Hervorming levensbeschouwelijke vakken uitgesteld — ‘Grondwet veranderen is niet zo eenvoudig’

De geplande hervorming van de levensbeschouwelijke vakken op school kan voorlopig niet doorgaan. Dat heeft Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) gezegd in de commissie Onderwijs. De Raad van State geeft in een advies duidelijk aan dat de hervorming van de Vlaamse regering te ver gaat in haar huidige vorm.

De hervorming hield in dat scholen vanaf volgend schooljaar de tweewekelijkse lesuren levensbeschouwing zouden kunnen bundelen in grotere blokken, bijvoorbeeld per twee weken of per maand. Scholen zouden ook makkelijker kunnen samenwerken, uren uitwisselen en op afstand werken.  De Vlaamse regering wilde zo een einde maken aan de versnippering van lesuren en een besparing realiseren. Die werd oorspronkelijk op 100 miljoen euro per jaar ingeschat, dat bedrag werd later bijgesteld naar 80,5 miljoen euro. Volgens de vakbonden zouden er 1.200 banen verdwijnen. 

Grondwet aanpassen

Volgens Demir oordeelt de Raad van State dat de organisatorische flexibiliteit die de regering via het decreet wilde invoeren, te ver gaat. De Raad legt daarbij een verband tussen die flexibiliteit en de inhoud van het vak godsdienst, en verwijst naar de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. 

Demir noemt het onredelijk om op basis van dit advies aan de scholen nog eens een nieuw kader op te leggen. Volgens de minister moeten beleidsmakers eerst de Grondwet aanpassen voor er verdere ingrepen mogelijk zijn.

De opvallende aankondiging van Demir kwam er op aanzet van Vlaams parlementslid Stephanie D'Hose (Anders). Zij vroeg de minister of ze de vrijstellingsmogelijkheid in het levensbeschouwelijk onderwijs verder wil uitwerken. Demir reageerde dat dit dossier samenhangt met de algemene hervorming van de levensbeschouwelijke vakken. Die dus zou vastlopen op een advies van de Raad van State.

Maurice van Stiphout (voorzitter Erkende Instanties & Vereniging) heeft het advies nog niet gelezen, maar hoopte op deze ontwikkeling. ‘De argumenten van de Raad van State sporen blijkbaar met wat wij al maanden zeggen. Het plan van de minister was vragen om problemen. Over de plannen hing ook de slagschaduw van besparingen van 100 miljoen euro. Maar dat bedrag was volslagen uit de lucht gegrepen.’ 

In het regeerakkoord stond dat men de omslag wilde maken naar twee uur interlevensbeschouwelijke dialoog, maar daarvan moest men al eerder afstappen. De voorbije weken kwam het dossier steeds meer onder de aandacht van het publiek en de media. 

Maurice van Stiphout: ‘Het was pedagogisch volstrekt onverantwoord om alle onderwijsfinaliteiten bij elkaar te gaan zetten. Dat kan gewoon niet. De plannen boden enorme flexibiliteit, zodat er soms maar een keer per maand een lesblok kon georganiseerd worden, maar het gaat wel degelijk om schoolvakken, daarvoor is regelmaat fundamenteel nodig.’

Grondwet veranderen

Tijdens de zitting van de commissie-onderwijs in het Vlaams Parlement donderdag, waar het negatieve advies bekend werd, suggereerden de minister en een parlementslid dat men dan maar de grondwet moet veranderen. Maurice van Stiphout: ‘De grondwettelijke vrijheid van onderwijs herdefiniëren, horen we bij de tegenstanders van de levensbeschouwelijke vakken met de regelmaat van de klok. Maar de grondwet veranderen is helemaal niet eenvoudig. Er is vóór en na verkiezingen een tweederdemeerderheid voor nodig. Naast de grondwet is godsdienstvrijheid ook vervat in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).’

Wat nu? 

‘Er dreigde chaos’, zegt van Stiphout. ‘Er waren een groot aantal praktische problemen. Het was na Pasen al onmogelijk voor directies om de hervorming door te voeren. Het advies van de Raad van State is zo vernietigend dat het plan niet te remediëren is.  Leerkrachten, directies en ouders kunnen voorlopig  gerust zijn. Laat ons nu rustig in gesprek gaan over het belang van levensbeschouwing, niet alleen in het onderwijs, maar in de zorg, de gevangenissen, het leger… Rust is nu nodig. We dreigden het kind met het badwater weg te gooien. De erkende instanties zijn steeds bereid tot overleg, maar er is tijd nodig. Laten we een brede groep van deskundigen, instanties en directies samenbrengen om de praktische problemen van de organisatie van de levensbeschouwelijke vakken op te lossen.’

Bron: VRTNWS/Eigen berichtgeving