Pater Bellinkx herdenking

“Ter vrome herinnering aan zeereerwaarde pater Karel Bellinkx, missionaris, priester van het H. Hart, tijdens de Kongotroebelen gevallen voor zijn levensideaal, zijn leven gevend voor hen die hij liefhad te Wamba op 26 november 1964.”

Bovenstaande tekst van het bidprentje van de Koerselse missionaris Karel Bellinkx herinnert ons aan de schokkende gebeurtenis voor zijn familie en gans onze parochie nu bijna 60 jaar geleden.

Ter voorbereiding van deze herdenking is het mogelijk nuttig om opnieuw enige duiding te geven over het leven van onze dorpsgenoot.

Karel Bellinkx werd geboren op 18 april 1913 in Koersel als jongste zoon in een landbouwersgezin in de Aardeweg 15.

Zijn vader Josephus Ludovicus was in 1901 gehuwd met Bernadette Goris en samen zorgden ze voor vier dochters en twee zonen. Moeder Bernadette stierf helaas reeds in 1925 aan een longziekte. Allicht had dit een grote impact op het gezin en zeker op de kleine Karel.

Karel ging na zijn lagere school in Koersel naar het juvenaat van de priesters van het Heilig Hart in Tervuren. Na twee jaar filosofie en vier jaar theologie, als opleiding tot priester, werd Karel op 9 juli 1939 tot priester gewijd en op 7 augustus droeg hij zijn eremis op in de bomvolle parochiekerk Sint-Brigida in Koersel onder het pastoorschap van E.H. Mevis. 

Als gevolg van de oorlog kon hij uiteindelijk pas in 1947 in het toenmalige Belgisch-Congo aan de slag als missionaris. Na enkele keren met verlof te zijn geweest, keerde hij steeds terug met heel wat moed en financiële steun en gebed van zijn medeparochianen. Zijn laatste missie was naar Maboma.

In 1960 werd onze vroegere kolonie Belgisch-Congo onafhankelijk. Daarna volgden moeilijke jaren voor het nieuwe regime met gevechten met rebellengroepen en met het uitmoorden van paters, kloosterlingen en andere christenen. 

Bij een aanval op de missiepost van Wamba werd pater Karel Bellinkx gedood. Hij was toen de overste van de missie van Maboma.

In 1965 werd de straat aan het rusthuis Corsala omgedoopt tot de Pater Bellinkxstraat. 

Het gemeentebestuur van Koersel besliste op 19 september 1974 een monument op te richten voor pater Bellinkx. 

De familie Bellinkx, enkele Koerselaren en buren van de Pater Bellinkxstraat vonden het jammer dat het monument ter ere van pater Bellinkx er zo onverzorgd bijlag. In augustus 2024 werden daarom de handen uit de mouwen gestoken om het monument een degelijke opfrisbeurt te geven; ook de letters worden terug mooi zwart gemaakt.

Wie meer wil weten over het leven van Karel Bellinkx, kan in de bibliotheek van Beringen terecht voor het mooi en heel uitgebreid naslagwerk van Lieve Moons :  ‘Karel Bellinckx, leven en werk’. Lieve Moons was de dochter van een zus van Karel Bellinkx en is overleden in 2022.

Pater Bellinkx vermoord door rebellen

Karel Bellinkx werd op 26 november 1964 in Wamba vermoord door de Simba's. Sinds augustus 1964 was de missie van Wamba onder controle van de Simba’s gekomen; de hulp van de Belgische para's kwam helaas te laat.

De familie werd pas op oudejaarsavond op de hoogte gebracht van de moordpartij en het overlijden van Karel een maand eerder. Op 9 januari 1965 werd in de kerk van Koersel onder grote belangstelling een plechtige zielendienst voor hem gehouden.

Het reeds eerder vermelde boek over het leven van pater Bellinkx bevat een gedetailleerde beschrijving van de moordpartij. Onderstaand fragment uit een samenvatting van Marcel Geypens geeft ons enig inzicht in die gruwel.

“… Wamba was reeds vanaf 15 augustus bezet door de Simba’s en sindsdien had de missie al te lijden onder huiszoekingen en bedreigingen. De inheemse gezagsdragers en notabelen werden volop gemarteld en afgemaakt voor de ogen van vrouw en kinderen. Op 30 oktober kwam een groep woeste Simba’s pater Bellinkx gevangen nemen en, op een vrachtwagen gegooid, werd hij naar Wamba gebracht. 

Op 26 november vloog er een vliegtuig hoog over en wat later scheerde een kleiner vliegtuig laag over. Niet lang daarna hoorde men het knetteren van machinegeweren en het gejoel en geschreeuw van de Simba’s en een menigte mensen. Dat was het moment dat de bisschop en de confraters vermoord werden. 

’s Morgens waren Simba’s door de straten van Wamba gerend en hadden de inwoners opgeroepen om gewapend met mes en lans te komen kijken naar de terechtstelling van de blanken. Toen het volk samengestroomd was, kwamen de 24 Belgen door de gevangenispoort naar buiten, slechts gekleed in een onderbroek. Ze moesten langs een muur met het gezicht naar de grond plat gaan liggen. Enkele Simba’s traden naar voor en schoten met machinegeweren de veroordeelden in hoofd en rug met machinegeweren. De kolonel hechtte eraan zelf de bisschop als eerste te doden. Dan werd de menigte gesommeerd met hun messen en lansen de lichamen te verminken. De bewaker van de missie, een oude trouwe bediende, werd gedwongen zijn bisschop een been af te hakken. 

Daarna werden de stoffelijke resten op een vrachtwagen gesmeten en in de rivier gedumpt. ’Die blanken zijn het niet waard in onze Afrikaanse grond begraven te worden’. Wegens het droge seizoen was er weinig water in de rivier en bleven de lijken in de tropische zon liggen’.      …”

Monument ingehuldigd

De gemeenteraad van Koersel had op 13 september 1974 beslist over te gaan tot het oprichten van een monument ter ere van pater Bellinkx te Koersel in de Pater Bellinkxstraat. Op 7 november werd architect Henri Vanhees aangesteld als ontwerper voor deze werken.

Op 22 oktober 1977 werd het gedenkteken voor missionaris pater Karel Bellinkx plechtig ingezegend onder massale belangstelling.

Het onderstaande krantenartikel geeft ons een mooi beeld van het gebeuren en tevens een bredere inkijk in het leven van de missionaris.

“… Koersel huldigde zijn dorpsgenoot Pater Karel Bellinkx

De herdenking begon met een plechtige eucharistieviering opgedragen in de parochiekerk St.-Brigida door Mgr. Verfaillie, oud-bisschop van Stanleystad, aan het altaar bijgestaan door de parochiegeestelijken pastoor Verboven, de kapelaans Sevens en Thonissen, en pater Steyns van de kapel van O.L. Vrouw aan de Staak, pater Jean Geypens, met verder nog de paters Snoekx en Mechelmans.

Na deze eucharistieviering ging het in optocht naar het gedenkteken, opgeluisterd door de Koninklijke Fanfare Onder Ons, gelegen aan het rusthuis Corsala. In deze stoet stapten heel wat familieleden, vrienden en kennissen van pater Bellinkx op, evenals deputé Vints, leden van de vroegere gemeenteraad, paters-collega’s van de orde Priesters van 't H. Hart en vroegere geestelijken van de parochie.

Aan het gedenkteken werd een huldigingsrede uitgesproken door de Koerselse Pater Theo Janssens, die samen met Pater Bellinkx, als missionaris was in het vroegere Belgisch-Kongo. Deze bracht de volledige levensloop van pater Karel Bellinkx in herinnering. 

Geboren te Koersel op 18 april 1913, deed hij zijn humaniora studies te Tervuren van 1926 tot 1932. Hij trad te Brugelette binnen voor zijn postulaat noviciaat op 5 juni 1932 en bleef er tot zijn eerste professie in september 1933. Hij volgde van 33 tot 35 filosofie te Leuven, was tijdens het schooljaar 1935-1936 leraar te Tervuren, werd priester gewijd te Leuven op 9 juli 1939. Hij werd in augustus 1939 gemobiliseerd te Vlijtingen, maar maakte de oorlog niet mee. 

Pas na de oorlog kon hij afreizen naar Belgisch Kongo. Hij was eerst leraar aan het college te Kisangani en later brousse-pater in deze omgeving. 

Wegens ziekte zou zijn tweede afreis eerst plaats hebben op 26 januari 1954. Hij was achtereenvolgens te Ngayu en Pawa. Op 10 april 1959 keerde hij voor enkele maanden rust terug naar ons land.

Zijn derde verblijf in Kongo dateert van oktober 1959 tot april 1963 met verblijven te Pawa, Avakubi en Obongoni. Hij kwam naar zijn geboortedorp terug eind april 1963 en 

vertrok voor een vierde maal bijna een jaar later nl. 21 maart 1964 naar Maboma. In zijn laatste brief, die dateerde van augustus 1964, maakte hij melding van ernstige moeilijkheden in Wamba en dat de rebellen tot op 5 km van Maboma genaderd waren. Dan bereikte de droeve mare Koersel dat Pater Bellinkx te Wamba op 26 november 1964 als slachtoffer van de rebellen was gevallen.

Verder belichtte na deze korte levenshistoriek van pater Bellinkx spreker pater Janssens de gedachte van het missionaris zijn.

Vervolgens zegende de aanwezige 85-jarige Mgr. Verfaillie het gedenkteken in. 

Burgemeester A. Coomans bracht hulde aan zijn dorpsgenoot voor zijn werk als missionaris en als priester. Pastoor Verboven dankte iedereen voor de daadwerkelijke medewerking voor de oprichting van dit gedenkteken.     …”          (HBvL19771028)

Pater Karel Bellinkx, geboren in Koersel op 18 april 1913 en overleden in Wamba (Kongo) 26/11/1964, was missionaris in Kongo sinds 1947 en sinds 1954 verantwoordelijk voor een melaatsenkolonie in Pawa. Hij bouwde er huisjes en een kapel voor de melaatsen. Tijdens de Simba opstand vanaf 1962 werd hij samen met een tientallen paters gruwelijk vermoord door  rebellen. De gemeente Koersel richtte een monument op in de naar hem genoemde Pater Bellinkx straat, recht voor WZC Corsala.

Gisteren, zestig jaar na zijn dood, werd er een herdenking georganiseerd die werd bijgewoond door een honderdtal familieleden en sympathisanten.

Burgemeester Vints legde namens de gemeente een bloemenkrans neer en herdacht Karel Bellinkx als een voorbeeld van toewijding en zorg voor de zwakkeren.

Marcel Geypens, die hem nog gekend heeft als misdienaar, belichtte enkele markante gebeurtenissen tijdens zijn bewogen leven en noemde hem 'de Koerselse Pater Damiaan'.

Tot slot vertelde zijn neef Gilbert Bellinkx hoe ze Karel tijdens zijn drietal herstelvakanties hebben beleefd als neven en nichten.

De herdenking eindigde in de cafetaria van WZC Corsala met een drankje en nog veel meer herinneringen. Over het leven van Karel werd ook een boek geschreven door Lieve Moons en beschikbaar in de bibliotheek.

(tekst en foto's : Jean Beerten)