Paus roept op tot een ‘ontwapende vrede’ tussen alle oorlogsdreiging
Zijn boodschap voor Wereldvredesdag op 1 januari heeft het over het menselijke hart, maar ook over de afbraak van internationale instellingen.
26/12/2025 - 15:54
In zijn boodschap voor de Wereldvredesdag 2026 (1 januari) spreekt paus Leo XIV zich uit over de escalatie van oorlog, herbewapening en angst in de internationale betrekkingen, en herhaalt hij het verzet van de Kerk tegen afschrikking op basis van militair geweld. Hij roept op tot ontwapening, dialoog en bekering van harten als noodzakelijke voorwaarden voor een duurzame en ongewapende vrede.
Vrede zij met u! – de groet van de verrezen Christus – staat centraal in de boodschap. Het waren ook de eerste woorden die de pas verkozen nieuwe paus in mei uitsprak. In zijn eerste boodschap voor 1 januari reflecteert paus Leo XIV over een wereld die gekenmerkt wordt door angst, militarisering en de dreiging van oorlog. Hij ziet de ernst van de situatie en schetst een visie op vrede die ‘ongewapend en ontwapenend’ is, waarbij geweld niet met geweld maar met morele helderheid, dialoog en bekering van harten wordt bestreden.
Verdere technologische vooruitgang en de militaire inzet van kunstmatige intelligentie hebben de tragedie van gewapende conflicten verergerd.
Paus Leo
‘Vrede is geen irrelevante utopische droom’, klonk het bij de persvoorstelling van de boodschap in de perszaal van het Vaticaan. Vrede kan niet worden opgelegd. Vrede is niet simpelweg een kwestie van beleid. In Libanon zei paus Leo: ‘Het pad van wederzijdse vijandigheid en vernietiging in de gruwel van de oorlog is te lang bewandeld, met de betreurenswaardige gevolgen die voor ieders ogen zichtbaar zijn.’
De boodschap is een meditatie die veel dieper gaat dan beleid of strategie. Ze plaatst vrede in het menselijk hart, ongeacht het geloof. Maar ons hart is niet alleen vredelievend; het is ook agressief in zichzelf en tegen anderen. We worden verleid om macht over anderen uit te oefenen en gedachten en woorden als wapen te gebruiken. De boodschap onderstreept het belang van het ontwapenen van ieders eigen hart, ondanks de verleiding om, geconfronteerd met de gruwel van onze eigen lust, het verlangen naar vrede volledig te laten varen. Dit resulteert in een verstoord of zelfs verloren besef van realiteit. Wat wél realistisch is, is dat ieder zijn verantwoordelijkheid neemt voor de vrede.
Pad van diplomatie, bemiddeling en internationaal recht
De paus roept niet alleen op tot ontwapening van harten en effectieve dialoog, maar ook tot het pad van diplomatie, bemiddeling en internationaal recht, dat helaas maar al te vaak wordt ondermijnd door de toenemende schendingen van moeizaam verworven verdragen, juist nu de versterking van multilaterale instellingen nodig is, en niet hun afbraak. In elk land veroorzaken vreselijke onrechtvaardigheden, ongelijkheden en systemische onrechtvaardigheid op zoveel manieren lijden. De boodschap van 2026, net als vele eerdere, hekelt daarom ook de enorme concentraties van private economische en financiële belangen die staten drijven bij de voorbereiding en uitvoering van oorlogen.
‘Verdere technologische vooruitgang en de militaire inzet van kunstmatige intelligentie hebben de tragedie van gewapende conflicten verergerd.’
Als samenlevingen moeten we leren technologische vooruitgang te reguleren, met het oog op menselijke waardigheid en meer rechtvaardigheid. Voortdurende technologische vooruitgang en afnemende verantwoordelijkheid maken oorlogsvoering helaas steeds erger.
Angst is de fundamentele belemmering voor ontwapening. Maar vrede is mogelijk, zo schrijft paus Leo. ‘Ze heeft de zachte kracht om ons begrip te verlichten en te vergroten; ze weerstaat en overwint geweld.’ Het verlangen van het menselijk hart naar vrede kan onze angsten en schijnvertoningen van overheersing overstijgen. Dus, als we werkelijk vrede willen, aldus de boodschap, moeten we onze eigen innerlijke, kleinschalige strijdlust of oorlogszucht aanpakken, en dat zijn dus niet alleen politieke, economische en culturele leiders, maar wij allemaal. De boodschap pleit voor integrale ontwapening die voor het eerst werd voorgesteld door paus Johannes XXIII.
Zoals Augustinus leerde, kunnen zij die zich overgeven aan de logica van onvermijdelijke oorlogszucht dat niet doen zonder hun menselijkheid te verraden, die zo diep verlangt naar vrede. Tijdens zijn reis naar Libanon deed paus Leo een hartstochtelijk beroep op hen die politiek en maatschappelijk gezag uitoefenen … in alle landen die getekend zijn door oorlog en geweld: ‘Luister naar de roep van uw volk dat om vrede roept!’.
De boodschap nodigt iedereen uit om het leven, het algemeen belang en de integrale ontwikkeling van de mens te dienen.
