euro betaald aan slachtoffers.

Algemeen wettelijk kader

Na de uitzendingen van Godvergeten werden opnieuw parlementaire commissies opgericht. Een belangrijke aanbeveling in hun eindrapporten (2024) is dat er een algemeen wettelijk kader moet komen voor alle slachtoffers van seksueel misbruik.

Aartsbisschop Terlinden: “De katholieke Kerk steunt dit voorstel voluit en we hebben dit herhaaldelijk al zelf bij de regering aangehaald. De Kerk vraagt een gelijke behandeling van alle slachtoffers van seksueel misbruik. Overmorgen, woensdag 4 maart, heb ik daarover trouwens, samen met slachtoffers, een gesprek met minister Verlinden.”

Op basis van de vele gesprekken met slachtoffers en in erkenning van hun urgente nood aan psychologische zorgen, besliste de Kerk een bijkomende ondersteuning van 3.000 euro aan te bieden aan elk in de Kerk erkend slachtoffer van voor Justitie verjaarde feiten, bedoeld om psychotherapeutische zorg toegankelijker te maken, in afwachting van het definitieve kader door de overheid. Meer dan 550 overlevers hebben sinds de aankondiging ervan in oktober 2025 die steun aangevraagd en ontvangen.

Nultolerantie voor misbruik is de norm, uitgewerkt in diverse brochures en in de Gedragscode voor wie werkt in een pastorale context. Recente of acute feiten die vandaag naar boven komen, worden kordaat aangepakt en er geldt een meldingsplicht. Het parket wordt ingelicht, de vermoedelijke dader geschorst en er worden bijkomende preventieve maatregelen genomen. Ook het Dicasterie voor de Geloofsleer in Rome wordt standaard ingelicht en een kerkelijk onderzoek wordt gestart.

Ook werd een multidisciplinaire Raad van Toezicht opgericht in 2016. Die adviseert over het lot van zowel plegers van verjaarde feiten als veroordeelde daders na het uitzitten van hun straf, alsook over welke taken zij eventueel nog kunnen opnemen. Voor Roger Vangheluwe drongen de bisschoppen sinds 2010 veelvuldig aan op een zwaardere straf. In maart 2024 gaf paus Franciscus de opdracht hem tot de lekenstaat terug te zetten.

In de strijd tegen seksueel misbruik in de katholieke Kerk werd in het voorjaar van 2025 een nationale coördinator benoemd in de persoon van Jessika Soors. Zij coördineert en implementeert autonoom het beleid van de katholieke Kerk ter zake. Zij heeft met vele actoren op het veld contact opgenomen en er vonden meerdere ontmoetingsdagen met overlevers plaats.

Nieuw beleidsplan

In december 2025 stelde Jessika Soors het nieuwe beleidsplan tegen seksueel misbruik binnen de Kerk voor. De nadruk ligt op structurele hervormingen, sterke preventie en participatie van slachtoffers.

Het plan plaatst slachtoffers centraal. Zij werden betrokken bij de opmaak ervan en krijgen inspraak in de verdere uitvoering.Er wordt eensamenwerking met Moderator vzw uitgebouwd, forum voor herstelrecht en bemiddeling. Slachtoffers wordenautomatisch geïnformeerd over hun rechten en over mogelijkheden tot bijstand. Er komt een laagdrempelig aanbod van lotgenotengroepen voor slachtoffers. Er komt ookspirituele begeleiding voor de slachtoffers die hier nood aan hebben.

In elk bisdom en voor de Franstalige en Nederlandstalige koepels van religieuze congregaties en ordes zorgt een lokale coördinator voor een kwaliteitsvolle preventieve aanpak. Alle medewerkers en vrijwilligers volgen verplichte vormingrond integriteit, grenzen, traumasensitief werken en het herkennen van signalen van misbruik. 

Het integriteitsbeleid wordt versterkt met een meldingsplicht voor medewerkers die het voorwerp zijn van een strafonderzoek of veroordeling. De digitalisering van het celebret, het document dat een priester toestemming verleent om de eucharistie te vieren, is een bijkomend veiligheidsinstrument dat ervoor zorgt dat enkel priesters zonder klachten of veroordelingen aan de slag kunnen.

Bestaande herdenkingsinitiatieven in de periode van 18 november, VN-dag voor slachtoffers van seksueel misbruik, worden aangevuld met een niet-liturgisch aanbod. Slachtoffers kunnen deze herdenkingsmomenten en -plaatsen mee vorm geven.

Eenklokkenluidersprocedure moet het melden van vermoedens van misbruik door getuigen vergemakkelijken, zonder angst voor maatregelen die de melder zelf zouden treffen.

Er komt een uniforme procedure om alle relevante documenten en dossiers van misbruik te archiveren.

Aanstaande woensdagvoormiddag 4 maart heeft een nieuw overleg plaats met minister Annelies Verlinden over de uitvoering van de aanbevelingen van de parlementaire commissies van 2024 over seksueel misbruik in de Kerk. Naast een delegatie slachtoffers zullen ook aartsbisschop Luc Terlinden en nationaal coördinator Jessika Soors deelnemen.

Alle informatie over hoe misbruik in de katholieke Kerk in België melden vind je op deze pagina alsook een overzicht van alle stappen die de katholieke Kerk in België reeds nam in de strijd tegen seksueel misbruik.