Homilie bisschop Hoogmartens tijdens chrismaviering: ‘Het kruis van maatschappelijke onrust’

Goede vrienden,

Een Vlaamse kwaliteitskrant, die in Limburg niet zo veel gelezen wordt maar zich toch De Standaard durft te noemen, drukt de hele paasvakantie op haar laatste bladzijde één van de 14 staties af van de Kruisweg. Elke dag wordt een statie knap en actualiserend getekend en van een commentaar voorzien door een Vlaamse schrijver.  Deze krant - die overigens niet erg uitblinkt door haar interesse voor geloof of spiritueel leven -, vindt het blijkbaar nodig om in dezer dagen met alles wat er in de wereld gebeurt toch wat dieper te graven. 

De moderne mens, zo wordt er gesteld, verschilt niet zozeer van de mens van alle tijden. Zoals Pilatus in de eerste statie van de Kruisweg is hij vaak wankelmoedig. 

Onze moderne wereld

De moderne mens mist vooral het grote verhaal, waarin Jezus zélf zich situeerde, zo schreef de commentator van de tweede statie. Die moderne mens verdraagt wel het kruis van de wereld, maar weet het niet meer te dragen of ermee om te gaan. En dat is bijzonder in onze tijd een reden tot zorg. 

De geschiedenis van de mensheid kent natuurlijk steeds terugkerende momenten van crisis en lijden, maar dankzij de nieuwe media volgen berichten elkaar heden ten dage in razend tempo op en komt het menselijk lijden dichterbij dan ooit. De vraag is: hoe dragen we dat? Hoe kunnen we ermee omgaan? Hoe kan er nog hoop beleefd worden doorheen alle ellende?

Dagelijks worden we inderdaad geconfronteerd met onheil en chaos in steeds nieuwe nieuwsupdates en beelden. Op onze laptops en smartphones heerst politiek tumult, woeden oorlogen en wankelt de democratie … Onrecht raakt steeds meer genormaliseerd, zoals we ook zien in Gaza. 
We zien het, scrollen, maken ons zorgen – en dan?

Het kruis van de maatschappelijke onrust dragen we op onze schouders, maar het zet ons niet in beweging. Het drukt ons neer en lijkt ons te verlammen… Net zoals Jezus schijnbaar lijdzaam zijn kruis droeg, hebben we het juk van de onrust en het onrecht van onze wereld schijnbaar zonder protest aanvaard en vervolgen we een weg die onvermijdelijk lijkt:

• De verrechtsing in Europa en Amerika wordt door deskundigen geduid als een haast natuurlijk verschijnsel, een logische reactie op jaren van progressief beleid. ‘Het zal wel terug omslaan.’
• De oorlogen in Oekraïne, Gaza en Oost-Congo woeden verder en – hoe schokkend het geweld ook is – er ontstaat gewenning. 

In de Verenigde Staten taant de democratie onder invloed van populisme, desinformatie en verdeel- en heerspolitiek. We kijken toe met ingehouden adem, volgen de Trump-saga wachtend op de goede afloop. 

In onze eigen lijdzaamheid onder de huidige maatschappelijke ontwikkelingen ontbreekt momenteel een breder perspectief.

Hoe anders als christenen getuigen

Hoe anders was het bij Jezus, die zijn kruis droeg als een offer, in de lijn van zijn woorden en daden in dienst van Gods Rijk en vertrouwend op de liefde van de Vader. 

In de voorbije veertigdagentijd heb ik – weliswaar meer op microvlak – ervaren hoe gelovige mensen vandaag ook in moeilijke omstandigheden kunnen getuigen van de hoop die in hen leeft. Het gebeurde in de geloofsavonden in de dekenaten in dit jubeljaar ‘Pelgrims van hoop’, waar velen van jullie zich actief voor hebben ingespannen. Achthonderd mensen hebben ervan geproefd hoe hoop geboren werd: heel concreet,

Goede Week in ons bisdom

Veertigdagentijd

Lees het volledige artikel

• vanuit een gevangenschap
• doorheen een ziekte
• in een pastorale opdracht
• op de leeftijd van 16 jaar
• bij vluchtelingen uit Oekraïne
• in de complexe wereld van een school of bij sociaal ontwrichte jongeren.

Mensen van bij ons – met de voeten op de grond en midden in het concrete leven – getuigden ervan hoe zij vrede en perspectief ervaarden vanuit Jezus, ‘Hij die bestond in Goddelijke majesteit en zichzelf heeft ontledigd, en het bestaan van een slaaf op zich heeft genomen’ …

Die Jezus krijgt in het boek Apocalyps - we hebben het daarnet als tweede lezing gehoord - de naam: “getrouwe getuige” en “eerstgeborene uit de doden”. Hij is de getrouwe getuige van de Liefde die van de Vader komt, van Hem die we Schepper noemen en drager van het Verbond. Die Jezus is de “Levende” onder ons omdat de Vader Hem deed opstaan uit het graf. Hij is het die ons heeft verlost en ons maakt tot een koninkrijk van priesters. 

Dankzij onze band met Hem die zal komen met de wolken - opnieuw uit de Apocalyps - ervaren wij een diepe vrede in ons hart, wát er ook in ons leven en in onze wereld gebeurt. Op de geloofsavonden klonk het als het grootste geschenk van hun leven, een werkelijke genade, die mensen in moeilijke omstandigheden rechthoudt - al is het niet zonder pijn of onmacht. En die genade van Jezus die met ons meetrekt helpt ons ook om vanuit Hem steeds meer solidair te zijn met anderen.

Maar speelt dit alles alleen maar op het microvlak, op het vlak van onze onderlinge relaties en van onze individuele levensweg? 

Het is mijn diepe overtuiging en ook de overtuiging van het Concilie, dat wij als Kerk en christelijke gemeenschap een forse bijdrage te leveren hebben ook op het wereldvlak en in de relaties tussen volkeren. 

In de politiek, in de diplomatie, bij talloze ambtenaren en vredeswerkers, op lokaal en internationaal vlak werken christenen vanuit hooggestemde idealen mee aan een betere wereld, en aan de komst van Gods Rijk, waar wij naar toe leven. Zij doen dit vanuit een nauwe band met Christus, - voor hen evengoed als voor het boek Apocalyps  “de vorst van de Koningen der aarde” - Zij doen dit op een of andere manier vanuit hun geloofsgemeenschap. 

Christenen op wereldvlak

Maar, nu we over geloofsgemeenschappen spreken, hoe zit het dan met onze geloofsgemeenschappen, met onze catholica, onze kerkgemeenschap, geroepen om over de wereld heen baken van hoop en werktuig van vrede te zijn?

Ja, in sommige werelddelen is de Kerk zo’n baken: in verscheidene landen van Afrika is zij het enige gezag waarnaar geluisterd wordt. In andere werelddelen, - zoals ik onlangs in India mocht ervaren - is zij als kleine minderheid drager van hoop en hefboom naar dialoog met andere religies
en naar kwaliteitsvolle opvoedingsprojecten voor jonge generaties. Maar in het Westen, met name in Europa, is onze kerksituatie werkelijk precair te noemen en zijn er niet alleen tekenen van hoop. 

Uit de pastorale en kerkenbeleidsplannen die dezer dagen moeten worden ingediend, blijkt een proces van inkrimping, noodzakelijk om vele redenen. Het misbruikverleden, ook in kerkelijke kringen, heeft flink ingehakt op het collectief vertrouwen. En binnenkort zijn er de uitzendingen, 
o.a. over pijnpunten van verplichte adopties zoals die vroeger bestonden. Voeg daarbij de zorg om nieuwe roepingen tot het priesterschap, 
het diaconaat en het religieuze leven maar ook tot het pastoraal werk en de zorg om flink kleiner wordende gemeenschappen…

Ja, er zijn redenen om bezorgd te zijn. 

Dankbaarheid en bewondering

Ik bewonder daarom onze medewerkers die ook in deze context het beste van zichzelf geven, met hoop en innerlijke vrede, ondanks die vele tekenen van krimp en schaalverkleining. Ik bewonder bovenal de inspanningen van de priesters, van de dekens en moderatoren en van de lokale herders om onze gemeenschappen te verzamelen vanuit de eucharistie. 

Het is niet vanzelfsprekend vandaag eindverantwoordelijkheid te dragen of een nieuwe benoeming of zending te aanvaarden. 

Om zoveel goedheid, toewijding en geloof wil ik daarom op deze avond voor Witte Donderdag in het bijzonder de priesters van ons bisdom bedanken voor hun inzet en beschikbaarheid. Misschien kunnen jullie zich hierbij aansluiten door voor hen te applaudisseren, daarbij wetend dat alleen God ons applaus verdient om het geschenk van een roeping.

Maar met alle dankbaarheid, bewondering naar jullie allen en met alle zorg en bekommernis: wat is uiteindelijk het belangrijkste? De wereldkerk vraagt ons om vooral pelgrims van hoop te zijn en te worden. Daarom werd dit jaar uitgeroepen tot een jubeljaar, een genadejaar van de Heer, zegt Jesaja.

Het feestelijk hoogtepunt van het jubeljaar

Festival van de Hoop - 19 september 2025 (Genk)

Lees het volledige artikel

We willen op 19 september e.k. dit genadejaar een feestelijk hoogtepunt geven met een heus “festival van de hoop” in het Atlascollege in Genk. Ook jonge mensen en hun ouders zijn er welkom. Want ook bij hen leeft het verlangen naar hoop en toekomst, zoals bij de enkele misdienaars en vormelingen en ook catechumenen hier in ons midden. Ja, het meest van al hebben we dit gezien bij de catechumenen die ook in ons bisdom onverwacht opduiken en die groeien in aantal. De oliën die vandaag gewijd worden zijn met name voor hen bestemd, en voor allen die gedoopt en gevormd zullen worden in de komende tijd. 

Maar de zalving van Gods Geest is er ook voor de zieken en uiteindelijk voor ons allen, die vanuit ons doopsel een priesterlijk volk zijn, dienaars van de Heer! Jesaja zou ons zelfs een diadeem of een kroon op het hoofd zetten, opdat wij zouden beseffen dat wij allen gezegend zijn. Ook in deze tijd zijn wij gezegend en trekt de Heer met ons mee. Hij is het die roept, vandaag en morgen.

De hoop die Hij ons geeft is ons grootste geschenk.

Amen.