Kerkenbeleidsplan bepaalt voortaan toekomst van elke parochiekerk - deadline nadert
Tegen uiterlijk de eerste week van juni 2025 moet elke Vlaamse gemeente een geactualiseerd en goedgekeurd kerkenbeleidsplan klaar hebben. Voor nieuwe fusiegemeenten geldt 2 juli 2025 als deadline.
Wat houdt een dergelijk plan in?
Een kerkenbeleidsplan toont de toekomstvisie van alle parochiekerken in een gemeente. Het plan biedt een kans om een doordachte en gedragen langetermijnvisie voor de kerken uit te werken, afgestemd op de lokale noden en opportuniteiten en rekening houdend met erfgoed en financiële haalbaarheid. Het plan is ook nodig om bepaalde Vlaamse erfgoedsubsidies te kunnen vragen. Het is geldig gedurende de lopende legislatuur (2025-2031)
Wat is de achtergrond?
In de conceptnota Een toekomst voor de Vlaamse parochiekerk van 24 juni 2011 legde toenmalig minister Geert Bourgeois hiervoor de basis. Het kader is het eredienstdecreet van 10 november 2022. De visie is dat een sterk onderbouwd en gedragen kerkenbeleidsplan de vertrekbasis vormt voor de zoektocht naar een goede invulling van onze kerkgebouwen in een tijd dat er minder kerkgangers zijn, maar soms ook nieuwe noden zich stellen. De burgerlijke overheid is soms de eigenaar van een parochiekerk, en staat mee in voor de financiering ervan. Een heldere strategische visie is dus een must.
Wat staat er in?
Het kerkenbeleidsplan bevat minstens:
- een beschrijving van de betrokken kerken, met hun cultuurhistorische waarde, hun beschermingsstatuut en hun bouwfysische toestand
- informatie over de eigendomstoestand
- de situering van elke kerk in haar ruimtelijke omgeving
- een beschrijving van het actuele gebruik en de actuele functie van de betrokken kerken
- een onderbouwde visie op het toekomstige gebruik en de toekomstige functie van de betrokken kerken, inclusief een plan van aanpak over de wijze waarop de toekomstige invulling (exclusief behoud voor de eredienst, valorisatie, medegebruik, neven- en herbestemming) kan worden gerealiseerd.
Wie schrijft het kerkenbeleidsplan?
Een kerkenbeleidsplan ontstaat uit een samenwerking tussen de gemeentelijke en de kerkelijke overheid (bisdom, centraal kerkbestuur, kerkfabrieken). Het plan moet worden goedgekeurd door de gemeenteraad. Voor elke parochiekerk wordt bepaald hoe haar toekomst er uitziet: dat kan zijn dat het gebouw exclusief voor de eredienst wordt bewaard, maar ook dat er gezocht wordt naar een neven- of herbestemming. Steeds meer worden herbestemmingen ook gerealiseerd. Met valorisatie wordt bedoeld het occasioneel profaan gebruik zoals bijvoorbeeld een concert, een tentoonstelling, een voordracht, een rondleiding of een conferentie, naast het gebruik voor de rooms-katholieke eredienst, evenals het toeristisch ontsluiten van het kerkgebouw voor bezoekers buiten de uren van de eredienst.
Wie begeleidt deze procedures?
Het Platform Toekomst Parochiekerken, een samenwerking tussen PARCUM en de VVSG, ondersteunt gemeentebesturen en kerkfabrieken bij de opmaak, de vernieuwing en de uitvoering van het plan. Beschik men als lokaal bestuur over een actueel en goedgekeurd kerkenbeleidsplan? Dan kan het opgeladen worden in het loket voor lokale besturen van het Agentschap Binnenlands Bestuur. Dat kan in de module ‘toezicht’. Via het stappenplan is het gemakkelijk te vinden.