Wat is het verschil tussen kerk, kapel, kathedraal en basiliek?

kerk of Kerk?

Kerk duidt allereerst op een geloofsgemeenschap. In deze betekenis wordt Kerk in de christelijke traditie met een hoofdletter geschreven. Het gewijde gebouw waar deze gemeenschap samenkomt voor de eucharistie, is de kerk – met kleine letter. De godslamp brandt er altijd bij het tabernakel, een kluisje waar het Heilig Sacrament (geconsacreerde hostie) bewaard wordt. Het woord ‘kerk’ komt van het Griekse kyriakè (van de Heer). Voor de kerkgemeenschap wordt in het Nieuwe Testament echter een ander Grieks woord gebruikt: ekklèsia.

Een kapel

Wist je dat het woord voor een klein gebedshuis, kapel dus, verwijst naar de mantel van Sint Maarten, bisschop van Tours (4de eeuw)? Mantel is cappa in het Latijn, verkleinwoord: capella. De heilige gaf zijn halve mantel weg aan een arme en het werd een relikwie. De ruimte waarin de mantel werd bewaard, nam de naam over.
Kapellen ontstonden vanaf de 7de eeuw. Meestal zijn het kleine gebedshuizen. Ze hebben geen eigen pastoor of vast publiek. Een kapel kan ook een onderdeel zijn van een kerk (zijkapel), kasteel (hofkapel), klooster enzovoort. Verder kennen we nog gevelkapelletjes (tel ze maar eens in Antwerpen!), de mobiele kaarsjeskapel of seculiere huwelijkskapellen in Las Vegas.

Een kathedraal

Het woord kathedraal komt van het Latijnse cathedra, dat ‘zetel’ betekent. In een kathedraal staat de bisschopszetel. Hier is de bisschop de vaste voorganger in de eucharistie. Het klinkt dan ook (bijna) logisch dat België 9 kathedralen heeft: 1 voor elk van de 8 bisdommen (maar 2 voor het aartsbisdom, namelijk in Mechelen en Brussel).
Er zijn ook nog twee protokathedralen, van voormalige bisdommen: de Sint-Maartenskathedraal in Ieper en de HH. Petrus, Paulus en Quirinuskathedraal in Malmédy. Voor de volledigheid en inclusie kunnen we ook nog de Grieks-orthodoxe kathedraal van de Heilige Aartsengelen in Brussel vernoemen, ingewijd in 1969.

Het verschil tussen een kathedraal en een kerk? Iedere kathedraal is een kerk, maar niet iedere kerk is dus ook een kathedraal. Daar de kathedraal de 'hoofdkerk' is van een bisdom en een bisschop als leider heeft.

Een basiliek

Het woord basiliek komt van het Latijnse basilica, dat op zijn beurt uit het Grieks komt en oorspronkelijk ‘koninklijk gebouw’ betekent (afgeleid van βασιλεύς, koning). Uit de bouwstijl van de Romeinse basilica ontwikkelde zich de romaanse kerkarchitectuur. 

Het verschil tussen een basiliek en een kerk? Een kerk kan verheven worden tot basiliek vanwege een belangrijk relikwie of omdat het een belangrijke bedevaartsplek is. Ze hoeft dan niet die typische architectuur te hebben. Een basiliek mag bepaalde eretekens dragen zoals de vlag van Vaticaanstad (geel-wit) met de gekruiste sleutels van Petrus of het tintinnabulum met conopeum (klokje met parasol).

Wist je dat ...

In sommige landen wordt het woord dom gebruikt voor een kathedraal. Dit woord komt van het Latijnse domus, huis. De kerk als domus Dei, huis van God. Denk bijvoorbeeld aan de Dom van Aken.

Een kathedraal kan tegelijk basiliek zijn. Dan spreken we van een kathedrale basiliek.