Van sportpater tot sportverdienste: 80 jaar Sportabedevaart

Tijdens een van zijn fietstochten sprak pater Antoon van Clé, van de abdij van Tongerlo, na enige twijfel een trainende wielrenner aan die toevallig zijn pad kruiste. Die ontmoeting gaf hem het inzicht dat vele sportmannen - renners voorop - geen enkel contact met geestelijken hadden. Het sterkte de norbertijn in zijn overtuiging dat hier braakliggend terrein lag voor `zielenzorg'. Vanuit zijn dynamisme slaagde van Clé erin om in afzienbare tijd heel wat renners samen te brengen in zogenaamde ‘broederbijeenkomsten'. Tijdens deze reünies, die vanaf 1943 op verscheidene locaties plaatsvonden, werden niet alleen de problemen waarmee de sporters kampten besproken, maar er werd ook tijd gemaakt voor bezinning en ontspanning. Op een van deze broederbijeenkomsten bedacht Romain Maes, die in 1935 de Ronde van Frankrijk had gewonnen, de naam ‘Sporta' als afkorting van ‘Sportapostolaat’. Van Clé zelf werd 'de Sportpater' genoemd.

Omwille van de naambekendheid van de pater, die via de media groeide, zochten mettertijd ook boksers, atleten, worstelaars, turners en voetballers contact. Door deze uitbreiding werd pater van Clé in 1947 genoodzaakt zich te omringen met medewerkers en de vzw Sporta op te richten. In de eerste statuten werd de bestaansreden omschreven als:

De mensen zijn belangrijker dan sport!

Het ontstaan van de nieuwe organisatie ging gepaard met de oprichting van een magazine, dat de sporters informeerde over ethiek in de sport, omschreven als ‘misbruiken in het milieu die dienden bestreden te worden'. Ondertussen organiseerde van Clé meerdere activiteiten, gaande van bedevaarten, retraites, sportavonden, mobiele sporttentoonstellingen tot studiekringen. Sporta lag ook aan de basis van een sportsyndicale werking, gericht op de verdediging van de belangen van de sporters. Die werking werd in 1964 overgeheveld naar het ACV, waarin ze nog steeds als centrale is geïntegreerd.

Antoon van Clé overleed in 1955. Dokter Dries Claes, de toenmalige arts van wielrenner Rik Van Looy, was zijn opvolger. Onder zijn impuls kreeg de Sportawerking een nieuwe dimensie. Voortaan werd naast het bewaken van de sportethiek de focus gelegd op het promoten van de sport en lichaamsbeweging.

De jaarlijkse Sportabedevaart

Sedert 1943 wordt de Sportabedevaart ieder jaar georganiseerd. Op 11 februari 2023 vindt daarom voor de tachtigste keer de Sportabedevaart plaats in de kerk van Watou. De Sportabedevaart in het bisdom Brugge is een begrip. Vele jaren geleden begon het met wielrenners die na de mis in de Sint-Pieterskerk van Torhout biddend en met de koersfiets aan de hand vertrokken naar een van de devotiekapelletjes in het Wijnendalebos.

Met de Sportabedevaart wordt het startschot gegeven van een nieuw seizoen voor wielertoeristen en clubkampioenschappen. Aanvankelijk werden er alleen wielrenners en wielertoeristen uitgenodigd. Nu zijn alle sportievelingen, actief of passief, uitgenodigd, al blijven wielrenners en voetballers de grootste groep aanwezigen. Het is een traditie dat de wielrenners die dag per fiets naar de kerk trekken.

Er wordt ook tijdens de Sportabedevaart een trofee van sportverdienste uitgereikt aan een individuele sporter of een sportvereniging die zich heel verdienstelijk heeft gemaakt. Zo kregen in het verleden sporters zoals Gella Vandecaveye (judo), Veerle Dejaeghere (atletiek) en paralympiër Florian Van Acker (tafeltennis) de trofee. Andere trofeeën werden toegekend aan signaalgevers voor hun inzet voor een veilig verloop van wielerwedstrijden, aan voetbalclub SK Staden omdat zij asielzoekers bij het voetbal betrekken en aan MPI De Lovie uit Proven die andersvaliden Iaat sporten.

Lees verder onder de foto's

De dag begint met de sportmis om 10 uur in de Sint-Bavokerk in Watou. Er wordt gedankt en gebeden om Gods zegen en bescherming voor het komende jaar, maar ook als eerbetoon aan alle overleden sporters en alle overleden verantwoordelijken van sportclubs en sportevenementen. De namen van die overleden sporters worden voorgelezen tijdens de dienst. Een gedachtenisprentje met al de namen van de overledenen wordt aangeboden. Elke Sportabedevaart wordt in het teken gesteld van een thema. Voorbeelden daarvan zijn: 

• Sportminded
• Elk tandwiel telt
• God online, ook in de sport
• Met handen en voeten

Om 11 uur worden de fietsen en het ander sportmateriaal gezegend. Na de zegening krijgt iedereen een kom soep en een broodje.

Priester Ludo Lepee is intussen vijftien jaar sportaproost, sinds 2007. E.H. Antoon Stragier (1988-2007) en E.H. Hubert Lahousse (1964-1988) gingen hem voor. Drie jaar geleden werd de Sportabedevaart van Roeselare naar Watou verhuisd.

Een sterk geëngageerde equipe sportpastoraal heeft zich gedurende al die jaren ingezet om de Sportabedevaart voor te bereiden en uit te werken. Ondertussen merken we dat het moeilijker en moeilijker wordt om bijvoorbeeld wielrenners nog aan te trekken. Een behoorlijk aantal familieleden van overleden sporters gaat wel nog in op de uitnodiging. Voor hen is dit betekenisvol aangezien de naam van hun partner, broer, zus of kind uitgesproken wordt. Nog ‘bij naam genoemd worden’ is en blijft heel waardevol. Na de dienst worden ook die familieleden uitgenodigd voor een broodje en een drankje, daarbij is er de gelegenheid om met hen contact te maken.

Lees hier meer over de ervaring van Marc als medewerker van Sporta.