Ludo Van de Velde: "Mensen aan beide kanten van de tralies"

Na 44 jaar pastoraal en communautair te hebben gewerkt en geleefd in Centraal-Amerika, vooral in El Salvador, was ik nog maar enkele maanden terug in Vlaanderen toen ik de uitnodiging kreeg om deel te nemen aan de gespreksgroepen in de gevangenis georganiseerd door Tralies uit de weg.

Voor mij was dat de eerste schreeuw van gekwetste mensen (dus ook de roep van God zelf) om een stukje weg met hen te delen.

Ik heb niet geaarzeld me in te schrijven.

Ik was nog nooit in een Belgische gevangenis geweest. Ik kende alleen maar, uit verschrikkelijke foto’s en video’s, de zo onmenselijke situaties van de duizenden opgehoopte mensen achter de tralies in El Salvador. De weg naar de gevangenis in Brugge betekende heel wat onzekerheid, maar toch trok het me ook sterk aan om mensen aan de andere kant van de tralies te ontmoeten.

Zo mocht ik deelnemen aan vier gespreksavonden met mannen. De eerste ontmoeting met onze voorstelling onder andere aan de hand van een gekozen foto en een trefwoord, schudde me door mekaar, niet alleen door te luisteren naar de verhalen van de andere mensen in de groep, maar ook door wat ik over mezelf ontdekte.

Het werd vlug duidelijk dat we gewoon mensen zijn, aan beide kanten van de tralies. Mensen met pijn en vreugde, wonden en verwachtingen.  

Twee trefwoorden hadden me geraakt: gemis en herinnering. Zijn het niet twee diepe gevoelens van mensen aan die andere kant van de tralies? Ze missen zoveel, misschien missen ze wel alles.

Er zijn herinneringen, soms van zoveel pijn, soms van vreugde, maar er is nog weinig zicht op de toekomst.

Maar waarom raakten mij die twee woorden? Het werd me duidelijk dat ik nu hier in Vlaanderen nog leef van herinneringen aan El Salvador (het lijden, de onmacht, de strijd, de hoop, onze gemeenschappen, onze gezamenlijke weg in solidariteit,…) en dat ik dat alles toch heel erg mis. De ontmoeting met de mensen achter de tralies deed me iets meer beseffen waar ik zelf sta en dat ik daar ook iets aan kan veranderen.

Te mogen luisteren naar verhalen - in groep of persoonlijk - van onmacht, spijt, eenzaamheid, frustratie, lijden en toch ook van hoop dat het nadien toch anders mag zijn,…  betekende voor mij een ontmoeting met een zo diep menselijke situatie die ik niet kende. 

Ik begrijp nu waarom Jezus het bezoeken van gevangenen zo sterk heeft opgenomen in zijn eigen zending en in onze opdracht als we hem willen volgen. Ik voel me heel klein dat ik nooit geprobeerd heb om een hand en hart te reiken aan mensen achter de tralies. 

De ervaringen die de aalmoezenier met ons deelde, zowel voor, tijdens als na de gesprekken werkten verhelderend en hielpen om het hart van de mensen daar beter te mogen verstaan en aanvoelen. Deze eerste ontmoeting met mensen aan de andere kant van de tralies heeft mijn eigen horizon zeker verlegd, nu met aandacht voor die hele diepmenselijke problematiek. Ik was blij dat ik enkele officiële onthaalberichten van de gevangenis mocht vertalen naar het Spaans. Het gaf me wat meer zicht op hun leven. 

Ik zou heel dankbaar zijn als er binnen de gevangenispastoraal mogelijkheden zijn om hand en hart te reiken aan bijvoorbeeld Spaanssprekenden en als ik in hun taal naar hen zou mogen luisteren.

Ludo Van de Velde
(4 december 2021)