Hoe de Kerk nu echt synodaler maken? Vaticaan publiceert ‘Sporen’ voor eenheid in diversiteit
In maart werd al een stappenplan aangekondigd in een brief ondertekend door paus Franciscus. Vandaag werd het langverwachte document gepubliceerd.Eerder dan een concreet to-do-lijstje formuleert het Secretariaat van de bisschoppensynode een referentiekader. Het is dan ook niet de bedoeling om lokale kerken een strak werkschema op te leggen, maar net om hen aan te moedigen initiatief te nemen om in alle geledingen werk te maken van een inclusieve, broederlijke en participatieve houding, die zal helpen om zich meer naar buiten te richten. Het een document kreeg als titel Sporen (in het Engels pathways, ook te vertalen als 'wegen').
Lees ook
Het document is opgebouwd volgens vier veelgestelde vragen.
1. Wat houdt de implementatiefase precies in en welke doelstelling heeft ze?
In deze fase van de Synode over Synodaliteit is het aan kerkgemeenschappen om in alle geledingen concreet ervaring op te doen met nieuwe synodale praktijken en structuren en zich daarin te vormen. Het gaat erom de synodebesluiten steeds meer ingang te doen vinden in het dagelijkse reilen en zeilen.
2. Wie neemt deel aan deze fase en met welke opdrachten en verantwoordelijkheid?
Deze fase betrekt elke gedoopte bij het synodaal proces. Sporen staat stil bij vier groepen.
Bisschoppen • De eerste verantwoordelijke van deze fase is de bisschop. Hij moet alle betrokkenen enthousiasmeren om mee te doen. Maar zij zich hierin laten helpen door priesters en diakens, bisschopsraden en synodale teams.
Synodale teams en overlegstructuren • Hierin zitten leken zowel als mensen met een wijding en religieuzen. Ze zijn divers van opleiding en achtergrond, zodat ze de diverse charisma’s en bedieningen in de kerkgemeenschap vertegenwoordigen, en voeling hebben met wat er leeft aan noden in en rond de kerk. Zij hebben als opdracht om de vruchten van het synodaal proces dat ze animeren, de verzamelen, met het oog op volgende bijeenkomsten op landelijk en internationaal niveau.
Groepen van lokale kerken • Van nationale bisschoppenconferenties tot continentale BC’s en losse banden daartussen. Bisdommen staan niet los van elkaar.
Synodesecretariaat • Het secretariaat van de bisschoppensynode staat ten dienste van en coördineert het synodaal proces op alle niveaus. Het coördineert ook de tien studiegroepen.
3. Hoe moeten we het slotdocument van de synode (DF, 2024) gebruiken in deze fase?
Met een abstracte analyse van de tekst komen we niet ver. Het DF lezen en uitwerken, moet altijd ondersteund en gevoed worden door het gebed, open voor de werking van de Geest. Dat is de basis van elk synodaal proces. Enerzijds biedt het een kader voor een gezamenlijke visie, anderzijds moedigt het aan om te investeren in concrete praktijken. Als prioriteiten worden genoemd:
- de bevordering van synodale spiritualiteit (DF 43-46)
- de daadwerkelijke toegang tot verantwoordelijke functies en leidinggevende functies waarvoor het sacrament van de wijding niet nodig is (DF 60)
- het experimenteren met vormen van dienst en bediening die beantwoorden aan pastorale behoeften in verschillende contexten (DF 75-77)
- de praktijk van kerkelijk onderscheidingsvermogen (DF 81-86)
- de activering van besluitvormingsprocessen in synodale stijl (DF 93-94)
- het experimenteren met passende vormen van transparantie, verantwoording en evaluatie (DF 95-102)
- het verplicht stellen in de bisdommen en in de parochies van de bij wet voorziene overlegorganen en het vernieuwen van hun werking volgens de synodale sleutel (DF 103-106)
- het regelmatig houden van lokale en regionale kerkelijke vergaderingen (DF 107)
- de valorisatie van de diocesane Synode (DF 108)
- de vernieuwing in een missionaire synodale sleutel van de parochies (DF 117)
- het synodale karakter van de processen van christelijke initiatie (DF 142) en van andere vormingsprogramma's en hun aanbieders (DF 143-151)
4. Volgens welke methode en met welke instrumenten moeten we nu aan de slag gaan?
Bekijk ook
De synodale methode is geen reeks technieken, maar een spirituele en kerkelijke ervaring die inhoudt dat men groeit in een nieuwe manier van kerk-zijn, geworteld in het geloof dat de Geest zijn gaven schenkt aan alle gedoopten. Het resultaat hangt af van de luisterbereidheid van degenen die deelnemen aan de reis en van hun bereidheid om zich te laten omvormen door de Geest van Christus in gemeenschap met hun broeders en zusters.
Sleutelwoorden zijn: onderscheiding in kerkelijke context en het begeleiden van synodale processen.
Onderscheiding vereist een goede facilitering door mensen die ermee vertrouwd zijn en de methode goed bewaken en aanpassen, kortsluitingen vermijden en de deelnemers in staat stellen zich meer vastberaden te richten op de onderwerpen waarover wordt gediscussieerd.
Het document somt tot slot 7 domeinen op waarin synodale processen kunnen (en moeten) opgezet worden, waaronder opleiding, luister- en dialoogsessies in parochies, pers en communicatie, theologisch, pastoraal en canoniek onderzoek en dergelijke.
Op de synodale agenda
24-26 oktober 2025 • Jubileum van de synodale teams in het kader van het Jubeljaar van de hoop
Begin 2027 • Evaluatie van de eerste ervaringen van implementatie op niveau van bisdommen
Eind 2027 • Evaluatie op nationaal niveau
Begin 2028 • Evaluatie op continentaal niveau
Juni 2028 • Publicatie van het werkdocument voor de Kerkvergadering in oktober 2028
Eind 2028 • Kerkvergadering in Rome
