Operatie Kelk. Vijftien jaar na de grootste gerechtelijke actie tegen seksueel misbruik binnen de Kerk blijft de naam als een mokerslag weerklinken. De beelden van talloze dozen die de lucht in vlogen, toen de speurders met veel vertoon en voor de camera het aartsbisdom binnenvielen, staan in het collectieve geheugen gegrift.
Vijftien jaar later blijft een bittere vaststelling over: Operatie Kelk blijkt een lege doos, de raadkamer verklaarde met veel minder vertoon de strafvordering in Operatie Kelk vervallen. Er zijn eigenlijk alleen maar verliezers.
In de eerste plaats de slachtoffers. Mensen die ooit vertrouwen hadden in een priester of religieus, en dat vertrouwen op de gruwelijkste manier zagen beschaamd. Mensen van wie het leven onherroepelijk getekend werd. En mensen die, toen ze eindelijk de moed vonden om te spreken, opnieuw de deur in het gezicht kregen. De Commissie Adriaenssens, waarin sommigen nog een sprankel hoop vonden, verdween in één klap. Anderen werden meegesleurd in een eindeloze juridische lijdensweg die nergens toe leidde.
Ironisch genoeg voorspelden de kranten amper een paar dagen na de inval al dat Operatie Kelk misschien wel een maat voor niets zou worden. ‘Tot zover dus Operatie Kelk’, viel op 14 augustus 2010 al te lezen in Het Laatste Nieuws.
De Kerk heeft – mede onder druk van de onthullingen en de samenleving – duidelijke stappen gezet.
Is er dan helemaal niets gebeurd? Gelukkig wel. De Kerk in België heeft haar beleid en aanpak versterkt, mede op basis van de aanbevelingen van de toenmalige Kamercommissie. Er werd een arbitragecentrum opgericht dat honderden meldingen behandelde. Kerkelijke opvangpunten blijven actief om slachtoffers te ondersteunen. Er is een strikt nultolerantiebeleid, met duidelijke preventiemaatregelen en onmiddellijke schorsingen bij nieuwe meldingen.
Wat betreft het daderbeleid volgt de Kerk een strikte aanpak: alle misdrijven worden gemeld aan justitie, daders worden geschorst en onder kerkelijk toezicht geplaatst. Een Raad van Toezicht geeft advies over de opvolging van veroordeelde daders. Dat beleid wordt telkens geëvalueerd en geactualiseerd.
De Kerk heeft – mede onder druk van de onthullingen en de samenleving – duidelijke stappen gezet. Er is meer waakzaamheid, meer preventie, en de bereidheid om in dialoog te treden met slachtoffers is toegenomen. We mogen het verleden niet ontkennen en de slachtoffers niet vergeten. Elke stap richting erkenning en heling – hoe klein ook – is cruciaal. Want de waarheid laat zich niet vangen in een archiefdoos of juridische procedure. Ze leeft, ademt en zoekt een uitweg. En als ze dan aan het licht komt, moeten we haar onder ogen zien en onvoorwaardelijk kiezen voor rechtvaardigheid en menselijkheid.
