Samen onderweg in een tijd van vasten: veertigdagentijd en ramadan starten samen

• Hoe wordt spirituele zorg georganiseerd in het AZ Groeninge? 

Charif en David • In AZ Groeninge zijn we met een team van zeven spiritueel zorgverleners, vanuit verschillende levensbeschouwelijke achtergronden. Aangezien het onmogelijk is om elke patiënt en collega persoonlijk te bereiken, werken we op twee niveaus: enerzijds verlenen we zelf spirituele zorg, anderzijds inspireren en ondersteunen we andere zorgverleners om ook aandacht te hebben voor de spirituele dimensie van zorg.

Naast de (pastorale) gesprekken die we zelf voeren - zowel individueel als in groep - zetten we in op vorming, de organisatie van inspirerende activiteiten en het aanreiken van handvatten voor spirituele reflectie tijdens bijzondere momenten, zoals de ramadan en de veertigdagentijd. Dat laatste doen we in gesprek, maar ook door regelmatig in onze kapel en stille ruimte iets aanwezig te brengen dat uitnodigt tot reflectie, bezinning of verwondering.

• Hoe zie je de woestijnervaring van de veertigdagentijd en de ramadan in je dagelijkse werk?

Charif en David • De spirituele discipline van het vasten neemt een belangrijke plaats in binnen de drie monotheïstische godsdiensten. In alle drie wordt vasten gezien als een vorm van loutering en als een manier om zich te richten op wat werkelijk belangrijk is. Dat is telkens het goddelijke: wat het aardse bestaan overstijgt. Ook ziekte kan een gelijkaardig effect hebben. Het doet mensen vaak stilstaan bij wat voor hen wezenlijk van belang is. Vasten is een bewuste keuze om zichzelf bepaalde zaken te ontzeggen en zich zo in een kwetsbare positie te plaatsen. Bij ziekte wordt die kwetsbaarheid niet gekozen, maar de confrontatie met onmacht kan mensen ook tot reflectie brengen.

Charif • Voor moslims ligt de klemtoon op vasten als een beproeving. Ook ziekte wordt in die traditie vaak gezien als een beproeving. Zowel vasten als ziekte kunnen leiden tot vergeving van zonden.

David • Voor christenen is de veertigdagentijd een tijd van voorbereiding op en uitzien naar Pasen. Zoals de Israëlieten veertig jaar in de woestijn verbleven voordat zij het beloofde land mochten binnentrekken, zo vastte Jezus veertig dagen voordat hij aan zijn openbare bediening begon. Vasten is daarbij nooit een doel op zich, maar staat binnen het christelijke verhaal altijd in het teken van de hoop die komt.

• Hoe zie je Pasen, de verrijzenis, in je dagelijkse werk?

David • Veel patiënten zijn vandaag niet langer vertrouwd met de traditie van de veertigdagentijd. Dat maakt het een uitdaging om de bijbehorende thema’s aan te reiken zonder expliciet religieuze taal te gebruiken. Vorig jaar werkten wij rond het thema wachten op hoop. Elke week verscheen een kleine brochure met bezinningsteksten over een ander aspect van de hoop (bijvoorbeeld: kwetsbare hoop of veerkrachtige hoop). Deze brochures werden in de kapel gelegd om vrij mee te nemen, en daarnaast ook persoonlijk aangereikt aan sommige patiënten.

Veel patiënten ervaren sterk het spanningsveld tussen de hoop van Pasen (hoop dat het uiteindelijk allemaal goed komt) en de woestijnervaring van het vasten (de onmacht en kwetsbaarheid van ziekte).

• Welke klemtonen uit de ramadan kun je ook in je werk in het ziekenhuis terugzien?

Charif • Soms krijg ik de vraag van een moslimpatiënt of hij/zij mag vasten. Er is een verlangen om de wil van Allah te doen, maar tegelijkertijd de vraag of het wel al dan niet gezond is om te vasten tijdens ziekte. Patiënten zijn dan dankbaar als zij spirituele begeleiding krijgen zodat zij met een gerust hart verder kunnen.

• Op welke manier kunnen jullie elkaars werk inspireren tijdens deze periode van vasten?

Charif en David • Het begint binnen ons eigen team. Wij mogen in gesprek gaan met elkaar over de betekenis van het vasten en hoe wij de ramadan/veertigdagentijd persoonlijk ervaren. Daarnaast leren we ook van elkaar hoe we in onze functie als spirituele zorgverleners de brug maken tussen de religieuze traditie en de dagelijkse realiteit van de patiënt.

• Nu beide periodes samenvallen, hoe versterkt dat jullie interlevensbeschouwelijke dialoog?

Charif en David • Zowel voor moslims als christenen biedt het een moment om te leren over elkaars geloof en geloofspraktijk. 

• Wat kunnen jullie van elkaars geloof leren?

David • Ik ben altijd onder de indruk van de toewijding van moslims. Niet eten en niet drinken tussen zonsopgang en zonsondergang is niet te onderschatten. Persoonlijk vind ik het inspirerend dat mensen dit willen doen uit liefde voor God. 

Charif • Ik mag leren van mijn christelijke collega’s hoe het geloof toe te passen in een seculiere maatschappij. Ik kom uit een andere context, waar religie alomtegenwoordig is en beschouwd wordt als deel van het dagelijkse leven. De zoektocht naar een aansluiting bij het dagelijkse leven van mensen vind ik inspirerend. Ook vind ik merkwaardig dat er zo veel ruimte is voor persoonlijke keuzes en persoonlijke interpretaties.