Stijgend aantal (jong)volwassen doopkandidaten: verslag Eurocat in Wenen

Begin oktober kwamen in Wenen de verantwoordelijken voor het catechumenaat uit tien Europese landen samen. Ook de Lutheraanse Kerk in Zweden en de universitaire parochie van Praag waren vertegenwoordigd. In die laatste gemeenschap begeleidt de bekende theoloog Tomáš Halík jaarlijks meer dan honderd jongvolwassenen naar de initiatiesacramenten. De Franse kardinaal Jean-Marc Aveline (Marseille) gebruikte vorig jaar voor deze onverwachte groei een mooi beeld: de Kerk heeft haar deuren geopend, maar de catechumenen komen onverwacht langs de ramen binnen.

Verheugende cijfers 
De Belgische cijfers spreken voor zich. In 2026 werden 689 volwassenen gedoopt, tegenover 534 in 2025 en 362 in 2024. Op twee jaar tijd is het aantal dus bijna verdubbeld. Ook elders in Europa zijn de cijfers opmerkelijk. Spanje telde dit jaar 14.000 volwassenendoopsels. In Italië groeide het catechumenaat met 15 procent, hoewel daar nog altijd 76 procent van de baby's katholiek wordt gedoopt. In Wenen steeg het aantal catechumenen tussen 14 en 20 jaar van vijf in 2022 tot 49 in 2026. De groei kent uiteenlopende achtergronden in elk land. Er bestaat dus niet één Europees verhaal, en natuurlijk ook niet één geschikte vorm van begeleiding.

Belangrijke uitdagingen
Dit vreugdevolle gebeuren stelt geloofsgemeenschappen natuurlijk ook voor meerdere uitdagingen. De belangrijkste pastorale uitdaging ligt na de paaswake waarin deze (jong)volwassenen de initiatiesacramenten ontvangen: hoe kunnen pasgedoopten, de zogenaamde neofieten, meer en meer verder groeien in geloof en in verbondenheid met een geloofsgemeenschap, zoals elke christen blijft groeien in geloof. Franse onderzoeksresultaten bieden hoop. Van de bevraagde neofieten voelde 72 procent zich na het doopsel gesteund door familie, vrienden of de geloofsgemeenschap. Bijna de helft, 49 procent, nam elke zondag deel aan de eucharistie. Veertig procent was actief in activiteiten van een geloofsgemeenschap. Wel is voorzichtigheid nodig: wie afgehaakt is, zal minder gemakkelijk deelnemen aan zo'n bevraging.
In Praag blijft daarom na het tweejarige catechumenale traject een werking voor pasgedoopten bestaan (‘alumni-werking’). Ook in Oostenrijk worden maandelijkse Bijbelavonden georganiseerd voor neofieten, zowel digitaal als fysiek, in combinatie met vieringen en maaltijden. Een belangrijke les uit de Europese uitwisseling: het catechumenaat is best een brede weg met aandacht voor vele aspecten van christen zijn samen: liturgie, gemeenschap, diaconie en persoonlijke begeleiding.

Voorzichtig met conclusies
Betekenen deze cijfers dat Europa aan het begin staat van een religieuze heropleving? Die conclusie zou voorbarig zijn. In Wenen werd kort ook recent onderzoek van socioloog Ibe Decuypere (Universiteit Gent) voorgesteld. Zijn onderzoek naar catechumenen en volwassen vormelingen in Vlaanderen en Brussel bevestigt de opmerkelijke interesse voor het christelijk geloof. Tegelijk waarschuwt hij voor te grote conclusies op basis van een beperkte steekproef. Mogelijk speelt ook een inhaalbeweging na de coronajaren mee. Is er sprake van een tijdelijke weersverandering of van een blijvende klimaatverandering? Verder onderzoek moet dat uitwijzen. En ook het Belgische nationale synodale thema Nieuwkomers in de geloofsgemeenschap sluit rechtstreeks aan bij deze ontwikkeling (zie www.synode.be). Zijn onze geloofsgemeenschappen klaar om deze nieuwkomers hartelijk te ontvangen? En staan we ervoor open om ons door hun geloofsweg te laten verrijken?

Bart Willemen, secretaris van de Interdiocesane Commissie voor Catechese

b.willemen@interdio.be